Uzasadnienie
Pismem z dnia 31 stycznia 2020r. L. O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania administracyjnego, wszczętego wnioskami:
z dnia 22 lipca 2019r. o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dziecko S. O., z dnia 31 lipca 2019r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dzieci S.O. i J. V. oraz z dnia 15 października 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na dziecko J.Va.
Skarżąca wniosła o: stwierdzenie, że organ załatwia sprawę w sposób przewlekły; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi; przyznanie w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. Poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł; zasądzenie w trybie art. 199 i art. 200 P.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu autorka skargi stwierdziła, że organ powinien załatwić niniejszą sprawę niezwłocznie, czyli zwyczajowo w przeciągu miesiąca, od wszczęcia postępowania, a w sprawach bardziej skomplikowanych, w terminie dwóch miesięcy. Tymczasem, skarżąca oczekuje rozstrzygnięcia już 2 lata. Dodała, iż ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, a organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia, wobec czego skarżąca twierdzi, że organ prowadzi postępowanie w sposób przewlekły.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wskazał, że podstawą przekazania do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. wniosków L. O. była konieczność zastosowania w niniejszej sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w związku z zamieszkaniem ojca dziecka S. O. – B. O. na terenie N. oraz ojca dziecka J. V – M. V. na terenie B..
Dalej Wojewoda wyjaśnił, iż wniosek z dnia 15 października 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J.V. na okres zasiłkowy 2018/2019, złożony przez stronę drogą elektroniczną, został przekazany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. w dniu 6 listopada 2018r. Natomiast wydruk wniosku elektronicznego z dnia 22 lipca 2019r. złożonego przez L. O. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko S.O. na okres zasiłkowy 2019/2021 oraz wydruk wniosku elektronicznego z dnia 31 lipca 2019r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: S.O., J. V. na okres zasiłkowy 2019/2021 wpłynęły wraz z kompletem dokumentów do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. w dniu 28 października 2019r.
W dalszej kolejności organ podniósł, iż po analizie materiału dowodowego, w związku z niekompletną dokumentacją wniosku z dnia 15 października 2018r. przedmiotowy wniosek został w dniu 30 listopada 2018r. zwrócony do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w celu uzupełnienia. W dniu 28 grudnia 2018r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. wpłynął mail z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z prośbą o sprecyzowanie jakie dokumenty strona powinna dostarczyć celem uzupełnienia w/w wniosku. Odpowiadając mailowo w dniu 2 stycznia 2019r. [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. poinformował, że braki dotyczą dokładnych dat zamieszkania lub pobytu poza granicami P. M. V., a także prawomocnego wyroku rozwodowego oraz wyroku sądu zasądzającego alimenty na dziecko J. V. Wojewoda podkreślił, iż od momentu zwrotu wniosku z dnia 15 października 2018r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nie był w stanie wydać rozstrzygnięcia, gdyż nie posiadał dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.
Organ nadmienił, iż w dniu 27 czerwca 2019 r. wystosował do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniosek o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym. W odpowiedzi ośrodka z dnia 4 lipca 2019r. zawarto między innymi informację, że z powodu nieuzupełnienia przez stronę wymaganych dokumentów wniosek z dnia 15 października 2018r. został pozostawiony bez rozpatrzenia.
Organ wskazał nadto, iż równolegle do postępowań w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 oraz 2019/2021 prowadził postępowanie w sprawie udzielenia odpowiedzi na formularze E401 i E411 [...] instytucji właściwej w zakresie belgijskich świadczeń rodzinnych. W związku z powyższym, [...] Urząd Wojewódzki w Ł. w toku prowadzonego postępowania w sprawie formularzy E401 i E411 udzielił do [...] instytucji właściwej odpowiedzi w dniach: 7 stycznia 2019r., 8 lipca 2019r. oraz 11 października 2019r., o czym strona została poinformowana.
Następnie organ wskazał, iż w dniu 8 sierpnia 2019r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. wpłynął wniosek L. O. o przyznanie tymczasowych świadczeń wychowawczych na dzieci: S. O., J. V. na podstawie złożonego wniosku z dnia 31 lipca 2019r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na ww. dzieci na okres zasiłkowy 2019/2021, który wpłynął do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. dopiero w dniu 28 października 2019r.
W dniu 10 października 2019r. wpłynął do Urzędu, mail L. O. z prośbą o wyjaśnienie braku współpracy pomiędzy [...] Urzędem Wojewódzkim w Ł. a [...] instytucją właściwą ds. koordynacji świadczeń. Niezwłocznie, w dniu 11 października 2019 r. poinformowano stronę, że organ trzykrotnie przekazywał do instytucji [...] informacje dla potrzeb przyznania tamtejszych świadczeń rodzinnych, załączając skany zwrotnych potwierdzeń odbioru. Ponadto, poinformowano L.O., że wniosek o przyznanie tymczasowego świadczenia wychowawczego zostanie rozpatrzony po przekazaniu przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 wraz z kompletem dokumentów.
Dalej Wojewoda [...] wskazał, iż po analizie akt zgromadzonych w sprawie, pismem z dnia 14 października 2019r. ustalił, że odnośnie dziecka J.V. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia urodzenia dziecka tj. od dnia 12 kwietnia 2018r. Jednocześnie, zobowiązał Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. do podjęcia właściwego postępowania administracyjnego w myśl art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), oraz w myśl art. 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.) w sprawie świadczeń przyznanych przez Wójta Gminy Z. na ww. dziecko. Niniejszym pismem Wojewoda [...] zobowiązał również Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. do ponownego przekazania wniosku z dnia 15 października 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J.V. na okres zasiłkowy 2018/2019, gdyż w przypadku koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to Wojewoda [...] jest organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rzeczowego wniosku, pomimo pozostawienia go przez ośrodek pomocy społecznej bez rozpatrzenia.
W dniu 14 października 2019r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. wpłynęła skarga L. O. na decyzję Wojewody [...], co do odmowy świadczenia wychowawczego na dziecko J. V. na okres zasiłkowy 2018/2019. Ponadto, w dniu 18 października 2019r. do Urzędu wpłynęła skarga L. O. na przewlekłość w postępowaniu administracyjnym przeciwko Urzędowi Gminy Z. z powodu braku przekazania informacji zwrotnych do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł., co według strony skutkowało brakiem decyzji odnośnie przyznania tymczasowych świadczeń rodzinnych na rzecz dwójki dzieci.
W dniu 21 października 2019r. poinformowano stronę, że Wojewoda [...] rozpocznie postępowanie administracyjne w sprawie po otrzymaniu z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021, oraz że będąc w posiadaniu pełnej dokumentacji w sprawie, przeprowadzi również postępowanie dotyczące wniosku z dnia 8. sierpnia 2019r. o przyznanie tymczasowych świadczeń wychowawczych na dzieci: S. O. oraz J.V. Nadto poinformowano stronę, że przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego, w odniesieniu do dziecka J.V., mają zastosowanie od dnia urodzenia tj. 12 kwietnia 2018r.
Jednocześnie podkreślono, że Wojewoda [...] nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia uprawnienia do świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019 na wyżej wymienione dziecko, ze względu na brak wniosku. Poinformowano stronę, że przeprowadzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie będzie możliwe po przekazaniu wniosku przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. Zapewniono, że Wojewoda [...] podjął czynności mające na celu przyspieszenie procedury przekazania ww. wniosku złożonego w organie właściwym wraz z pełną dokumentacją do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł., zobowiązując Ośrodek Pomocy Społecznej do przekazania wniosku zgodnie z właściwością.
W dalszej kolejności organ wyjaśnił, iż w odpowiedzi na pismo z dnia 14 października 2019r., do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. w dniu 24 października 2019r. wpłynął wniosek z dnia 15 października 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na dziecko J.V. przekazany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z., natomiast wniosek z dnia 22 lipca 2019r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dziecko S. O. oraz wniosek z dnia 31 lipca 2019r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dzieci: S. O., J.V. wpłynęły do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. w dniu 28 października 2019r.
W dniu 21 listopada 2019r. L. O. została poinformowana, że biorąc pod uwagę skomplikowany charakter sprawy ze względu na konieczność zastosowania w prowadzonym postępowaniu zarówno przepisów prawa polskiego, ale również prawa unijnego oraz konieczność zebrania szerokiej dokumentacji, prowadzenie postępowania w sprawie wniosków z dnia 22 lipca 2019r. oraz z dnia 31 lipca 2019r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego może zostać wydłużone do 3 miesięcy od daty wpływu prawidłowo wypełnionych, kompletnych dokumentów do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł.. Powiadomiono również, że w stosunku do wniosku z dnia 15 października 2018r. podjęto czynności proceduralne.
W dniu 11 grudnia 2019r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi wpłynęło, przekazane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z., pismo informujące o przyjęciu dzieci: S.O. i J. V. do Domu Dziecka dla Małych Dzieci w Ł. w dniu 8 listopada 2019r.
W dniu 26 stycznia 2020r. L. O. wystąpiła z prośbą o wydanie decyzji o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na dziecko J.V., a także o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dziecko S. O. na podstawie wniosku z dnia 22 lipca 2019 r., a także o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dzieci: S. O., J. V. na postawie wniosku z dnia 31 lipca 2019 r. Ponadto wnioskodawczyni zobowiązała organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie 7 dni.
W związku z posiadanym, przez Wojewodę [...], niezbędnym materiałem dowodowym informacją znak: [...] z dnia 3 lutego 2020r. orzeczono o przyznaniu L. O. świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2018r. do 30 września 2019r. na dziecko J.V. na okres zasiłkowy 2018/2019 r. kończąc tym samym postępowanie w zakresie wniosku z dnia 15 października 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019, o czym Strona została poinformowana.
Następnie Wojewoda wskazał, iż w dniu 3 lutego 2020r. [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. pozyskał informację, że dzieci S.O. i J. V. przebywają pod opieką matki od połowy grudnia 2019 r. oraz zobowiązał stronę do przedstawienia postanowienia sądu o zmianie zarządzeń dotyczących pobytu dzieci pod opieką matki. W celu ustalenia organu właściwego do wypłaty świadczeń poproszono również stronę o przedstawienie dokumentów potwierdzających aktualne miejsce zamieszkania rodziny. Stosowne dokumenty, L. O. przesłała w tym samym dniu.
W dalszej kolejności podkreślił, że dzieci L. O., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. o syg. akt [...] z dnia 8 listopada 2019r. zostały umieszczone w Domu Dziecka dla Małych Dzieci w Ł. Jak Wojewoda wskazał wcześniej, o zaistniałym fakcie został poinformowany dopiero w dniu 11 grudnia 2019r. pismem przesłanym przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. Przytaczając treść art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ podkreślił, iż tak istotna zmiana w sytuacji rodzinnej L. O. bezsprzecznie miała wpływ na tok postępowania w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: S.O., J.V.
W ocenie organu zarówno strona, jak i Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. nie informowały Wojewody [...] o postanowieniach sądu w zakresie urlopowania i zwolnienia ww. dzieci z Domu Dziecka dla Małych Dzieci w Ł.. Dlatego też, w dniu 5 lutego 2020 r. wystosowano do strony wezwanie o uzupełnienie niezbędnych dokumentów w zakresie wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021, potwierdzających umieszczenie dzieci w Domu dla Małych Dzieci w Ł. oraz ich urlopowaniu i zwolnieniu z ww. instytucji. W dniach 6 lutego 2020r. oraz 7 lutego 2020r. strona uzupełniła wnioski o żądane informacje.
Wojewoda [...] wskazał, iż niezwłocznie, w dniu [...] r. wydał informację znak: [...] przyznającą L. O. świadczenie wychowawcze na okres od 1 lipca 2019r. do 31 maja 2021r. na dziecko S.O., kończąc tym samym postępowanie w zakresie wniosku z dnia 22 lipca 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021.
Jednocześnie w tym samym dniu Wojewoda [...] wydał informację znak: [...] przyznającą L. O. świadczenie wychowawcze na okres od 1 października 2019r. do 31 maja 2021r. na dziecko J.V.
Ponadto decyzją znak:[...] z dnia [...]r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie z wniosku z dnia 31 lipca 2019r. w części dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko S. O. na okres od 1 lipca 2019r. Do 31 maja 2021r,. ze względu na rozstrzygnięcie w tej sprawie zgodnie z informacją Wojewody [...] z dnia [...] r. znak:[...], kończąc postępowanie w zakresie wniosku z dnia 31 lipca 2019r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dzieci: S.O., J.V.
Dodatkowo Wojewoda poinformował, że w dniu 11 lutego 2020r. przekazano właściwej instytucji belgijskiej oraz niderlandzkiej ds. koordynacji świadczeń rodzinnych, formularze informujące stronę [...] oraz [...] o rozstrzygnięciu po stronie [...].
Jednocześnie pismami z dnia 11 lutego 2020r. Wojewoda [...] poinformował L. O. o zakończeniu postępowania w zakresie ww. wniosków po stronie [...].
Wojewoda nadmienił, że w stosunku do dziecka J. V., przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w niniejszej sprawie mają zastosowanie od dnia urodzenia dziecka tj. od dnia 12 kwietnia 2018r. W związku tym w odpowiedzi na pismo Wojewody [...] z dnia 14 października 2019r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przekazał do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. w dniu 17 lutego 2020r. wniosek z dnia 15 czerwca 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko J. V. wraz z decyzją uchylającą prawo do świadczenia rodzicielskiego w okresie od 12 kwietnia 2018r. do 16 lipca 2018r., postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie jest w toku.
Wojewoda dodał, iż biorąc pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, brak informacji oraz dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosków, których obowiązek dostarczenia ciążył na stronie postępowania, w ocenie organu Wojewoda, działał bez zbędnej zwłoki na bieżąco monitorując sprawę, w tym będąc w stałym kontakcie z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Z. oraz stroną postępowania, co znajduje odzwierciedlenie w przekazanej dokumentacji.
Zarządzeniem Z-cy Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 marca 2020r. rozdzielono skargi L. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] na skargi z wniosków: z dnia 22 lipca 2019r. o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dziecko S. O. (sygn. akt II SAB/Łd 22/20), z dnia 31 lipca 2019r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dzieci S.O. i J. V. (sygn. akt II SAB/Łd 23/20) oraz z dnia 15 października 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na dziecko J. V. (sygn. akt II SAB/Łd 24/20).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Przedmiotowa sprawa dotyczy przewlekłości postępowania w załatwieniu przez organ wniosku strony z dnia 15 października 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na dziecko J. V. Biorąc pod uwagę przedmiot skargi, Sąd nie rozpatrywał i nie badał merytorycznej prawidłowości i legalności przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.
Zgodnie z treścią art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
Dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy niniejszej przypomnieć trzeba, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć prowadzenie sprawy w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (vide: J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2012, str. 44; J.Drachal, J.Jagielski, R.Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R.Hausera i M.Wierzbowskiego. Warszawa 2011, str. 70 – 71), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (vide: J.Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B.Adamiak, J.Borkowskiego, Warszawa 2012, str. 239). Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy.
W wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 (publ.cbois) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.
Jak wynika z akt sprawy wniosek z dnia 15 października 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. V. na okres zasiłkowy 2018/2019, złożony przez stronę drogą elektroniczną, został przekazany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł.i w dniu 6 listopada 2018r. W związku z niekompletną dokumentacją w/w wniosku został on w dniu 30 listopada 2018r. zwrócony do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w celu uzupełnienia. Pismem z dnia 4 lipca 2019r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. poinformował organ, że z powodu nieuzupełnienia przez stronę wymaganych dokumentów, wniosek z dnia 15 października 2018r. został pozostawiony bez rozpatrzenia. W dniu 24 października 2019r. powyższy wniosek został ponownie przekazany do Wojewody [...], jako organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rzeczonego wniosku. W dniu 26 stycznia 2020r.
L. O. wystąpiła z prośbą o wydanie decyzji o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na dziecko J.V. Ponadto wnioskodawczyni zobowiązała organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie 7 dni. W związku z posiadanym, przez Wojewodę [...], niezbędnym materiałem dowodowym informacją znak: [...] z dnia 3 lutego 2020r. orzeczono o przyznaniu L. O. świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2018r. do 30 września 2019r. na dziecko J.V. na okres zasiłkowy 2018/2019 r. kończąc tym samym postępowanie w zakresie wniosku z dnia 15 października 2018r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019.
Mając na uwadze powyższe Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Przy ocenie charakteru przewlekłości, która niewątpliwie wystąpiła, Sąd uwzględnił okres, który od momentu ponownego przekazania akt Wojewodzie [...] tj. od dnia 24 października 2019r. do załatwienia sprawy w dniu 3 lutego 2020r., nie przekroczyła pół roku. W tym zakresie podkreślić należy, że stan przewlekłego prowadzenia postępowania wyczerpuje znamiona rażącego naruszenia prawa tylko wtedy, gdy posiada pewne dodatkowe (szczególne) cechy względem stanu określanego, jako typowe naruszenie prawa. Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie (nawet jeśli jest to przekroczenie dość znaczne, np. kilkumieisęczne) przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy (vide: wyrok WDA w Gdańsku z dnia 4 października 2017r., sygn. akt II SAB/Gd 45/17, LEX nr 2375319). W ocenie Sądu taka sytuacja, w niniejszej sprawie, nie miała miejsca, w szczególności z uwagi na konieczność stosowania nie tylko przepisów krajowych, ale i związanych z systemem koordynacji.
W punkcie 2 wyroku, mając na względzie brzmienie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 15 października 2018r., uwzględniając fakt, że informacją z dnia [...] r. znak: [...] Wojewoda [...] przyznał L. O. świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2018/2019 na dziecko J.V.
Przywołane okoliczności miały także wpływ na oddalenie w punkcie 3 wyroku skargi w pozostałym zakresie.
Wskazać należy, że Sąd, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej. Jest to bowiem dodatkowy środek stosowany w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, jednakże zmierzający do, poprzez dolegliwość finansową, zmobilizowania organu do wydania decyzji. Tymczasem w niniejszej sprawie, jak wskazano wyżej, informacją z dnia [...] r. znak: [...] przyznano L. O. świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2018/2019 na dziecko J. V. i nie było potrzeby zastosowania dyspozycji art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Podkreślić należy, że zasądzanie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania (bezczynności), lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy to uzasadniają, z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd nie orzekł natomiast o zwrocie kosztów postępowania sądowego, których domagała się skarżąca, gdyż stosowanie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. podmioty skarżące są ustawowo zwolnione od kosztów sądowych.
Marginalnie trzeba przy tym zauważyć, że postanowieniem z dnia 12 marca 2020r. sygn. akt II SPP/Łd 51/20 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku L. O. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Konkludując, Sąd w punkcie pierwszym wyroku stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa. W punkcie drugim umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Natomiast w punkcie trzecim wyroku Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie mając na uwadze wskazane wyżej rozważania.
A.B.