Uzasadnienie
Pismem z 8 maja 2026 r. A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Radomsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1, ust. 2 w zw. z art. 15 ust. 2, art. 2 ust 1, ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 15 ust. 1 u.d.i.p.
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł oraz wszelkich kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że pismem z 23 lutego 2026 r. (data nadania) wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w Radomsku z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej tj. udostępnienie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie prowadzone przed Sądem Rejonowym w Radomsku, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: III RNs 16/26. Pismem z 3 marca 2026 r. został wezwany do usunięcia braków wniosku przez uiszczenie opłaty w kwocie 20 zł w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu pisma. Żądana opłata została uiszczona 10 marca 2026 r. Po upływie 37 dni bezczynności, 16 kwietnia 2026 r. wezwano skarżącego do wskazania interesu prawnego w żądaniu orzeczenia i kim jestem dla stron postępowania w terminie 7 dni pod rygorem odmowy udzielenia informacji. W odpowiedzi na ww. pismo skarżący wezwał organ do niezwłocznego udostępnienia wnioskowanych informacji. Szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko oraz wezwał ostatecznie organ do udostępnienia informacji publicznej.
W ocenie skarżącego żądanie wskazania interesu prawnego jest nieuzasadnione, a przede wszystkim nieuprawnione, a nadto skierowano do skarżącego bezpodstawne i nieznajdujące podstaw prawnych ani faktycznych wezwania o uiszczenie opłaty. Pomimo upływu terminu zobowiązującego organ do udostępnienia informacji publicznej, nie udzielono wnioskowanej informacji. Nie przekazano żadnej informacji, która uzasadniałaby opóźnienie oraz termin, w jakim nastąpi udostępnienie. Nie wydano również decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej dokumentacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że 23 lutego 2026 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie mu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie III RNs 16/26. Wniosek wpłynął 25 lutego 2026 r. i po zarejestrowaniu go został błędnie skierowany do III Wydziału Rodzinnego zamiast do decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w Radomsku. Wniosek został przedłożony do akt sprawy III RNs 16/26 i przedstawiony do decyzji sędziego referenta. Zarządzeniem z 27 lutego 2026 r. sędzia potraktował ten wniosek jako wniosek o dręczenie odpisu postanowienia i zarządził doręczenie odpisu wydanego w sprawie postanowienia po wezwaniu skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku w wysokości 20 złotych i ustaleniu, że jest stroną postępowania. Zarządzeniem z 14 kwietnia 2026 r. zobowiązano skarżącego do wskazania w terminie 7 dni interesu prawnego do żądania wydania odpisu orzeczenia, poprzez wskazanie kim jest dla stron postępowania pod rygorem odmowy udzielenia informacji.
W piśmie z 28 kwietnia 2026 r. skarżący wyjaśnił, że żądanie wskazania przez niego interesu prawnego jest nieuzasadnione i nieuprawnione, albowiem żądane informacje znajdują uzasadnienie w trybie u.d.i.p. Jednocześnie wskazał, że niezasadnym było pobieranie od niego opłaty kancelaryjnej w wysokości 20 zł za żądaną informację publiczną.
Zarządzeniem z 7 maja 2026 r. zarządzono sporządzenie kserokopii pism skarżącego, które zostały załączone do akt sprawy i jako wniosek o udzielenie informacji publicznej przekazano do decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w Radomsku. Dopiero 8 maja 2026 r. wskazane pisma zostały przedstawione do decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w Radomsku jako wniosek o udzielenie informacji publicznej. 13 maja 2026 r. wydano dyspozycję udzielenia informacji publicznej przesyłając zanonimizowany odpis postanowienia. 20 maja 2026 r. wysłano do skarżącego pismo informujące go o doręczeniu mu zanonimizowanego odpisu postanowienia wydanego w sprawie I RNs 16/26. W ocenie organu wniosek o udzielenie informacji publicznej został rozpatrzony pozytywnie, w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i skarżący otrzymał skan zanonimizowanego żądanego postanowienia.
Jednocześnie organ podkreślił, że wcześniejsze czynności podejmowane w III Wydziale Rodzinnym i Nieletnich wzywające do opłaty kancelaryjnej i wykazywania interesu prawnego nie były zasadne i wynikały z mylnego przeświadczenia, że skarżący żąda wydania odpisu postanowienia, a nie orzeczenia w trybie u.d.i.p.
W piśmie z 22 czerwca 2026 r. skarżący oświadczył, że otrzymał korespondencję organu stanowiąca odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej jednocześnie podtrzymując skargę w całości.
Skarżący stwierdził, że przesłany przez organ dokument nie jest orzeczeniem, którego dotyczył wniosek, a de facto formularzem, które dostępne są w powszechnych systemach informacji prawniczych. W ww. dokumencie dokonano anonimizacji w stopniu tak dalekim, że nie spełnia on waloru wnioskowanego dokumentu. Brak jest jakiejkolwiek możliwości weryfikacji, czy w ogóle przesłany dokument jest związany z przedmiotową sprawą. Brak jest możliwości weryfikacji, czy dokument jest tożsamy z wnioskowanym orzeczeniem. W przesłanym "postanowieniu" zanonimizowano nawet sygnaturę sprawy.
Ponadto usunięto (wykropkowano) datę wydania orzeczenia, Sąd wydający orzeczenie, datę przeprowadzenia posiedzenia, jak również inne dane umożliwiające weryfikację dokumentu. Co więcej, formularz nie zawiera danych pozwalających na ustalenie, czy orzeczenie zostało podpisane, przez kogo, nie zawiera nawet adnotacji, że na oryginale znajdują się właściwe podpisy. Przesłany dokument jest bezwartościowym wzorem/formularzem, a nie informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Pomimo zatem skierowania korespondencji na którą powołuje się organ, w ocenie skarżącego organ w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności.
Jednocześnie skarżący dodał, że mylne przeświadczenie organu o przedmiocie wniosku, nie może stanowić o wyłączeniu bezprawności działania organu, a przede wszystkim brak prawidłowego zarejestrowania wniosku nie może stanowić o jego rozpoznaniu w terminie, a tym samym niepozostawaniu w bezczynności. Zaaprobowanie forsowanej przez organ interpretacji prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania organu, który mógłby arbitralnie decydować, kiedy dokonać rejestracji wniosku i od tej daty rozpocząć naliczanie terminu na rozpoznanie wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie koniecznym staje się wyjaśnienie, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania. W przypadku tego rodzaju sprawy sądowoadministracyjnej skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione przez ustawodawcę od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia z 12 czerwca 2026 r.
Następnie wskazać należy, że stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Wyjaśnić przy tym należy, że z bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.
Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.
Niniejsza sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej należy zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.", regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. W myśl art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
- 2) wglądu do dokumentów urzędowych;
- 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.
Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności: 1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445) oraz partie polityczne.
Udostępnianie informacji publicznych, jak stanowi art. 7 u.d.i.p., następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej (pkt 1), udostępniania na wniosek zainteresowanego podmiotu, o którym mowa w art. 10 oraz stosownie do art. 11 przez wyłożenie lub wywieszenie w miejscach ogólnie dostępnych, jak również przez zainstalowane w miejscach ogólnie dostępnych urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją (pkt 2), wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia; udostępniania w "portalu danych" (pkt 4).
Podkreślić przy tym należy, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Ustawa o dostępie do informacji publicznych wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia albo też udziela informacji niepełnej czy też niezgodnej z wnioskiem, nie informuje w formie zwykłego pisma, że nie posiada żądanej informacji publicznej bądź, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, ewentualnie, że istnieje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Radomsku w sprawie udostępnienia informacji publicznej polegającej na udostępnieniu w formie elektronicznej orzeczenia kończącego postępowanie prowadzone przed Sądem Rejonowym w Radomsku, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: III RNs 16/26.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia takiej informacji.
W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że Prezes Sądu Rejonowego w Radomsku, a więc organ władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z jego brzmieniem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Ustawodawca w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. expressis verbis nie wymienił żadnych organów władzy publicznej, jednakże niewątpliwie utożsamia on z pojęciem organów władzy publicznej wszystkie organy administracyjne funkcjonujące w istniejącym aparacie władzy, a także te podmioty, których w sensie organizacyjnym nie zalicza się do administracji, a które są powołane w drodze ustawy do organizacji i realizacji zadań publicznych (por. wyrok NSA z 6 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1918/07, CBOSA, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").
Z kolei stosownie do art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.u.s.p." organami sądów są w sądzie rejonowym – prezes sądu i dyrektor sądu, z zastrzeżeniem art. 21a § 1. Powyższe oznacza, że prezes sądu należy do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.
Następnie godzi się wyjaśnić, że wnioskowana informacja, orzeczenie sądu niewątpliwie stanowi informację publiczną. W ocenie składu pogląd ten jest zasadny albowiem wniosek skarżącego odnosi się do spraw o publicznym charakterze w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w ww. art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść m.in. orzeczeń sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Ustawodawca w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., definiując pojęcie dokumentu urzędowego, stwierdza, że jest to treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego.
Zgodnie natomiast z art. 115 § 13 k.k., funkcjonariuszem publicznym jest sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy. Przymiot informacji publicznej posiadają wszelkiego rodzaju dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zaświadczono bądź podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw (por. wyrok NSA z 1 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 1166/21, CBOSA). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera wyłącznie przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Mając na względzie kształt powyższych unormowań zasadne staje się przyjęcie, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że orzeczenie Sądu Rejonowego. o które wnioskował skarżący stanowi informację publiczną. Ww. dokument jest wytworzony w toku sformalizowanego postępowania prowadzonego w imieniu Państwa przez uprawnione podmioty publiczne.
Wyroki sądów wraz z ich uzasadnieniami mają niewątpliwie status informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 784/16, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżący wnioskował o udostępnienie jednego konkretnego orzeczenia, zatem nie budzi wątpliwości, że w takim wypadku orzeczenie to, po usunięciu danych identyfikujących osoby oraz inne prawnie chronione, powinny zostać udostępnione w trybie u.d.i.p..
W niniejszej sprawie organ co prawda udostępnił skarżącemu wnioskowane orzeczenie, jednakże dokonał jego obszernej anonimizacji nie pozostawiając nawet takich danych jak imiona i nazwiska: sędziego prowadzącego sprawę, protokolanta czy też sygnaturę akt którą wskazał sam skarżący. Organ zanonimizował większość elementów orzeczenia oraz jego treść. W ocenie Sądu zakres dokonanej anonimizacji, który sprowadza się do usunięcia praktycznie całej treści, wykroczył poza uprawnienia organu w tym zakresie nie spełniając standardów u.d.i.p.
W pierwszej kolejności godzi się zaznaczyć, że organ słusznie dokonał anonimizacji danych umożliwiających identyfikację uczestników postępowania mając na względzie ochronę ich prawa do prywatności. Anonimizacja danych wrażliwych służy bowiem udostępnianiu informacji publicznej w sposób nienaruszający wskazanych dóbr chronionych, w tym ochrony prywatności, tajemnic przedsiębiorcy i danych osobowych osób fizycznych. Jednakże zdaniem Sądu nie można zaakceptować jej obszerności i dokonanego pominięcia praktycznie całej treści.
Anonimizacja ma bowiem dotyczyć określonych danych, zapobiegać identyfikacji konkretnych podmiotów, których dane podlegają ochronie. Ma ona polegać na wyważaniu w indywidualnym przypadku, które dane należy usunąć, a nie na usunięciu każdej treści. Zanonimizowana wersja dokumentu powinna w jak największym stopniu zachowywać swoją czytelność i nie pomijać treści natury ogólnej (por. wyroki WSA w Krakowie z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Kr 201/23, WSA w Poznaniu z 13 listopada 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 108/24, CBOSA).
Konkludując stwierdzić należy, że wymogi u.d.i.p. zostały naruszone i skarżony organ nie zakończył prawidłowo postępowania ani poprzez podjęcie stosownej czynności, tj. udostępnienia w pełnym zakresie informacji ani ewentualne wydanie w terminie decyzji o odmowie jej udostępnienia. Zatem skoro, jak wyżej wskazano, żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jest w jej posiadaniu, to winien jej udzielić. Jeśli natomiast uważa, że nie może udostępnić informacji ze względu na ochronę dóbr osobistych, to powinien wydać decyzję administracyjną. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Wobec nieuczynienia zadość temu obowiązkowi Sąd uznał, że skarżony organ dopuścił się bezczynności zobowiązał go na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do rozpoznania wniosku skarżącego z 25 lutego 2026 r. w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż przedstawienie skarżącemu niepełnej informacji publicznej (brak danych sędziego, protokolanta czy też anonimizacja sygn. akt), co jak wyżej wykazano miało miejsce w rozpoznawanej sprawie stanowi naruszenie art. 13 u.d.i.p. i jako takie postrzegać należy za kwalifikowaną formę bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w Radomsku jako podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. Jednocześnie w ocenie Sądu, mając na uwadze okres czasu jaki upłynął od dnia złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie informacji publicznej (przekroczenie maksymalnego 2-miesięcznego terminu i brak przedłużenia postępowania) jak i to, że organ pomylił procedurę udostępniania informacji mimo wyraźnej treści wniosku. Fakt, że organ zażądał opłaty i wbrew zapisom ustawy zażądał wykazania interesu prawnego a także ujawnił informację które następnie zanonimizował w orzeczeniu sprawił, że Sąd uznał, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (pkt 2 sentencji wyroku).
Odnosząc się do argumentacji organu prezentowanej w udzielonej odpowiedzi na skargę, Sąd wskazuje, że w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej istotne jest załatwienie wniosku w ustawowym terminie i w prawidłowej formie i nie dopuszczalne jest przyjęcie, że termin ten biegnie od momentu dostarczenia wniosku do Prezesa Sądu a nie Sądu.
W konsekwencji stwierdzenia, iż organ dopuścił się rażącej bezczynności, Sąd za uzasadnione uznał nałożenie na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że podstawowym warunkiem dla stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. jest upływ terminu do załatwienia sprawy. Grzywna nie ma bowiem na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale ma w szerszym zakresie przeciwdziałać ich opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności postępowania. W tej sprawie organ nie zareagował na wniosek skarżącego w sposób prawidłowy a i sama odpowiedź na wniosek nastąpiła po przekroczeniu ustawowych terminów, co nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. Mając zatem na względzie powyższe ustalenia Sąd uznał, że kwota 300 zł, orzeczona w pkt sentencji 3 wyroku, w realiach niniejszej sprawy jest odpowiednia.
Na marginesie dodać trzeba, że wysokość orzeczonej grzywny jest znikoma, albowiem Sąd, zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. może ją wymierzyć do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów jednocześnie należy wskazać, że organ próbował udzielić odpowiedzi na wniosek co uzasadnia wymierzenie minimalnej grzywny.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że na tle art. 149 § 2 p.p.s.a. sam fakt bezczynności nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej. Gdyby taki był zamiar ustawodawcy, wówczas przepis obligowałby wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie przewidywał taką możliwość. Przewidziane w ustawie jedynie fakultatywne działanie sądu - bez sprecyzowania przesłanek przyznania sumy pieniężnej - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka zależy od oceny sądu, a przesądzające są konkretne, szczególne okoliczności faktyczne danej sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej powinno być zastrzeżone jedynie do istotnych uchybień zasadzie efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 294/16, opubl. w: CBOSA na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/789B173B17).
Suma ta, chociaż ma częściowo charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę, przewidziana w art. 4171 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 795 z późn. zm.), wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje także zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 1224/19, opubl. w: CBOSA na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/B31220843E), nie stanowi jednak odszkodowania.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przeciwko zastosowaniu powyższego środka przemawia przede wszystkim fakt, że skarżący nie wykazał na czym polegała indywidualna szkoda lub uciążliwość wynikająca z opóźnienia. Skarżący nie wykazał szczególnej, zindywidualizowanej dolegliwości ponad standardową uciążliwość związaną z bezczynnością organu. W tym zakresie zatem sąd uznał żądanie skargi za niezasadne i oddalił ją w powyższej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. - punkt 4 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 5 sentencji wyroku).
dj