Uzasadnienie
W dniu 17 stycznia 2023 r. J. K. skierował poprzez platformę ePUAP do Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie (dalej: organ) wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
- - ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 w roku 2021,
- - ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 §4050 w roku 2021,
- - ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75411 w roku 2021,
- - ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75411 §4050 w roku 2021.
Jako sposób i formę udostępnienia informacji wnioskodawca wskazał skrzynkę ePUAP:/[...]/domyslna.
Z akt sprawy wynika, że 20 stycznia 2023 r. została przygotowana i podpisana przez organ odpowiedź na wniosek skarżącego (identyfikator sprawy WF.077.1.2023 (1) wygenerowany w systemie EZD (Elektroniczne Zarządzanie Dokumentacją - program używany w Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie do elektronicznego obiegu dokumentów, w tym do przesyłania pism drogą elektroniczną poprzez platformę ePUAP do osób fizycznych i instytucji).
Tego samego dnia pismo zawierające żądane informacje zostało przekazane na skrzynkę ePUAP. Z uwagi na to, że w systemie EZD pojawił się komunikat "Korespondencja wychodząca (1) 20.01.2023", sprawa, jako załatwiona, została przeniesiona do folderu spraw zakończonych.
W dniu 3 lutego 2023 r. skarżący złożył za pośrednictwem skrzynki odbiorczej ePUAP skargę na bezczynność organu. W skardze zażądał stwierdzenia bezczynności organu, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 34 000 zł, zobowiązania organu do załatwienia wniosku oraz zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Po rejestracji skargi w dniu 6 lutego 2023 r. pracownik organu ustalił, że nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu odpowiedzi na wniosek. Analiza postępu rozpatrywania sprawy wykazała, że pismo znak: WF.077.1.2023 z 20 stycznia 2023 r. zawierające odpowiedź zostało podpisane przy użyciu elektronicznego podpisu kwalifikowanego (taka forma wystarcza do przesłania odpowiedzi podmiotom niebędącym osobami fizycznymi). Natomiast do skutecznego doręczenia osobie fizycznej niezbędne było dodatkowe podpisanie wygenerowanego automatycznie pliku.xml, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Wobec powyższego organ w tym samym dniu, tj. 6 lutego 2023 r. przekazał wnioskodawcy odpowiedź na wniosek we właściwym formacie (identyfikator sprawy WF.077.1.2023 (2) wygenerowany w systemie EZD oraz UPD (Urzędowe Poświadczenie Doręczenia)).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skuteczne doręczenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nastąpiło zaledwie kilka dni po upływie ustawowego terminu, a powodem opóźnienia było przekonanie pracownika, że korespondencja została skutecznie doręczona już 20 stycznia 2023 r. W ocenie organu, w świetle przedstawionych okoliczności nie sposób przyjąć, że uchybienie to miało charakter rażący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest częściowo zasadna, ponieważ organ dopuścił się bezczynności polegającej na nieudostępnieniu skarżącemu w ustawowym terminie opisanej wyżej informacji publicznej, objętej wnioskiem z 17 stycznia 2023 r.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Nie ulega wątpliwości, że Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie (organ władzy publicznej) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), zaś żądana informacja stanowi informację publiczną mieszczącą się w kategorii określonej w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f/ u.d.i.p.
Niesporne jest również, że organ w dniu 20 stycznia 2023 r. udzielił stosownej odpowiedzi na wniosek skarżącego, lecz nie przesłał jej adresatowi skutecznie na skutek błędu technicznego (pismo zawierające odpowiedź zostało podpisane przy użyciu elektronicznego podpisu kwalifikowanego bez dodatkowego podpisania wygenerowanego automatycznie pliku.xml). Poza sporem pozostaje też okoliczność, że powyższy błąd organ zauważył w chwili otrzymania skargi na bezczynność i uchybienie to naprawił, przesyłając odpowiedź prawidłowo w dniu 6 lutego 2023 r.
Organ dopuścił się tym samym bezczynności w załatwieniu wniosku inicjującego postępowanie i bezczynność ta trwała w dacie wniesienia skargi (art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Organ powinien bowiem przedłożony wniosek rozpoznać bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, co w sposób jednoznaczny wynika z treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Organ w sposób skuteczny rozpoznał natomiast wniosek po upływie powyższego terminu, dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność, a zatem do tej daty pozostawał w bezczynności. Wbrew twierdzeniu organu, odpowiedź na wniosek wysłana wprawdzie w terminie, ale niedoręczona skutecznie na skutek błędu technicznego pracownika organu, nie skutkuje bezpodstawnością zarzutu bezczynności (pkt I sentencji wyroku).
Okoliczność udostępnienia żądanej informacji po wniesieniu skargi, lecz przed rozpoznaniem sprawy przed Sąd czyni natomiast zbędnym zobowiązanie organu do załatwienia wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wobec ustania bezczynności na dzień rozpatrywania skargi Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).
Nie zwalnia to jednak Sądu od dokonania oceny, czy bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważenia ewentualnego zastosowania innych instrumentów prawnych właściwych przy stwierdzeniu bezczynności organu (grzywna lub suma pieniężna na rzecz skarżącego - art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Sąd uznał, że bezczynność, której w rozpoznawanej sprawie dopuścił się organ, nie miała charakteru rażącego (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W działaniach organu nie ma złej woli. Bezczynność wynikała z błędu organu, nie zaś z celowego działania mającego uniemożliwić skarżącemu uzyskanie wnioskowanej informacji. Istotna pozostaje także okoliczność, że organ udostępnił skarżącemu żądaną informację niezwłocznie po wpłynięciu skargi na bezczynność. Argumenty te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku.
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, należy podkreślić, że z art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że suma pieniężna jest jednym z dwóch (obok grzywny) środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przy tym decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1314/16 i z 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1506/16). Suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie wniosku, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zasądzona suma pieniężna ma zrekompensować, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek, jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 lipca 2016 r. (I OZ 705/16), suma pieniężna, o której mowa w 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu". W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania organu (por. wyroki NSA: z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 3271/19, z 23 września 2020 r., I OSK 434/20).
Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w tym zakresie, uznając, że nie zachodzi potrzeba dyscyplinowania organu, a jednocześnie brak jest w aktach sprawy dowodu na jakąkolwiek okoliczność, która – z założenia – mogłaby świadczyć o doznaniu przez skarżącego uszczerbku uzasadniającego zasądzenie wnioskowanej sumy pieniężnej (punkt IV sentencji wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącemu od organu zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi (pkt V sentencji wyroku).
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.