Uzasadnienie
A.T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność Starosty Powiatu Piotrkowskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II z 18 lipca 2023 r. skarżący został wezwany do wskazania miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń oraz do wskazania numeru PESEL. Ponadto skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Z zawartych w ww. wezwaniach pouczeniach wynikało, że nieusunięcie braków skargi w terminie 7 dni będzie skutkowało jej odrzuceniem.
Stosowne wezwania do usunięcia braków skargi zostały przesłane skarżącemu za pomocą środków komunikacji elektronicznej 25 lipca 2023 r. Jednakże z uwagi na fakt, że pismo, do którego załączono ww. wezwania błędnie zatytułowano (jako dotyczące odpisu skargi kasacyjnej), niezwłocznie (tego samego dnia) przesłano skarżącemu kolejne pismo (prawidłowo zatytułowane) wraz z załączonymi wezwaniami do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi.
Z urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD) wynika, że pierwsze pismo z 25 lipca 2023 r. został doręczone skarżącemu 31 lipca 2023 r., natomiast drugie pismo nie zostało przez skarżącego odebrane.
W związku z tym, na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy uznano, że drugie pismo zostało doręczone skarżącemu 9 sierpnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a." – skarga powinna zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Ponadto skarga powinna zawierać numer PESEL strony wnoszącej skargę, będącej osobą fizyczną art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że samo wskazanie adresu elektronicznego nie jest wystarczającej dla uznania, że warunki formalne skargi zostały spełnione. Jak stanowi bowiem przepis art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Użycie przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "ponadto" oznacza, że podanie adresu elektronicznego jest dodatkowym warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi drogą elektroniczną. Nie oznacza to jednak, że inne wymogi, określone w przepisach art. 46 § 1 i 2 p.p.s.a. – w tym oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń – nie muszą być spełnione.
W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 (orzeczenie dostępne w CBOSA), podkreślono, że: "Na stronie wnoszącej pismo spoczywa obowiązek wypełnienia wszystkich warunków formalnych określonych w art. 46-47 p.p.s.a. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że na wezwanie przewodniczącego strona uzupełnia braki formalne pisma, które uniemożliwiają nadanie mu prawidłowego biegu. Wniesienie pisma zawierającego wszystkie wymagane elementy, a także uzupełnienie jego braków niewątpliwie należy zaliczyć do czynności strony. Przyjęty w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podział czynności z uwagi na kryterium podmiotowe (czynności sądu, strony i innych uczestników postępowania), wyklucza podejmowanie czynności nienależących do danego podmiotu, co jest związane z określoną w ustawie pozycją każdego z tych podmiotów.
W związku z tym nie można oczekiwać, że sąd będzie podejmował czynności należące do strony postępowania. Poszukiwanie przez sąd numeru PESEL strony w aktach administracyjnych nie ma normatywnej podstawy i nie jest obowiązkiem sądu. Jego podanie należy do strony inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne.".
Ponadto NSA stwierdził, że: "Jeżeli strona nie skorzysta z możliwości uzupełnienia braku formalnego skargi, to z jej zaniechania nie można wyprowadzać wniosku o naruszeniu prawa strony do sądu. Równość w prawie odnosi się zaś, co do zasady, do procesu stanowienia norm prawa i nakłada na prawodawcę obowiązek nadawania prawu takich treści, które czynią zadość nakazowi jednakowego traktowania podmiotów (sytuacji) podobnych. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie zwalnia wnoszących skargę od respektowania tych reguł procesowych ujętych w przepisach powszechnie obowiązujących, które odnoszą się do wszystkich skarżących.".
Zdaniem NSA: "niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. (...) Koncepcja o możliwości, a nawet obowiązku ustalenia przez sąd numeru PESEL strony i uzupełnienie w ten sposób braku formalnego skargi nie ma podstaw normatywnych. Z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wprost wynika, że wskazanie numeru PESEL jest obowiązkiem strony wnoszącej pierwsze pismo w sprawie (skargi).".
Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). Natomiast w myśl z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jednakże skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3).
Stosownie do art. 74a § 8 p.p.s.a. w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego, doręczanego przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej w trybie przepisów art. 74a § 1-7 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.
Z powyższego wynika, że nieodebranie przesyłki elektronicznej, w sposób określony w przepisach art. 74a p.p.s.a., uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że przesyłka ta doszła do rąk adresata, a co za tym idzie, że dokonane w ten sposób doręczenie było skuteczne.
Sąd miał na uwadze, że przesłane skarżącemu za pomocą środków komunikacji elektronicznej pismo z 25 lipca 2023 r. błędnie zostało zatytułowane, dlatego nie brał pod uwagę jego doręczenia, pomimo faktu, że do tego pisma zostały załączone prawidłowe wezwania. W konsekwencji Sąd na korzyść skarżącego przyjął, że bieg terminu do usunięcia braków skargi należało liczyć od daty doręczenia skarżącemu kolejnego pisma z 25 lipca 2023 r. wraz z załączonymi wezwaniami do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi.
W oparciu o wyżej przytoczone przepisy Sąd uznał, że przesyłka skierowana do skarżącego, zawierająca wezwania do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi została doręczona 9 sierpnia 2023 r., skoro pierwsze UPD utworzono 25 lipca 2023 r., a powtórne 2 sierpnia 2023 r. To z kolei oznacza, że ustawowy termin do usunięcia braków skargi upływał w dniu 16 sierpnia 2023 r., jednakże termin ten upłynął bezskutecznie, co uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a zatem podlega ona odrzuceniu.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest bowiem, że skarżący został zobowiązany do uzupełnienia braków skargi, jednakże pomimo informacji o skutkach niewywiązania z ww. obowiązków w ustawowym terminie i związanym z tym rygorem odrzucenia skargi, skarżący ani nie wskazał adresu zamieszkania, ani numeru PESEL, ani nie uiścił wymaganego wpisu sądowego.
Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.