Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. K. R. (dalej także jako "skarżący"), reprezentowany przez radcę prawnego D. K.-R., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, za pośrednictwem Dyrektora Przedszkola Samorządowego w [...] (dalej także jako "Dyrektor Przedszkola", "organ"), skargę na bezczynność tego organu w sprawie wniosku z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej. W treści skargi skarżący zarzucił Dyrektorowi Przedszkola naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej jako "u.d.i.p."), domagając się zobowiązania organu do rozpoznania ww. wniosku w terminie 3 dni od daty otrzymania odpisu wyroku, a także stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności. Ponadto skarżący zwrócił się o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu 7 stycznia 2020 r. skierował do Dyrektora Przedszkola, za pośrednictwem platformy ePUAP, wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie wysokości wynagrodzenia Dyrektora Przedszkola za listopad 2019 r. Powołując się na treść art. 13 ust. 1 u.d.i.p. skarżący stwierdził, że ustawowy, ostateczny termin na udostępnienie informacji minął 21 stycznia 2020 r. Od tego czasu Dyrektor Przedszkola pozostawał w bezczynności. Skarżący podkreślił, że wobec zignorowania przez Dyrektora Przedszkola wniosku i braku odpowiedzi w terminie ustawowym, w dniu [...] r. podjął próbę polubownego załatwienia sprawy i wystosował do organu informację o upływie ustawowego terminu. Poprosił przy tym o niezwłoczne udostępnienie informacji, podkreślając, że wysokość wynagrodzenia brutto osoby pełniącej funkcje publiczne, jaką jest Dyrektor Przedszkola, jest jawna i podlega udostępnieniu, a nadto podmiot jest zobowiązany zareagować na wniosek. Skarżący zaznaczył także, że w przypadku nieujawnienia wnioskowanych danych podejmie drogę sądowną w celu ich uzyskania.
Do dnia wniesienia skargi ([...] r.) Dyrektor Przedszkola nie rozpoznał jednak wniosku tj. nie podjął stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji, ani nie wydał decyzji o odmowie. Nie powiadomił też skarżącego o powodach opóźnienia oraz nie wskazał terminu w jakim udostępni informacje.
Z powyższych względów, zdaniem skarżącego, skarga na bezczynność Dyrektora Przedszkola jest z pełni zasadna
W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że uwzględnił skargę w całości i w dniu [...] r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia [...] r., podając informację o wysokości wynagrodzenia Dyrektora Przedszkola Samorządowego w [...] za listopad 2019 r., a także wyjaśniając przyczyny nieudzielenia odpowiedzi na wniosek w terminie. Organ dodał, że wskazane w odpowiedzi przyczyny techniczne wynikały z wypowiedzenia umowy najmu lokalu w budynku przedszkola firmie telekomunikacyjnej, wskutek czego obiekt ten przez 3 tygodnie był pozbawiony dostępu do internetu. Dyrektor Przedszkola nie miał przez to możliwości odebrania wniosku o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną, a co za tym idzie odpowiedzi na to pismo w terminie. W ocenie organy, zaistniała w sprawie bezczynność nie była rażącym naruszeniem prawa.
Korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Kontrola ta – w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. Stosownie zaś do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a): 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Należy również podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dodatkowo, w przypadku rozpoznawania skargi na bezczynność organu, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dniu orzekania.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Dyrektora Przedszkola Samorządowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego K. R. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej. Podkreślić należy, że skarga na bezczynność w tym przedmiocie nie musiała być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (por. wyroki NSA: z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 678/11; z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05; z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2603/13 – dostępne w CBOSA).
Przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).
W myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności (m.in.) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 713) do zadań własnych gminy należą sprawy edukacji publicznej. Istotę tego zadania doprecyzowuje treść art. 8 ust. 15 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), w myśl którego do zadań własnych gmin należy (m.in.) zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli.
Jak natomiast wynika z § 2 Statutu Przedszkola Samorządowego w [...], zatwierdzonego przez Radę Pedagogiczną uchwałą [...] z dnia [...] r. (dostępnego na stronie internetowej: [...]), Przedszkole jest jednostką budżetową, której działalność finansowana jest (m.in.) z dochodów własnych Miasta i Gminy [...]. Dyrektor Przedszkola jest jego organem, kierującym działalnością przedszkola oraz reprezentującym je na zewnątrz (§ 9 i § 11 pkt 1 Statutu).
Nie ulega zatem wątpliwości, że Dyrektor Przedszkola Samorządowego w [...], jako organ jednostki organizacyjnej gminy, realizującej zadania własne gminy w zakresie edukacji publicznej, a nadto dysponującej majątkiem gminy, jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznych stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.
W niniejszej sprawie bezsporne jest również, że informacje objęte wnioskiem skarżącego z dnia 7 stycznia 2020 r., mają charakter informacji publicznej. Wyjaśnić należy, że w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi natomiast każda informacja o sprawach publicznych. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 u.d.i.p., który w ust. 1 zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, pośród których znalazły się między innymi informacje o organizacji i majątku publicznym osób lub jednostek organizacyjnych, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.
Żądana przez skarżącego informacja o wysokości wynagrodzenia Dyrektora Przedszkola Samorządowego w [...] za miesiąc listopad 2019 r., w kwocie brutto, niewątpliwie zalicza się do powyższej kategorii informacji publicznych. Informacja ta dotyczy bowiem sposobu wydatkowania środków publicznych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego na obsadę stanowiska w jednostce samorządowej. Tym samym podlega ona udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p.
Publiczny charakter żądanych przez skarżącego informacji oraz fakt, iż jego wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, determinowały konieczność załatwienia przedmiotowego żądania w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Obowiązkiem Dyrektora Przedszkola było zatem udostępnienie skarżącemu żądanych informacji bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie wydanie w tym terminie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Analiza akt sprawy potwierdza zasadność zarzutu skargi, iż Dyrektor Przedszkola dopuścił się bezczynności w powyższym zakresie, albowiem wniosek skarżącego z dnia [...] r. – co pozostaje poza sporem – nie został załatwiony w przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14-dniowym terminie, biegnącym od dnia jego otrzymania przez organ. Z przedłożonego przez skarżącego Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia wynika, że przedmiotowy wniosek został skutecznie doręczony organowi za pośrednictwem platformy ePUAP już w dniu jego nadania, tj. 7 stycznia 2020 r. Objętej tym wnioskiem informacji organ udzielił natomiast dopiero w dniu [...] r., co oznacza, że pozostawał bezczynny w dacie wniesienia przez K. R. skargi do Sądu.
Z powyższych względów uzasadnione było stwierdzenie przez Sąd zaistniałej bezczynności na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślić przy tym wypada, że naruszenia przez organ prawa w powyższym zakresie w żaden sposób nie mogą usprawiedliwiać problemy techniczne związane z dostępem do internetu. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie sądowym, do obowiązków organu administracji publicznej, jak też i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, należy takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Jednostka ma bowiem prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów.
Tym samym, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a wnioskodawcę. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być bowiem przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej (por. postanowienia NSA: z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2897/15; z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15; z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15 oraz I OSK 2897/15; z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/14 – dostępne w CBOSA).
W związku z powyższym wyjaśnienia Dyrektora Przedszkola przedstawione w piśmie z dnia [...] r. oraz w odpowiedzi na skargę, nie dały podstaw do oddalenia skargi, zaś mogą mieć znaczenie jedynie w kontekście oceny charakteru zaistniałej w sprawie bezczynności. Uwzględniając je w tym kontekście Sąd, na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnić trzeba, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W niniejszej sprawie taka sytuacji nie występuje, o czym świadczy nie tylko okoliczność, iż powodem nieudzielenia skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej w terminie były problemy natury technicznej, ale również fakt, iż organ po uzyskaniu z treści skargi informacji o złożonym wniosku, niezwłocznie podjął działania skutkujące ustaniem jego dotychczasowej bezczynności przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd.
Ze względu na to, że w chwili rozpoznania skargi Dyrektor Przedszkola nie pozostawał już w niniejszej sprawie bezczynny, postępowanie sądowoadministracyjne w części dotyczącej zobowiązania tego organu do załatwienia przedmiotowego wniosku należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż stało się bezprzedmiotowe. Zasadne jest jednak w tej sytuacji uwzględnienie wniosku skarżącego o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, o czym orzeczono na podstawie art. 200, art. 201 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSA i WSA 2009/4/63, Lex nr 463487). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w ramach zasądzonych na rzecz skarżącego kosztów postępowania uwzględniono uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, w wysokości [...] zł oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.