Uzasadnienie
W dniu 20 czerwca 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu (dalej także jako: Kolegium) przekazano odwołanie M. Ś. (dalej także jako: skarżący) od decyzji Wójta [...] (k. 60 akt admin.).
Decyzją z dnia 21 października 2022 r. Kolegium rozpatrzyło odwołanie skarżącego i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję (k. 63 akt admin.). Doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 4 listopada 2022 r.
Skarżący wniósł ponaglenie w dniu 26 października 2022 r. (data stempla pocztowego, k. 65 akt admin.), które wpłynęło do Kolegium w dniu 28 października 2022 r.
W dniu 28 października 2022 r. (data stempla pocztowego, k.
- 4) M. Ś. wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie. Skarga wpłynęła do organu w dniu 2 listopada 2022 r.
Wskazał na naruszenie: art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256). Podniósł kwestię naruszenia słusznego interesu przy rozpoznawaniu sprawy, prowadzenia jej w sposób budzący brak zaufania do bezstronnego jej załatwienia, braku niezwłocznego rozpatrzenia sprawy i prowadzenia jej w sposób dłuższy niż potrzebny oraz niepoinformowania o niemożności załatwienia sprawy w ustawowym terminie.
W związku z powyższym wniósł o: stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2 000 zł, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie 1 000 zł.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 259, dalej jako: p.p.s.a.).
Zgodnie z powołanym powyżej przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w punktach 1-5a. Niedopuszczalność ta występuje przykładowo w sytuacji, gdy nie istnieje przedmiot zaskarżenia.
Ustawodawca przewidział możliwość zaskarżenia bezczynności lub przewlekle prowadzonego postępowania (art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a.). Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego bezczynność organu ma miejsce w sytuacji, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022 r., poz. 2000, dalej jako: k.p.a.) lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. m. in. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/18).
Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (por. art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Judykatura wskazuje, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania, mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. II OPS 5/19 podjął następującą uchwałę: wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że termin "w każdym czasie" wyrażony w art. 53 § 2b p.p.s.a. należy wykładać w nawiązaniu do trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym skargę można wnieść od zaistnienia stanu bezczynności, po wniesieniu ponaglenia, aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny zanegował tym samym pogląd o dopuszczalności nielimitowanego żadnym terminem orzekania w przedmiocie bezczynności. W związku z powyższym kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy, musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny.
Szczególnego podkreślenia wymaga okoliczność, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności.
Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że z powyżej przywołanej uchwały jednoznacznie wynika, że skarga wniesiona po zakończeniu postępowania i wydaniu ostatecznej decyzji podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skargę na bezczynność Kolegium wniesiono 28 października 2022 r., a zatem po wydaniu przez ten organ decyzji w sprawie (w dniu 21 października 2022 r.).
Wniesienie skargi po dniu wydania decyzji nie mogło wywołać oczekiwanych rezultatów. Organ – w tym przypadku II instancji – wydał wcześniej decyzję ostateczną. Już w dacie wniesienia skargi nie istniała możliwość załatwienia sprawy, wobec uprzedniego wydania decyzji. W konsekwencji powyższych ustaleń, należy wskazać, że w dacie wniesienia skargi nie istniał stan, który podlegałby kontroli Sądu. Organ nie miał także przedmiotu oceny dokonywanej w ramach autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), którą należy rozważyć przed przekazaniem skargi do sądu.
Sąd dostrzegł jednakże, że decyzja została doręczona skarżącemu po dacie wniesienia skargi na bezczynność. Okoliczność ta nie wpływa na kluczowy fakt, że ewentualny stan bezczynności ustał przed jego zaskarżeniem. Skarga dotyczyła nieaktualnego (historycznego) stanu już w chwili jej wniesienia (nadania na poczcie).
Doręczenie decyzji ma taki skutek, że wchodzi ona do obrotu prawnego i decyduje o związaniu treścią decyzji organu zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. Nie wpływa jednak na samą kwestię istnienia w sensie prawnym (wydania) decyzji (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2021 r., sygn. I OSK 3098/19, postanowienie NSA z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt I OSK 531/21). Nie sposób utożsamiać momentu wydania i doręczenia decyzji. Z chwilą podpisania decyzji administracyjnej następuje jej wydanie – data ta jest miarodajna dla oceny podstawy prawnej i faktycznej decyzji. Zasada związania rozciąga się zatem na okres między wydaniem decyzji a jej doręczeniem, oczywiste jest bowiem, że organ nie może w tym czasie jej zmienić, a decyzja ta istnieje – nawet jeżeli nie wywołuje wszystkich skutków (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 2162/21). Data wydania (sporządzenia) decyzji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową, wywołująca oznaczone, chociaż nie wszystkie skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt III OSK 7246/21).
Należy stanąć na stanowisku, że sprawa może mieć tylko jedną datę załatwienia, związaną z dniem wydania decyzji tj. datą wydania wynikającą z jej treści (por. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1575/22).
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że przed dniem wniesienia skargi została wydana decyzja – co do której Kolegium mogło pozostawać w stanie bezczynności. W dacie wniesienia skargi nie istniał zatem stan bezczynności, który podlegałby ocenie sądu. W takim przypadku, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., należy odrzucić skargę.
W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji.