Uzasadnienie
W. R. (dalej jako "strona", "skarżący") w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucił bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego (dalej również jako "organ") w rozpatrzeniu wniosku z dnia 30 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wskazał m.in., że jego wniosek spotkał się z odmową udzielenia informacji publicznej wyrażoną w piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. Jego zdaniem również pismo z dnia 9 grudnia 2022 r. organu nie było decyzją wydana na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podkreślił, że w swoich pismach z dnia 27 grudnia 2022r. oraz 8 i 10 stycznia 2023 r. skierowanych do Prezesa Sądu wyartykułował wady udzielonych odpowiedzi. W ocenie skarżącego brak rzetelnej informacji w formie decyzji i brak odmowy jej udostępnienia w formie decyzji z pouczeniem czyni skargę zasadną.
Dodatkowo skarżący wskazał, że transparentność działań organów władzy publicznej i poddanie tych działań kontroli społecznej może przyczynić się do poprawy standardów dotyczących ochrony praw obywatelskich, przestrzegania przepisów prawa, poprawy relacji w stosunkach obywatel – państwo oraz budować zaufanie do organów władzy publicznej. Cel ten w intencji prawodawców miała spełniać instytucja wniosku o udzielenie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że odpowiedział na wnioski skarżącego z zachowaniem ustawowych terminów. Podkreślił, że treść wniosków była niejasna i mało precyzyjna, a momentami także wulgarna, co znacznie utrudniało sformułowanie odpowiedzi zgodnej z intencją wnioskodawcy.
W piśmie z dnia 6 marca 2023 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie w części.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.’’).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4. Kontroli sądu w przypadku skarg na bezczynność poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red.
J. Woś, wyd. LexisNexis, Warszawa 2009r., s. 103). W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.").
Wskazać ponadto należy, że uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej jest Prezes Sądu Okręgowego.
W przedmiotowej sprawie skarżący w piśmie z dnia 30 września 2022 r. skierowanym do Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego zawarł szereg wniosków, m.in. o udzielenie informacji publicznej. Pismem z dnia 2 listopada 2022 r. Prezes Sądu Okręgowego poinformował wnioskodawcę, że wniosek z dnia 30 września 2022 r., przekazany do Prezesa Sądu Okręgowego w dniu 26 października 2022 r. ze względu, że zawierał treści znieważające i słowa powszechnie uznane za obelżywe został pozostawiony bez rozpatrzenia.
W odpowiedzi na powyższe pismo, skarżący pismem z dnia 24 listopada 2022 r. (data wpływu do organu 29 listopada 2022 r.) zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej. W związku ze sposobem sformułowania pytań przyjęto, że skarżący żądał informacji w zakresie:
- - sprawy o sygn. akt I Cz 119/22
- 1. przez kogo zostało wydane postanowienie z dnia 15 czerwca 2022 r., oraz co było przedmiotem postępowania;
- 2. ile było w 2021 r. uchylonych i przekazanych do ponownego rozpoznania postanowień wydawanych przez sędziego J. J.,
- 3. powód zmiany sygnatur oraz czego dotyczy postępowanie prowadzone pod sygn. akt [...];
- - sprawy o sygn. akt [...]
- 1. przez kogo zostało wydane postanowienie z dnia 30 lipca 2022 r., oraz co było przedmiotem postępowania;
Ponadto wnioskodawca zwrócił się z pytaniem: "Jaka jest podstawa prawna ukrywania przez [...] sądownictwo tożsamości orzeczników, w pismach generowanych przez [...] sądy?".
Pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. Prezes Sądu Okręgowego udostępnił wnioskodawcy żądane informacje podając w odniesieniu do sprawy [...], co do: pkt 1 - postanowienie z dnia 15 czerwca 2022 r. w przedmiocie skargi pozwanego na postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 września 2022 r., zostało wydane przez sędziego P. J. w sprawie [...] (odrzucić skargę jako nieopłaconą); pkt 2 - w Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w 2022 roku nie uchylono żadnego postanowienia sędziego J. J.;
pkt 3 - wniosek o wyłączenie sędziów, złożony przez pozwanego w dniu 11 lipca 2022 r., został wyłączony ze sprawy [...] i wpisany do repertorium Co za sygnaturą [...] (zgodnie z Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 2022 r.).
W odniesieniu do sprawy [...] - pkt 1 wskazano, że postanowienie z dnia 30 lipca 2022 r. w przedmiocie wniosku pozwanego z dnia 11 lipca 2022 r. o wyłączenie sędziów i referendarza sądowego zostało wydane przez sędziego M. B. w sprawie [...] (I. Oddalić wniosek pozwanego o wyłączenie sędziego P. J., II. Odrzucić wniosek w pozostałej części). W odniesieniu do pkt w4 wniosku wezwano skarżącego o sprecyzowanie jego treści w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Następnie zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2023 r. Prezes Sądu Okręgowego poinformował wnioskodawcę, że żądana przez niego informacja w zakresie pytania o podstawę prawną ukrywania tożsamości orzeczników nie dotyczy informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
W piśmie z dnia 10 stycznia 2023 r. (data wpływu do organu 16 stycznia 2023 r.) wnioskodawca podniósł, że pismo organu z dnia 9 grudnia 2022 r. nie odpowiada na jego wniosek o udzielenie informacji publicznej. W formie tabelki przedstawił swoje pytania i udzielone przez Prezesa informacje. Następnie pismem z dnia 22 stycznia 2023 r. (data wpływu do organu 27 stycznia 2023 r.) skarżący wniósł o wydanie decyzji w sprawie jego wniosku o udzielenie informacji publicznej. Zdaniem wnioskodawcy organ działa przewlekle i wybiórczo.
W odpowiedzi na powyższe pisma, Prezes Sądu Okręgowego pismem z dnia 31 stycznia 2023 r. uszczegółowił informację wskazując, że pismami z dnia 10 stycznia 2023 r. (data wpływu do Sądu 16 stycznia 2023 r.) oraz 22 stycznia 2023 r. (data wpływu do Sądu 27 stycznia 2023 r.) skarżący otrzymał odpowiedź na pismo z dnia 10 stycznia 2023 r., zgodnie z informacją udzieloną przez Przewodniczącego Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego. Ponadto Prezes wskazał, że odnośnie podstawy zarejestrowania sprawy [...] - zgodnie z § 106a Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 2022 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. Ministra Sprawiedliwości z 2022 r., poz. 142) - wniosek o wyłączenie sędziów zawarty w piśmie z dnia 10 lipca 2022 r. (data wpływu do Biura Podawczego -11 lipca 2022 r.) złożony w sprawie [...] został zarejestrowany pod nową sygnaturą w Repertorium Co [...], zaś postępowanie w sprawie [...] zostało zainicjowane na podstawie art. 3941a k.p.c. na skutek pisma z dnia 25 sierpnia 2022 r. (karta 1621 akt) - zażalenia na postanowienie z dnia 30 lipca 2022 r. (karta 1611) i zostało zarejestrowane w Repertorium Cz na podstawie § 94 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. Ministra Sprawiedliwości z 2019 r., poz. 138).
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy wskazać należy, że skarga zasługiwała na uwzględnienie jedynie w wąskim jej zakresie. Podkreślić należy z całą stanowczością, że żądane przez skarżącego informacje były mu udzielane w wymaganych przez u.d.i.p. terminach i przypisanych formach. Uwadze organu umknęła jedynie kwestia, że skarżący wnioskował o informację w zakresie liczby uchylonych i przekazanych do ponownego rozpoznania postanowień wydawanych przez sędziego J. J. w 2021 r. Natomiast udzielona została wnioskodawcy informacja w tym zakresie, ale w odniesieniu do 2022 r., na co skarżący zwracał uwagę w swoich późniejszych pismach. W piśmie z dnia 9 grudnia 2022 r. skierowanym do skarżącego widnieje informacja, że w Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w 2022 roku nie uchylono żadnego postanowienia sędziego J. J., natomiast brak jest wskazania informacji w powyższym zakresie w odniesieniu do wnioskowanego roku 2021 r. W związku z powyższym jedynie w tym zakresie skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Następnie wyjaśnić należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Podkreślić należy, że dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. Ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej.
W niniejszej sprawie jak już wyżej wskazano Prezes Sądu Okręgowego udzielił skarżącemu żądanych przez niego informacji w terminie określonym w u.d.i.p., a także w przypisanych formach tj. udzielając informacji zwykłym pismem (z dnia 9 grudnia 2022 r., 10 i 22 i 31 stycznia 2023 r.,) oraz zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2023 r., że żądana informacja w odniesieniu do wskazania podstawy prawnej ukrywania przez lubelskie sądownictwo tożsamości orzeczników nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazujące na obowiązek organu do wydania decyzji administracyjnej w trybie u.d.i.p., o co wnosił skarżący. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę (pkt III wyroku).
Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie jedynie w odniesieniu co do informacji w zakresie liczby uchylonych i przekazanych do ponownego rozpoznania postanowień wydawanych przez sędziego J. J. w 2021 r. Prezes Sądu Okręgowego pozostaje w bezczynności, o czym orzeczono w pkt I wyroku.
Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Nie załatwienie sprawy w tym zakresie nie wynikało z lekceważenia wniosku skarżącego i dążenia do ograniczenia prawa strony do dostępu do informacji lecz z przeoczenia. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12, dostępny CBOSA). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły.
Sąd podkreśla, że sposób sformułowania wniosków skarżącego – niejasna treść, mnogość zarzutów co do wymiaru sprawiedliwości i ustroju państwa, a także inwektywy oraz wulgaryzmy, na co również zwrócił zasadnie uwagę organ, utrudniało ustalenie faktycznej treści wniosków skarżącego o udzielenie informacji publicznej i w związku z tym sformułowanie odpowiedzi zgodnej z jego intencją.
Mając powyższe rozważania na względzie orzeczono jak w sentencji wyroku.