Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę Z.L. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych.
Następnie postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił własnoręcznie sporządzoną przez skarżącą skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 9 października 2009 r.
Składając zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżąca wniosła jednocześnie o ustanowienie jej radcy prawnego z urzędu.
Postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przyznał stronie prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego.
W dniu 6 kwietnia 2010 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej, radcy prawnego P.H., zatytułowane "Wniosek o umorzenie postępowania", informujące o rezygnacji Z.L. z kontynuowania postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Skarżąca uznała, że obecnie przed Sądem rozstrzygane są jedynie kwestie proceduralne, a skuteczniejszym sposobem obrony jej praw będzie ponowne złożenie skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych, ponieważ organ ten wciąż nie podejmuje czynności zmierzających do usunięcia skutków samowoli. Jednocześnie radca prawny P.H., załączając pismo skarżącej informujące o podjętej przez nią decyzji, wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, a także stawki minimalne opłat za czynności radcy prawnego, określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
W myśl § 16 ww. rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Złożenie wskazanego oświadczenia stanowi konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia. Brak oświadczenia pełnomocnika, o jakim mowa w § 16 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05).
W konsekwencji należy stwierdzić, że wniosek radcy prawnego P.H., jako niezawierający oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części, podlega oddaleniu, jako nieuzasadniony.
Warto ponadto dodać, że art. 250 p.p.s.a. nie stanowi uregulowania pełnego. Jedna z zasad, do których odsyła ww. przepis, zawarta została w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W przepisie tym stanowi się, iż zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści ww. przepisów wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r., II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317).
Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93).
W ocenie Referendarza sądowego pełnomocnik strony w rozpatrywanej sprawie tak rozumianej pomocy prawnej skarżącej nie udzielił, nie miał bowiem nawet takiej możliwości.
Przypomnieć należy, że skarżącej przyznane zostało prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego dopiero na etapie po wniesieniu przez nią zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu jej skargi. Jednakże ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie podjął żadnych działań prawnych przyczyniających się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy na jej obecnym etapie, bowiem skarżąca podjęła decyzję o rezygnacji z dalszego prowadzenia postępowania przed Sądem – co zresztą potwierdził w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r. pełnomocnik skarżącej. Tym samym uznać należało, że w ustanowiony z urzędu profesjonalny doradca nie udzielił skarżącej faktycznej pomocy prawnej, co warunkuje przyznanie wynagrodzenia.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
LF