Uzasadnienie
II SAB/Łd 40/22
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga M.P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza K.. Skarżący M.P. wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, bezczynności podczas prowadzonego postępowania, przewlekłego prowadzenia postępowania oraz bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt sprawy wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, a także o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 88.830 złotych na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) i zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że prowadzone przez organ postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest przewlekłe i stwarza niepewność prawną co do sytuacji prawnej skarżącego, bowiem od dnia złożenia wniosku minęło 9 lat, a sprawa nie jest zakończona. Skarżący wskazał, że organ pierwszej instancji nie rozpoznał i nie odpowiedział w żaden sposób na wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 3 grudnia 2013 r. do chwili obecnej, a tak długi okres oczekiwania doprowadził do dużego zubożenia skarżącego oraz oczywistego odczucia dyskryminacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi w całości, względnie oddalenie skargi w całości.
Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, że skarżący nie wyczerpał wszystkich środków odwoławczych w toku postępowania, przede wszystkim nie wniósł ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. Organ stwierdził, że jedyne ponaglenie jakie skarżący złożył w związku z czynnościami organu dotyczyło postępowania o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na wniosek z 14 marca 2019 r., które zostało rozpatrzone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2019 r. (znak [...]).
Następnie odnosząc się merytorycznie do zarzutów skargi organ wskazał, że postępowanie z którym skarżący łączy przewlekłość postępowania oraz bezczynność organu i rażące naruszenie prawa w zakresie złożonego 3 grudnia 2013 r. oświadczenia o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było postępowaniem wszczętym z wniosku skarżącego w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a nie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Załączony do skargi przez skarżącego "wniosek", będący jego oświadczeniem uzyskanym w trakcie prowadzonego wywiadu środowiskowego stanowi część kwestionariusza wywiadu środowiskowego, które było obligatoryjnie prowadzone w sprawach dotyczących przyznania specjalnego świadczenia opiekuńczego przez pracownika socjalnego i prowadzone było w związku z toczącym się postępowaniem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, a nie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], kontrola - o której mowa powyżej - obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Dodatkowo trzeba podkreślić, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze zaś będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2013 r., II OSK 1591/13 oraz z 27 maja 2015 r., I OSK 2331/13).
W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a. skargę - w tym także skargę na przewlekłość postępowania - można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Z akt sprawy wynika, iż skarga M. P. opatrzona datą 22 lutego 2022 r. i wniesiona do organu 1 marca 2022 r. została złożona – wbrew twierdzeniom organu - po wyczerpaniu przez skarżącego przysługujących mu środków zaskarżenia. Na wezwanie Sądu skarżący przedstawił kopię jego pisma z datą 4 października 2021 r. (prezentata organu pierwszej instancji: 18 października 2021 r.; k. 67 akt sądowych), w którym powołał się na wniosek z 3 grudnia 2013 r. oraz jasno domagał się od organu wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne od roku 2013 do 31 grudnia 2018 r. Ponadto z przedstawionych przez organ akt administracyjnych również wynika, że przed wniesieniem skargi na bezczynność pismem z 12 listopada 2019 r. skarżący ponaglił organ w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Należy jednocześnie zauważyć, iż z akt administracyjnych wynika, że żądanie skarżącego o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 2013 r. zostało już rozpoznane decyzją Burmistrza K. z [...] lipca 2020 r. (znak [...]) o odmowie przyznania M.P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką M.P. na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] września 2020 r. (znak [...]) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W wyniku rozpoznania skargi M. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 16 sierpnia 2021 r., II SA/Łd 285/21 uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Obecnie sprawa oczekuje na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej wywiedzionej przez skarżącego (I OSK 645/22).
Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że 7 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o sygn. akt II OPS 1/21, w której przesadził, że "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Ponadto w ramach rozpoznania niniejszej sprawy należy uwzględnić także treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2022 r., II OPS 5/19, w treści której NSA stwierdził, że "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi."
Powołane uchwały są tzw. uchwałami konkretnymi. Zostały bowiem podjęte na skutek pytań prawnych przedstawionych składowi siedmiu sędziów w konkretnej sprawie na podstawie art. 187 § 1 ustawy p.p.s.a. Moc wiążąca uchwały konkretnej nie odnosi się jednak wyłącznie do sprawy, w której przedstawiono zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia. Posiada ona również tzw. ogólną moc wiążącą, na co jednoznacznie wskazuje treść art. 269 § 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z nim, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje zatem, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany tą uchwałą przepis (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2016 r., II OSK 714/15, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2017 r., I OZ 1314/17; czy w doktrynie - A. Skoczylas, Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2004, str. 221 i nast.).
Obydwie wyżej wymienione uchwały wiążą więc także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w niniejszej sprawie. Skoro zatem skarga M.P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza K., poprzedzona ponagleniem, została wniesiona po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego, co miało niewątpliwie miejsce w związku z wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. decyzji z [...] września 2020 r., to skarga niniejsza podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.
dc