Uzasadnienie
W dniu 2 lutego 2005 r. T. W. złożyła, za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej.
Skarga sformułowana została w sposób wyjątkowo zwięzły. Skarżąca wskazała, że w dniu 19 stycznia 2005 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, zgodny z § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2001 r., a w dniu 24 stycznia 2005 r. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca zarzuca naruszenie przepisu art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 35 § 1 i 2 kodeksu przez brak decyzji w trybie niezwłocznym.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o oddalenie skargi, wyjaśniając, że w dniu 19 stycznia 2005 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku na wykupienie recept i leczenie. W dniu 25 stycznia skarżąca złożyła aneks do wniosku, dołączając kserokopie recept i zaświadczenia lekarskiego. W dniu 11 stycznia 2005 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy, a w dniu 25 stycznia 2005 r. wydana została decyzja przyznająca zasiłek celowy specjalny z przeznaczeniem na leczenie i wykupienie recept. W ocenie organu administracji wniosek załatwiony został w terminie ustawowym, wskazanym w kodeksie postępowania administracyjnego. Nie było możliwości załatwienia tego wniosku "od ręki", z uwagi na liczbę składanych wniosków, a zważywszy, że dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie, wniosek skarżącej nie został uznany za wymagający natychmiastowego załatwienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona. W rozpoznawanej sprawie nie można bowiem zarzucić organowi administracji bezczynności.
W myśl przepisu art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w § 2 pkt 1 – 4 powołanego przepisu, tj. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia i inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Kontrola sądu dotyczy niepodejmowania przez organ administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, czyli sytuacji, gdy mimo ciążącego na nim obowiązku, organ nie wydał w określonym przez prawo terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął właściwych czynności.
Jak wynika z akt organu administracji, w dniu 19 stycznia 2005 r. skarżąca złożyła do organu pierwszej instancji wniosek o świadczenie na wykupienie recept i leczenie, zwracając się o "niezwłoczne załatwienie powyższego". We wniosku wskazała, że dołącza dwie recepty, a inne dołączy niebawem. Podała ponadto, że osiąga dochód poniżej granicy skrajnego ubóstwa, ma dług w sklepie i brak możliwości brania żywności "na zeszyt". W dniu 25 stycznia 2005 r. skarżąca złożyła aneks do wniosku, dołączając kolejne recepty.
Wniosek skarżącej powinien być rozpoznany przez organ administracji w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), która określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. W myśl przepisu art. 106 ust. 1 przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, natomiast w myśl przepisu art. 106 ust. 4 decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej (art. 107 ust. 1 ustawy). Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest bowiem od kryterium dochodowego, określonego w ustawie. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu (art. 107 ust. 4). Sposób, miejsce i terminy przeprowadzania wywiadów środowiskowych określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 1220), które zachowało moc po wejściu w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (art. 159 ustawy).
Z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W sprawach niecierpiących zwłoki wywiad przeprowadza się w terminie 2 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
Przepisy ustawy, ani też przepisy powołanego rozporządzenia nie wskazują jednak terminów, w jakich sprawy o świadczenia z pomocy społecznej powinny być załatwiane. W tym zakresie stosuje się zatem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 14 ustawy).
Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jest to zasada ogólna, nakładająca na organy administracji obowiązek nadawania sprawom biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnej przewlekłości. Zasada ta oznacza, że organ rozpatrujący sprawę powinien przede wszystkim dochować terminów określonych w kodeksie. W miarę możliwości organ powinien też załatwiać sprawy w terminach krótszych.
Przepisy § 2 i 3 art. 35 precyzują terminy załatwiania spraw. Z treści § 2 wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast stosownie do § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca.
Jak wynika z akt organu administracji wniosek skarżącej został załatwiony w dniu 25 stycznia 2005 r., czyli w terminie 6 dni od jego złożenia. Decyzja wydana została w tym samym dniu, w którym skarżąca złożyła aneks do wniosku. Brak jest w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Organ administracji nie dopuścił się bowiem bezczynności. Rozpoznał sprawę w terminie znacznie krótszym niż wskazany w przepisie art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, wydając decyzję stosownie do przepisu art. 104 § 1 kodeksu. Organ administracji nie naruszył także przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2001 r. Wobec przekroczenia kryterium dochodowego, organ nie miał obowiązku przyznania zasiłku celowego i miał prawo uznać, że sprawa nie jest sprawą niecierpiącą zwłoki, skoro ani z zaświadczenia lekarskiego, ani z recept złożonych przez skarżącą nie wynika, że konieczne jest natychmiastowe ich zrealizowanie. Należy zauważyć, że tylko dwie recepty wystawione zostały w dniu 19 stycznia 2005 r., pozostałe złożone przez skarżącą recepty noszą datę 24 stycznia 2005 r.
Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.