Uzasadnienie
W dniu 12 lutego 2021 r. O. (dalej jako: skarżący), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Dyrektora [...] w L. (dalej jako: organ) w udostępnieniu informacji publicznej.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 20 stycznia 2021 r. (z adresu poczty elektronicznej: [...]) zwrócił się do organu (na jego adres poczty elektronicznej: [...]) z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez podanie:
- 1. czy w szpitalu działa Komisja Socjalna,
- 2. ile było spotkań Komisji Socjalnej w okresie od 20 lipca 2020 r. do 18 stycznia 2021 r.;
- 3. jakie związki zawodowe działające u pracodawcy brały udział w spotkaniach Komisji Socjalnej;
- 4. w jaki sposób i w jakim terminie związki zawodowe są zawiadamiane o spotkaniach Komisji Socjalnej.
Do dnia wniesienia skargi organ nie odpowiedział jednak na wniosek w jakikolwiek sposób. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z 20 stycznia 2021 r., stwierdzenie, że organ dopuścił się rażącej bezczynności, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł oraz kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę, organ wyjaśnił, że już w dniu 27 stycznia 2021 r. udzielił odpowiedzi na zadane we wniosku pytania przesyłając ją na adres poczty elektronicznej: [...] Jednakże z przyczyn niezależnych od organy, tj. w związku z omyłka pisarską w zakresie adresu e-mail, informacja ta nie dotarła do skarżącego. Natomiast po otrzymaniu skargi i przeprowadzeniu weryfikacji procedury związanej z udzieleniem odpowiedzi organ powziął wiedzę o omyłce w adresie e-mail skarżącego i natychmiast, tj. tego samego dnia ponownie przesłał odpowiedź na prawidłowy adres e-mail: [...]. Powyższe zdaniem organu wskazuje, że nie można uznać, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a wniesiona skarga powinna zostać oddalona ewentualnie postępowanie w sprawie winno zostać umorzone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest między innymi bezczynność organu. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej jako: "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Dyrektora [...] w L. jest podmiotem zobowiązanym, na gruncie przywołanej ustawy, do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. też I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 4.). Nie jest również kwestią sporną to, czy żądana informacja ma charakter informacji publicznej.
Skoro zatem obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, oczywistym jest, że organ, do którego skierowano przedmiotowy wniosek, winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia.
Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też, że zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.
Przechodząc do analizy niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, co bezspornie wynika z akt, że organ nie podjął, w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, przepisanego regulacjami u.d.i.p. skutecznego działania, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się jednak w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organu, udostępnił on wnioskowaną informację.
Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (udostępnił wnioskowaną informację), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z 20 stycznia 2021 r. (pkt I sentencji wyroku).
Udostępnienie informacji publicznej natychmiast po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł w punkcie II sentencji, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż jego pismo z 12 lutego 2021 r., stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiające, podjęte zostało niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu jej udostępnienia, a zarazem - po wniesieniu skargi do sądu. W konsekwencji doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III sentencji). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu tego przepisu, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, www.nsa.gov.pl). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
Nadto w judykaturze (wskazanej poniżej) wskazuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to, co wymaga wyeksponowania, musi być znaczne i niezaprzeczalne.
Z taką sytuacją nie mamy natomiast do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że nieudostępnienia w terminie wnioskowanej informacji nie można oceniać jako przejawu złej woli organu, czy też próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej. Opóźnienie w załatwieniu wniosku było bowiem wyłącznie wynikiem błędu pracownika organu w oznaczeniu adresu poczty e-mail skarżącego na który już w dniu 27 stycznia 2021 r. przesłano żądane informacje. Zaistniały błąd organ po otrzymaniu skargi, tj. dowiedzeniu się o błędzie natychmiast naprawił, przesyłając żądana informację już na właściwy adres e-mail skarżącego.
Podsumowując przywołane okoliczności sprawy oraz postawa organu, który po wpłynięciu skargi na bezczynność tego samego dnia udostępnił stronie wnioskowaną informację oraz wyraził ubolewanie z zaistniałego stanu rzeczy, nie uzasadniały tezy skarżącego, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeni prawa.
Ustosunkowując się do żądania skargi przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej o której mowa w 149 § 2 p.p.s.a. w wys. [...] zł, sąd stwierdził, że z uzasadnienia skargi nie wynika podstawa faktyczna tak określonej wysokości sumy pieniężnej oraz aby okres oczekiwania na załatwienie sprawy miał dla strony skarżącej jakiekolwiek następstwa, które uzasadniałyby spełnienie żądania skargi w tym zakresie. Tym samym za niezasadne sąd uznał przyznanie na rzecz skarżącego od organu wnioskowanej sumy pieniężnej. (pkt IV sentencji wyroku).
Jednoczęści w pkt V sentencji wyroku sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł.