Uzasadnienie
A. z siedzibą w J. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wójta Gminy R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Z tych względów skarżące Stowarzyszenie wniosło o: zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 5 lutego 2019 r.;
stwierdzenie, że bezczynność Wójta Gminy R. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
przyznanie na rzecz strony skarżącej od Wójta Gminy R. sumy pieniężnej;
zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżące Stowarzyszenie podniosło, że od 11 lat uczestniczy w projekcie polegającym na badaniu problemu bezdomności zwierząt w jego wymiarze publicznym. W ramach tego projektu prowadzony jest monitoring działalności schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz polityki gmin i urzędów. Uzyskana w ten sposób informacja z całego kraju udostępniana jest następnie szerokiej publiczności pod adresem: http/www.boz.org.pl/monitor.
Jednocześnie Stowarzyszenie wskazało, że w ramach powyższego w dniu 5 lutego 2019 r. złożyło drogą elektroniczną do Wójta Gminy R. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez Gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, o treści:
- 1. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) Gmina miała obowiązujące w 2018 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych poleceń wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt?
z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) Gmina miała obowiązujące w 2018 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa adres) udzielała doraźnych poleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom?
ilu bezdomnym psom/kotom zapewniono opiekę na koszt Gminy w 2018 r.? (nie licząc zwierząt, którymi zajęto się w latach poprzednich), jaki był w 2018 r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne)?
Ponadto w pukcie 5 skarżące Stowarzyszenie wniosło o udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom w 2018 r.
Stowarzyszenie wyjaśniło przy tym, że wniosek został nadany spod listy mailingowej o wskazanej nazwie, na której znajdował się pobrany z Biuletynu Informacji Publicznej Gminy R. jej adres elektroniczny. Z uwagi fakt, że w terminie przewidzianym przez art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zrealizował wniosku, w dniu 8 kwietnia 2019 r. drogą elektroniczną Stowarzyszenie wystosowało w tej sprawie monit. Wobec dalszego milczenia organu gminy, w dniu 28 kwietnia 2019 r. ponowiło wniosek za pośrednictwem ePUAP. Doręczenie wniosku potwierdzone zostało urzędowym poświadczeniem przedłożenia. Stowarzyszenie dodało, że przedłużający się brak reakcji ze strony organu skutkował kolejnym ponowieniem wniosku w dniu 25 września 2019 r., którego złożenie również potwierdzone zostało urzędowym poświadczeniem przedłożenia.
W dalszej kolejności skarżące Stowarzyszenie wskazało, że do dnia złożenia niniejszej skargi podmiot obowiązany nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej.
Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia, przy nadawaniu wniosku do Wójta Gminy R. ostatecznie dokonało większych aktów staranności, bowiem również z Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP), specjalnie dedykowanej komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej, która umożliwia składanie pism elektronicznych ze skutkiem prawnym bez konieczności stosowania podpisu kwalifikowanego (Profil Zaufany). Jednocześnie skarżące Stowarzyszenie dodało, że w pierwszej kolejności wysłało wniosek na adres poczty elektronicznej wskazany w BIP organu, a następnie (i to dwukrotnie) na skrytkę ePUAP przypisaną Gminie R. Zdaniem Stowarzyszenia, miało wszelkie dane ku temu, aby ufać, że wniosek trafi do Wójta tej Gminy jako, zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, kierownika urzędu gminy i że poczta oraz skrytka są obsługiwane, a pisma odbierane - szczególnie, że dwukrotnie uzyskiwało potwierdzenie doręczenia wniosku.
W ocenie skarżącego Stowarzyszenia, Wójt Gminy R. dopuścił się rażącej bezczynności, dla której to kwalifikacji najistotniejsze znaczenie ma czas, jaki upłynął od dnia złożenia wniosku - niemalże 12 miesięcy oraz fakt bezskutecznego kilkukrotnego monitowania i ponawiania wniosku przez skarżącego. Pomimo to, do dnia składania skargi nie doczekało się żądanej informacji publicznej.
Biorąc pod uwagę powyższe skarżące Stowarzyszenie wskazało, że w związku z wyjątkową obstrukcją przejawianą przez skarżony organ w udostępnianiu informacji publicznej na wniosek na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnosi o przyznanie mu od Wójta Gminy R. sumy pieniężnej. Służyć będzie ona zrekompensowaniu skarżącemu straty, jaką poniósł na skutek uporczywej bezczynności organu. Skarżące Stowarzyszenie stwierdziło również, że od lat zbiera informację publiczną od wszystkich (2478) gmin w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez Stowarzyszenie zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie". Dane te pozwalają następnie tworzyć raporty i statystyki opisujące problem bezdomności zwierząt w Polsce w jego wymiarze publicznym. Badań na taką skalę nie prowadzi żaden inny podmiot w kraju. Opracowania te są tym rzetelniejsze i lepiej uzasadnione, im większa jest próba odpowiedzi, jakie spłynęły z gmin.
Dlatego każda gminna informacja publiczna, jaką skarżący uzyskuje, jest niezwykle cenna, z kolei każdy jej brak bardzo dotkliwy, gdyż w pewnym stopniu fałszuje ostateczne wyniki monitoringu. Ignorowanie przez Wójta Gminy R. wniosków skarżącego Stowarzyszenia stanowi więc realną szkodę dla wiarygodności jego projektu i ogromu pracy, jaką wkłada w badanie założonego problemu. Zasądzona suma pieniężna powinna wpłynąć motywująco na większą staranność organu w tym zakresie w przyszłości.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy R. wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 5 lutego 2019 r., a w pozostałym zaś zakresie o oddalenie skargi.
Jednocześnie organ wyjaśnił, że w dniu 5 lutego 2020 r. wpłynęła do Urzędu Gminy R. skarga na bezczynność Wójta Gminy R. wywiedziona przez A z siedzibą w J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.
Wójt Gminy R. po zapoznaniu się z treścią skargi w tym samym dniu udzielił skarżącej wnioskowanej informacji publicznej. W tej sytuacji, zdaniem organu, skarga w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej winna zostać uznana za bezprzedmiotową, a postępowanie w tym zakresie umorzone na podstawie przepisu art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. W ocenie organu nieuprawnione i niemożliwe jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny, a zatem fakt dokonania czynności do tego momentu czyni postępowanie w sprawie bezczynności bezprzedmiotowym.
Ponadto organ podkreślił, iż wobec stanu faktycznego przedstawionego w skardze przeprowadził wewnętrzne postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia przyczyn nierozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia w ustawowym terminie. Wójt Gminy R. przeprowadził rozmowy dyscyplinujące z pracownikami odpowiedzialnymi za przygotowanie odpowiedzi na wniosek w przedmiocie informacji publicznej. Nieudzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego Stowarzyszenia wiązało się m.in. z absencją chorobową pracownika w datach, kiedy wpłynęły wnioski, znacznym natężeniem pracy w urzędzie oraz brakami kadrowymi. Organ dodał przy tym, że aktualnie samorządy gminne, w tym zwłaszcza Gmina R., która jest małą gminą wiejską, borykają się z licznymi problemami. Jednym z najistotniejszych problemów jest problem kadrowy i finansowy. Organ wskazał także, iż zdaje sobie sprawę, że jest odpowiedzialny za prawidłowe funkcjonowanie urzędu, pod względem organizacji i terminowości w realizacji obowiązków ustawowych.
Niemniej jednak w tej konkretnej sprawie nie sposób zarzucić organowi uporczywego i nacechowanego złą wolą działania. Organ zwrócił również uwagę, iż tożsame wnioski skarżącego z lat ubiegłych były rozpatrywane terminowo ze wskazaniem kompleksowej informacji. Organ nie dopuszczał do powstawania stanu bezczynności w postępowaniu. Jak zaś zostało wskazane powyżej, w dniu wpłynięcia skargi organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ przyznał, iż wniosek strony skarżącej nie został rozpoznany w ustawowym terminie. Bezczynność nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa i nie sposób zarzucić organowi działania nacechowanego złą wolą. Organ podniósł również, że zweryfikował dotychczasową organizację pracy w zakresie załatwiania wniosków w przedmiocie udzielenia informacji publicznej i wdrożył działania przeciwdziałające ewentualnym opóźnieniom w rozpatrywaniu tego typu spraw. Nierozpoznanie wniosku skarżącej w terminie było jednorazowym przypadkiem. Na marginesie organ zwrócił uwagę, iż kolejny wniosek skarżącego Stowarzyszenia o udzielenie informacji publicznej w tożsamym zakresie, ale za rok 2019 r., został rozpatrzony niezwłocznie, co potwierdza, iż podjęte działania organizacyjne w Urzędzie są skuteczne, zaś opóźnienie w rozpoznaniu poprzedniego wniosku skarżącego miało charakter incydentalny.
W dniu 28 maja 2020 r. wpłynęło do Sądu pismo, stanowiące odpowiedź organu na wezwanie z dnia 20 maja 2020 r., do którego organ dołączył pismo wskazujące na udostępnienie skarżącemu Stowarzyszeniu informacji w dniu wpływu do niego skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosowanie zaś do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Z kolei w myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art.3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Złożona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Wójta Gminy R. w sprawie udostępnienia informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez tę Gminę zadania zatytułowanego: "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, objętej treścią wniosku skarżącego z dnia 5 lutego 2019 r.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny kwestii formalnych należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść do sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 września 2014 r., II SAB/Łd 103/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym należało uznać, że skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi tytułem wprowadzenia należy wskazać, że problematyka dostępu do informacji publicznej została unormowana w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.". Zgodnie z treścią art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia zaś przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania (por. wyrok z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl - Lex nr 1264728).
W ocenie Sądu, Wójt Gminy R. - jako organ władzy publicznej - jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., natomiast informacje, których udostępnienia domagało się skarżące Stowarzyszenie we wniosku o udostępnienie informacji publicznej, dotyczą bezspornie informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) i pkt 4 lit. a) u.d.i.p. W świetle bowiem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 122 ze zm.), zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należą do zadań własnych gminy. Wnioskowane informacje, co nie budzi wątpliwości w sprawie, dotyczą realizacji tego zadania przez Gminę R. wraz z nadesłaniem dokumentów w postaci umów z załącznikami dotyczących kwestii zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom w 2018 r., a więc realizacji tego zadania.
W dalszej kolejności należy zauważyć, że udostępnianie informacji publicznych, jak stanowi art. 7 u.d.i.p., następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej (pkt 1), udostępniania na wniosek zainteresowanego podmiotu, o którym mowa w art. 10 i 11 (pkt 2), wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia (pkt 3); umieszczania informacji publicznych w centralnym repozytorium (pkt 4).
Według art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Ustawa o dostępie do informacji publicznych wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 ustawy) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 ustawy) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy).
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami powołanej ustawy polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem.
Analiza akt rozpoznawanej sprawy z perspektywy powołanych regulacji dowodzi, że wnioskiem datowanym na 5 lutego 2019 r. skarżące Stowarzyszenie złożyło drogą elektroniczną do Wójta Gminy R. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez Gminę zadania zatytułowanego: "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, o szczegółowo wskazanej w nim treści. Wniosek nadany został spod listy mailingowej o wskazanej nazwie, na której znajdował się pobrany z Biuletynu Informacji Publicznej Gminy R. jej adres elektroniczny. Z uwagi na fakt, że w terminie przewidzianym przez art. 13 u.d.i.p. podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zrealizował wniosku, w dniu 8 kwietnia 2019 r. drogą elektroniczną skarżące Stowarzyszenie wystosowało w tej sprawie monit, a następnie wobec braku reakcji organu ponowiło wniosek za pośrednictwem ePUAP w dniu 28 kwietnia 2019r. i dniu 25 września 2019 r. Fakt doręczenia wniosku organowi potwierdzają urzędowe poświadczenia przedłożenia.
Z analizy akt sprawy wynika przy tym, że do dnia złożenia skargi organ nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej ani też nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej. W tym stanie rzeczy należało uznać za zasadny podniesiony w skardze zarzut bezczynności organu.
Powyższa bezczynność organu ustała jednak w dniu 5 lutego 2020 r., gdy do organu wpłynęła skarga. Po zapoznaniu się z jej treścią organ tego samego dnia udostępnił wnioskowaną informację publiczną, co znajduje potwierdzenie w nadesłanym piśmie z dnia 27 maja 2020 r.
Ustalenie w powyższym zakresie skutkuje uznaniem, iż cel skargi na bezczynność został zrealizowany, bowiem organ udzielił skarżącemu Stowarzyszeniu wnioskowanej informacji publicznej. Okoliczność ta przesądza o konieczności umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a, z uwagi na bezprzedmiotowość żądania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Jednakże likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. bądź przyznania sumy pieniężnej, o którą wnioskowało Stowarzyszenie.
Dokonując powyższej oceny Sąd stwierdził, że w przedstawionych okolicznościach sprawy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na podstwie art. 149 § 1a fine p.p.s.a. Zdaniem Sądu, rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne.
Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (por. np.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 roku, sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 roku, sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 roku, sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 roku, sygn. II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 roku, sygn. II SAB/Sz 34/13, a także w Łodzi z dnia 28 marca 2017 r., II SA/Łd 967/16).
W rozważanym kontekście podkreślić należy, że nieudzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego Stowarzyszenia, jak wskazał organ, wiązało się m.in. z absencją chorobową pracownika w datach, kiedy wpłynęły wnioski, znacznym natężeniem pracy w urzędzie oraz brakami kadrowymi. Aktualnie samorządy gminne, w tym zwłaszcza Gmina R., która jest małą gminą wiejską, borykają się z licznymi problemami. Jednym zaś z najistotniejszych problemów jest problem kadrowy i finansowy. W ocenie Sądu, kwestia wystąpienia tego rodzaju problemów nie może jednak stanowić uzasadnienia dla zwłoki organu w załatwieniu wniosku Stowarzyszenia trwającej niemalże rok.
Co więcej, czyni ona zasadnym twierdzenie skarżącego Stowarzyszenia, że brak realizacji przez organ jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z uwagi na tak długi okres oczekiwania na niezbędne dane skutkował realną szkodę dla wiarygodności jego projektu i ogromu pracy, jaką wkłada w badanie założonego problemu.
Uznając zatem, że skarga zasługuje na uwzględnienie i że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszenim prawa Sąd uwzględnił zawarty w skardze wniosek o przyznanie na rzecz skarżącego Stowarzyszenia sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z treści powołanego przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, iż przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny, przepis wszak stanowi, iż "Sąd może przyznać". Wobec tego działając w ramach takiego uprawnienia i uwzględniając zaistniały w sprawie stan faktyczny, a w nim przede wszystkim długoterminową zwłokę organu, Sąd przyznał na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych, jako sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. stwierdził, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). W kolejnym punkcie Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 5 lutego 2019 r. (pkt 2 sentencji wyroku) w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z kolei w punkcie trzecim sentencji wyroku Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącego ww. sumę pieniężną, czyniąc to w oparciu o regulację art. 149 § 2 p.p.s.a. Ponadto o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia Sąd postanowił w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. ał