Uzasadnienie
W dniu 20 grudnia 2022 r. Stowarzyszenie N. z siedzibą w O. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Łowiczu w sprawie udzielenia informacji publicznej. Uzasadniając skargę strona wskazała, że wnioskiem z dnia 10 lipca 2022 r., złożonym z pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej wystąpiła do Dyrektora Zakładu Karnego w Łowiczu z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w zakresie porządku wewnętrznego obowiązującego w jednostce z ewentualnymi załącznikami. Pomimo upływu zakreślonego prawem terminu strona nie otrzymała żądanej informacji publicznej. W dniu 30 lipca 2022 r. strona wystąpiła do organu z ponagleniem, jednakże pozostało ono bez odpowiedzi organu. Do dnia wniesienia przedmiotowej skargi organ w żaden sposób nie ustosunkował się do zgłoszonego żądania, w szczególności nie udostępnił informacji publicznej, jak również nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Z uwagi na powyższe, strona wnosiła o zobowiązanie organu go rozpatrzenia jej wniosku z dnia 10 lipca 2022 r. w terminie 14 dni, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 500 zł.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w Łowiczu wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu organ wskazywał, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło faktu złożenia przez stronę skarżącą wniosku z dnia 10 lipca 2022 r., na który powołuje się strona w piśmie złożonym w dniu 30 lipca 2022 r. Natomiast odnośnie do żądania strony o udzielenie informacji publicznej organ wskazał, iż w przepisanym prawem terminie, w dniu 1 sierpnia 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej strona skarżąca została poinformowana, że dokument, o którego udostępnienie wnosi jest zamieszczony i ogólnie dostępny na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Zakładu Karnego w Łowiczu, a co za tym idzie stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie podlega udostępnieniu na wniosek. Jednocześnie organ podnosił, iż do dnia wniesienia niniejszej skargi nie otrzymał jakiejkolwiek informacji zwrotnej, z której wynikałoby, że wnioskodawca nie otrzymał przedmiotowej informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto w myśl § 2 przywołanego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) - dalej: u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.).
Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8;
- 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11;
- 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia;
- 4) udostępniania w portalu danych, o którym mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych". Dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, z zastrzeżeniem art. 15 (art. 7 ust. 2 u.d.i.p.). Przy czym jak wynika z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Natomiast zgodnie z art. 11 u.d.i.p. informacja publiczna może być udostępniana: 1) w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych;
- 2) przez zainstalowane w miejscach, o których mowa w pkt 1, urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją.
W rozpoznawanej sprawie jak już wcześniej wskazano Stowarzyszenie N. z siedzibą w O. przedmiotem skargi uczyniło bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Łowiczu w sprawie udzielenia informacji publicznej w zakresie porządku wewnętrznego obowiązującego w jednostce z ewentualnymi załącznikami.
Z załączonych do skargi akt administracyjnych bezspornie wynika, iż z wnioskiem o udzielenie przedmiotowej informacji publicznej strona skarżąca wstąpiła w dniu 10 lipca 2022 r., przesyłając stosowne żądanie na adres poczty elektronicznej Zakładu Karnego w Łowiczu (k. 7 akt sądowych). W przewidzianym prawem 14 dniowym terminie wniosek skarżącej nie został rozpoznany. Przy czym, co wymaga w tym miejscu podkreślenia, bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podnoszona w odpowiedzi na skargę argumentacja organu, co do negatywnego wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, które nie wykazało wpływu do organu wniosku skarżącej z dnia 10 lipca 2022 r. Wskazać bowiem należy, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną.
Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Ryzyko nieodebrania, czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14; postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopiero po ponownym wezwaniu Stowarzyszenia, wystosowanym do organu w dniu 30 lipca 2022 r., pismem z dnia 1 sierpnia 2022 r. strona wnioskująca została poinformowana, iż żądana przez nią informacja publiczna jest zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej Zakładu Karnego w Łowiczu, na stronie internetowej organu, pod wskazanym w piśmie linkiem.
Powyższa informacja, wbrew stanowisku strony skarżącej, została przesłana na adres poczty elektronicznej Stowarzyszenia wskazany we wniosku z dnia 10 lipca 2022 r., co potwierdza załączony do przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wydruk z poczty elektronicznej organu (k. 2-3 akt administracyjnych).
Wobec powyższego uznać należy, iż przed wniesieniem skargi, co jak już wcześniej wskazano miało miejsce w dniu 20 grudnia 2022 r., strona skarżąca została poinformowana, że wnioskowana przez nią informacja publiczna jest zamieszczona w BIP organu i jako taka nie podlega udzielenia na wniosek, stosownie do przywołanego wyżej art. 10 ust. 1 u.d.i.p., co obliguje Sąd do odrzucenia przedmiotowej skargi.
Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę z innych przyczyn niedopuszczalną.
Za zasadnością powyższego stwierdzenia przemawia treść uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020r., sygn. akt II OPS 5/19 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 października 2021 r., III OSK 3789/21 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził z kolei, iż powyższa uchwała pozostaje wiążąca również dla sądu rozpoznającego skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, na zasadzie art. 269 p.p.s.a., bowiem znajduje swoje odpowiednie zastosowanie w sytuacji, gdy w chwili wniesienia skargi do sądu organ udostępnił żądaną informację publiczną i w związku z tym nie pozostaje już w bezczynności, a jednocześnie w takiej sytuacji nie jest wydawana decyzja administracyjna. Jak podkreślano w powyższej uchwale z 22 czerwca 2020 r., zasadniczym celem wniesienia skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, a więc jak w rozpoznawanej sprawie udostępnienie żądanej informacji publicznej. Skarga na bezczynność skierowana jest przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona.
Czyni to koniecznym dokonanie przez sąd administracyjny oceny czy organ pozostaje w bezczynności na dzień wniesienia skargi. W ocenie NSA zwrot mówiący o przeszkodzie w merytorycznym rozpoznaniu skargi, którym posłużono się w analizowanej uchwale, należy rozumieć, jako inną przyczynę niedopuszczalności skargi w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można zatem mówić o bezczynności organu, gdy organ ten uwzględniając wniosek, udostępni uprzednio informację publiczną w formie czynności materialno - technicznej. Sytuacja taka, zdaniem NSA, również stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność przez sąd administracyjny, o której mowa w uchwale z 22 czerwca 2021 r., II OPS 5/19.
Z kolei jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 7 grudnia 2021 r., III OSK 7055/21(www.orzeczenia.nsa.gov.pl) "stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przestaje w sensie prawnym istnieć wówczas, gdy organ administracji załatwi sprawę (zakończy postępowanie) we właściwej formie, chociażby nawet uczynił to po wymaganym terminie.
Reasumując Sąd stwierdza, że wobec udzielenia stronie skarżącej, co prawda po upływie przewidzianego prawem terminu, jednakże przed wniesieniem niniejszej skargi, informacji odnośnie, co do sposobu w jaki strona ma możliwość zapoznania się z objętą wnioskiem z dnia 10 lipca 2022 r. informacją publiczną, Dyrektor Zakładu Karnego w Łowiczu, na dzień wniesienia skargi, nie pozostawał w bezczynności.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. a.tp.