Uzasadnienie
A. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie budowy ogrodzenia bez wymaganego pozwolenia. W skardze skarżący wniósł o stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu administracji publicznej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 11 grudnia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. otrzymał zgodnie z właściwością wniesione przez niego podanie, w trybie art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej jako: "k.p.a.", o wszczęcie postępowania administracyjnego w zakresie budowy ogrodzenia wzdłuż działki nr ewid. 228/4 obr. [...] od strony ul. A przez inwestora - Miasto Ł. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący podkreślił, że pomimo upływu terminów przewidzianych w art.35 § 3 k.p.a. organ nie załatwił sprawy w myśl art. 104 k.p.a., tj. nie wydał decyzji kończącej postępowanie. Co prawda, organ nadzoru budowlanego skorzystał z instytucji zawiadomienia, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a., jednakże, w ocenie skarżącego, uczynił to w sposób całkowicie niezgodny z celem i funkcją tej instytucji.
Organ bowiem wskazał, że nowy termin załatwienia sprawy wynosi jeden miesiąc od dnia skompletowania materiału dowodowego, a tym samym nie wskazał precyzyjnej daty, która w trybie art. 36 § 1 k.p.a. musi zawsze zostać określona w sposób jednoznaczny, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 315/17 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 356/15). Zdaniem skarżącego, wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy przez organ nadzoru budowlanego zawiadomieniem z dnia 30 stycznia 2020 r. nie jest więc skuteczne i nie uwalnia organu od zarzutu przewlekłości prowadzonego postępowania.
W dalszej kolejności skarżący wskazał, że z uwagi na powyższe pismem z dnia 21 stycznia 2020 r. wystosował ponaglenie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., w który jednoznacznie stwierdził, że od dnia 11 grudnia 2019 r. do dnia 30 stycznia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nie podejmował żadnych czynności w sprawie, a takie działanie niewątpliwie wyczerpuje pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, organ, co prawda, podejmuje czynności dowodowe, jednakże czyni to w znacznych odstępach czasu i tym samym brak jest możliwości przewidzenia konkretnego terminu, w którym niniejsza sprawa administracyjna będzie zakończona.
W ocenie skarżącego, na podkreślenie zasługuje także fakt, że również organ II instancji, wydając postanowienie nr [...] z dnia [...], którym rozpoznał ponaglenie, dopuścił się naruszenia prawa, gdyż stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. działał w sprawie "opieszale". Kodeks postępowania administracyjnego nie zna jednak takiego pojęcia, a tym samym trudno stwierdzić, co organ II instancji rozumie przez to pojęcie. Wobec takiej sytuacji, zdaniem skarżącego, niezbędny stał się również jego wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy administracji publicznej przez swoje przewlekłe działanie spotęgowane naruszeniami prawa procesowego spowodowały, że skarżący nie może otrzymać stosownego rozstrzygnięcia administracyjnego w przewidzianym prawem terminie, a tym samym nie może przystąpić do rozbiórki samowolnie postawionego na jego działce ogrodzenia.
Zdaniem skarżącego, organ administracji publicznej powoduje więc powstanie straty, przejawiającej się w braku możliwości zagospodarowania należącej do niego działki, zgodnie z założeniami inwestycyjnymi. Takie działanie powinno spotkać się ze stosowną kompensatą - w myśl art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tą kompensatą powinno być zasądzenie na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej, co następuje alternatywnie zamiast wymierzania organowi grzywny (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2020r., sygn. akt I SAB/GI 2/19).
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie w całości, a ewentualnie na wypadek uwzględnienia skargi o:
- a) stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
- b) niewymierzania organowi grzywny ani nieuwzględnienie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, ewentualnie wymierzenie grzywny albo przyznanie sumy pieniężnej w najniższej możliwej wysokości.
Jednocześnie organ wyjaśnił, że zawiadomieniem z dnia 9 grudnia 2019 r., (data wpływu do organu: 11 grudnia 2019 r.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] przekazał zgodnie z właściwością podanie skarżącego z dnia 2 grudnia 2019 r. zawierające wniosek "o wszczęcie postępowania samowolnego wybudowania ogrodzenia wzdłuż działki nr ewid. 228/4 obr [...] od strony ulicy A, wybudowanego przez inwestora Miasto Ł.". Natomiast w ponagleniu z dnia 21 stycznia 2020 r. (data wpływu do organu: 27 stycznia 2020 r.) skarżący wskazał, że wnosi je w związku z bezskutecznym upływem terminu do odniesienia się do jego wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowolnego wybudowania ogrodzenia wzdłuż działki nr ewid. 228/4, obr. [...], od strony ul. A. Następnie organ wyjaśnił, że pismem z dnia 30 stycznia 2020 r. organ wezwał Gminę Miasto Ł., Zarząd Dróg i Transportu, Zarząd Zieleni Miejskiej oraz Zarząd Inwestycji Miejskich, do złożenia na piśmie wyjaśnień dotyczących wykonania przedmiotowego ogrodzenia (murku).
Także pismem z dnia 30 stycznia 2020 r., organ zwrócił się do Urzędu Miasta Ł., Departamentu Architektury i Rozwoju, Wydział Urbanistyki i Architektury, z prośbą o udzielenie pisemnej informacji, czy w zasobach archiwalnych Urzędu Miasta Ł. znajdują się dokumenty związane z realizacją robót budowlanych, polegających na wykonaniu przedmiotowego ogrodzenia (murku), a także o przesłanie odpisów posiadanych dokumentów. Ponadto pismem z dnia 30 stycznia 2020 r. organ zawiadomił, że sprawa dotycząca przedmiotowego ogrodzenia (murku) nie może być załatwiona w terminie określonym w przepisach k.p.a. z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i poinformował, iż sprawa zostanie rozpatrzona w ciągu miesiąca od skompletowania materiału dowodowego.
W dalszej kolejności w dniu 31 stycznia 2020 r. organ przeprowadził oględziny na nieruchomości w Ł. przy ul. A (nr działki 228/4, obr. [...]), fragment Parku A i ustalił, że posadowiony jest na niej - od strony południowej, w granicy chodnika przy ul. A - mur ceglany o wysokości od 1,10 m do 1,15 m i stwierdził, że na podstawie stanu technicznego cegły można przyjąć, że ogrodzenie wykonano co najmniej 10-15 lat temu.
W piśmie z dnia 10 lutego 2020 r. (data wpływu do organu: 17 lutego 2020 r.) Zarząd Zieleni Miejskiej w Ł. poinformował, że nie był inwestorem robót budowlanych związanych z wykonaniem przedmiotowego ogrodzenia, a tym samym nie dysponuje żadną dokumentacją dotyczącą inwestycji. Wskazał również, że inwestycja polegająca na budowie ogrodzenia Parku A mogła być realizowana w latach 1994-1995.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. prowadzi przedmiotową sprawę opieszale (1) i odmówił wyznaczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. dodatkowego termu załatwienia przedmiotowej sprawy (2).
Z kolei w załączeniu do pisma z dnia 14 lutego 2020 r. (data wpływu do organu: 20 lutego 2020 r.), Urząd Miasta Ł., Departament Architektury i Rozwoju, Wydział Urbanistyki i Architektury przesłał szereg odpisów dokumentów (zawiadomienia z dnia 16.09.1997 r. o zakończeniu budowy (robót budowlanych); zawiadomienia z dnia 19.08.1996 r. o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych, dla których uzyskano pozwolenie na budowę; oświadczenia z dnia 14.08.1996 r. o podjęciu się obowiązków kierownika budowy; oświadczenia z dnia 19.08.1996 r. o podjęciu się obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego; decyzji nr [...] z [...] dla Przedsiębiorstwa Zieleń Miejska Północ, zatwierdzającej projekt budowlany ogrodzenia Parku A w Ł. i udzielającej pozwolenia na budowę ogrodzenia Parku A od strony ulicy B i C; decyzji nr [...] z dnia [...] dla Przedsiębiorstwa Zieleń Miejska - Północ Spółka z o.o., zatwierdzającej projekt budowlany ogrodzenia Parku A w Ł. od ulicy A i udzielającej pozwolenia na budowę ogrodzenia Parku A od ul. A; mapy).
Następnie pismem z dnia 5 marca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z prośbą o udzielenie informacji, czy w jego zasobach archiwalnych znajdują się dokumenty związane z realizacją robót budowlanych, polegających na wykonaniu przedmiotowego ogrodzenia (murku). Park Miejski A w Ł. jest bowiem zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków za nr [...], a także o przesłanie odpisów posiadanych dokumentów, w szczególności dokumentacji projektowej. Przedmiotowe pismo zostało doręczone w dniu 9 marca 2020 r., jednak według stanu na dzień sporządzenia odpowiedzi do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nie wpłynęła wnioskowana informacja ani dokumentacja. Pismem także z dnia 5 marca 2020 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta Ł., Departament Architektury i Rozwoju, Wydziału Urbanistyki i Architektury z prośbą o uzupełnienie przekazanych dokumentów poprzez przesłanie projektu budowlanego, stanowiącego załącznik do decyzji nr [...] z dnia [...]. Przedmiotowe pismo zostało doręczone w dniu 9 marca 2020 r., jednak według stanu na dzień sporządzenia odpowiedzi, jak wskazał organ, nie wpłynął wnioskowany projekt budowlany.
Jednocześnie odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego upływu terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podniósł, że wśród terminów, których nie wlicza się do terminów określonych między innymi w art. 35 § 3 k.p.a. w postępowaniu w sprawie ogrodzenia (murku) usytuowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A (nr działki 228/4, obr. [...]) należy wskazać przede wszystkim okresy oczekiwania na odpowiedzi na wezwania do złożenia wyjaśnień.
Ponadto odnosząc się do zarzutu niewskazania w zawiadomieniu z dnia 30 stycznia 2020 r., wystosowanym w trybie art. 36 § 1 k.p.a., konkretnej daty załatwienia sprawy, organ uznając, że taka praktyka znajduje potwierdzenie w orzecznictwie stwierdził, że mógł wskazać nowy termin załatwienia sprawy w miesiącach, a nowy termin załatwienia sprawy nie musiał być określony datą dzienną. W ocenie organu, takie wyznaczanie terminów kolidowałoby zresztą z treścią przywoływanego już art. 35 § 5 k.p.a. w zakresie, w jakim w toku danej sprawy koniecznym byłoby niewliczanie terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
W konkluzji organ wskazał, że gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie podzielał powyższej argumentacji, to wnosi o stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, jak również o niewymierzania organowi grzywny ani nieuwzględnienie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, ewentualnie wymierzenie grzywny albo przyznanie sumy pieniężnej w najniższej możliwej wysokości, mając na uwadze wszystkie okoliczności niniejszej sprawy.
Pismem z dnia 23 czerwca 2020 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w uzupełnieniu odpowiedzi na skargę wskazał, że wydał decyzję z dnia [...], nr [...], którą umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych, polegających na wykonaniu ogrodzenia (murku), usytuowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A (nr działki 228/4, obr. [...]) – część Parku A. Decyzja ta nie jest ostateczna. Do pisma organ załączył kserokopię ww. decyzji, potwierdzoną za zgodność z oryginałem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skargę należało uwzględnić.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że sądowa kontrola organów administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania organów w postępowaniach niezakończonych decyzją administracyjną, postanowieniem, innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm. i art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.").
W przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art.3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, Sąd w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a.:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Niniejszą sprawę Sąd rozpoznał w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wyjaśnić przy tym należy, że w przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. W związku z tym niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 lipca 2020 r.
Przedmiotowa sprawa dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie budowy ogrodzenia wzdłuż działki nr ewid. 228/4 obr. [...] od strony ul. A przez inwestora - Miasto Ł. bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy niniejszej należy przypomnieć, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art.12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie podkreśla się, iż przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć prowadzenie sprawy w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011 r., str. 70–71), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. J. Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. B. Adamiak, J. Borkowskiego, Warszawa 2012 r., str. 239). Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12, stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Dodać należy, że z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawodawca zdefinował pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania jako sytuację, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) – art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.
Jednocześnie podkreślić należy, że przewlekłość będzie miała charakter rażący, jeżeli poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym.
Dokonana przez Sąd w powyższych aspekcie weryfikacja przebiegu przedmiotowego postępowania prowadzi do wniosku, że uzasadniony jest zarzut przewlekłości postępowania w sprawie budowy wskazanego w skardze ogrodzenia bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W tym kontekście należy zauważyć, iż w dniu 11 grudnia 2019 r. wpłynął do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wniosek skarżącego o wszczęcie przedmiotowego postępowania. Dopiero w dniu 30 stycznia 2020 r., po upływie ponad 30 dni od wpływu tego wniosku, organ zwrócił się do Urzędu Miasta Ł. z pytaniem o posiadane dokumenty związane z realizacją robót budowalnych, polegających na wykonaniu przedmiotowego ogrodzenia (murku) oraz o przesłanie ich odpisów. W tej samej dacie, a więc również po upływie ponad 30 dni od wpływu ww. wniosku organ wystosował do stron pismo (zawiadomienie) z dnia 30 stycznia 2020 r. o niemożliwości załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie określonym w k.p.a. Nie poinformował jednak o konkretnej dacie załatwienia sprawy, wskazał tylko, że sprawa zostanie rozpatrzona w ciągu miesiąca od skompletowania materiału dowodowego. Takie sformułowanie nie daje pewności co do daty zakończenia sprawy.
Następnie dopiero w dniu 31 stycznia 2020 r. organ przeprowadził oględziny w przedmiotowej sprawie. Nasuwa się przy tym wniosek, że powyższe czynności zostały podjęte w związku z wpływem w dniu 27 stycznia 2020 r. do organu ponaglenia, wystosowanego przez skarżącego.
Godzi się przy tym zauważyć, że w wyniku powyższego ponaglenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowienie z dnia [...] nr [...] stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. prowadzi sprawę opieszale, jednakże odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy. W ocenie Sądu świadczy to o wewnętrznej sprzeczności owego rozstrzygnięcia organu II instancji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni przy tym podziela przywołane przez skarżącego stanowisko WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 315/17 (dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.), wskazujące na konieczność podania przez organ precyzyjnej daty załatwienia sprawy, która w trybie art. 36 § 1 k.p.a. musi zostać określona w sposób jednoznaczny. Oznacza to zatem, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy poprzez wskazanie, iż termin ten wynosi jeden miesiąc od dnia skompletowania materiału dowodowego, nie zwalniało organu z zarzutu przewlekle prowadzonego postępowania.
W dalszej kolejności analizując kolejne podjęte przez organ czynności w sprawie, wskazać należy, że w dniu 17 lutego 2020 r. otrzymał on informacje od Zarządu Zieleni Miejskiej w Ł. i w dniu 20 lutego 2020 r. od Urzędu Miasta (Wydział Urbanistyki i Architektury) w Ł. dotyczące przedmiotowej sprawy, jednak następną czynność w sprawie organ podjął dopiero w dniu 5 marca 2020 r., tj. wystosował pismo do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz pismo do Urzędu Miasta w Ł. Powyższe świadczy, iż organ podejmował czynności z dużą zwłoką, a to stoi w sprzeczności z ww. zasadą szybkości postępowania.
Jednocześnie w rozważanym apekcie zauważyć należy, że organ wnosząc o oddalenie przedmiotowej skargi w odpowiedzi na nią powołuje się na wejście w życie w dniu 31 marca 2020 r. przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniemi zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 poz. 374 z późn. zm.), znowelizowanej ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 poz. 568 z późn. zm.), a w szczególności art. 15 zzs ust. 1 pkt 6, ust. 10 i ust. 11, dotyczące biegu oraz zawieszenia terminów procesowych i sądowych, braku możliwości wymierzania grzywien i zasądzania sum pieniężnych w powyższym okresie stanu zagrozenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID oraz wywodzenia środków prawnych dotyczących m.in. przewlekłości postępowania.
Zdaniem Sądu, argument ten nie może być jednak skuteczny w stosunku do czynności podjętych przed ogłoszonym stanem zagrożenia epidemiologicznego, czy później stanu zagrożenia epidemią, a następnie do podejmowanych z opóźnieniem czynności już po uchyleniu owych przepisów stanowiących o zawieszeniu terminów.
Pomijając bowiem okres od 14 marca 2020 r. (początek obowiązywania stanu zagrożenia) zauważyć należy, że okres załatwienia przedmiotowej sprawy od wpłynięcia wniosku skarżącego, tj. od 11 grudnia 2019 r. do wspominanej daty 14 marca 2020 r., wskazuje na przewlekłość postępowania w tej sprawie. Z zestawienia dat podejmowanych wskazanych wyżej czynności bezspornie wynika, że pierwsza czynność w sprawie (wystąpienie do Urzędu Miasta Ł. z pytaniem o posiadane ww. dokumenty) została podjęta przez organ po upływie ponad 30 dni (dokładnie: po 50 dniach). Pozostałe czynności organ przeprowadził także w niczym nieuzasadnionych odstępach czasu, co wynika ze szczegółowo wyżej przedstawionego toku podejmowanych w sprawie czynności.
Dokonując powyższej oceny Sąd uwzględnił przy tym fakt, że w dniu 16 maja 2020 r. wszedł w życie art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) uchylający art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zgodnie z którym bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowoadministracyjnych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie ustawodawca w art. 68 ust. 6 i 7 ustawy zmieniającej wprowadził siedmiodniowy termin, po którym terminy wstrzymane rozpoczynały swój bieg, zaś zawieszone biegły dalej.
Tym samym, po uwzględnieniu obu wskazanych regulacji należało uznać, że termin załatwienia przedmiotowej sprawy bieg na nowo od 24 maja 2020 r. Organ postępowanie zakończył zaś dopiero decyzją z dnia [...]. Tymczasem ostatnia czynność związana z gromadzeniem materiału dowodowego (wystąpienie do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Ł.), jak wynika z tej decyzji, miała miejsce w dniu 5 marca 2020 r., a odpowiedź na to wystąpienie została nadesłana w dniu 18 maja 2020 r. (data wpływu do organu). Okoliczność ta bezspornie wskazuje na nieuzasadnione przewlekanie postępowania w przedmiotowej sprawie, także po dniu 24 maja 2020 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, aczkolwiek przewlekłość ta, w ocenie Sądu, miała miejsca bez rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu, stan przewlekłego prowadzenia postępowania wyczerpuje znamiona rażącego naruszenia prawa tylko wtedy, gdy posiada pewne dodatkowe (szczególne) cechy względem stanu określanego, jako typowe naruszenie prawa. Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie (nawet jeśli jest to przekroczenie dość znaczne, np. kilkumiesięczne) przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy (zob. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 października 2017r., sygn. akt II SAB/Gd 45/17, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, taka sytuacja w niniejszej nie wystąpiła.
W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd, uwzględniając fakt wydania przez organ ww. decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r. na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie wnioskowanej sumy pieniężnej, a co za tym idzie, oddalił skargę w tym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji wyroku). Podkreślić bowiem należy, że zasądzenie tej sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, jednakże zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji. Zasądzanie sumy pieniężnej nie jest przy tym bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania, lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy to uzasadniają, z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego od organu ich zwrot, obejmujący wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł (punkt 4 sentencji wyroku).
ał