Uzasadnienie
S. P. w dniu 1 września 2014 r. złożył – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 11 września 2014 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W dniu 29 września 2014 r. S. P. wniósł sprzeciw, podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej. Wskazał, że w innych sądach, które wielokrotnie pozytywnie rozpatrywały jego wniosek o udzielenie pomocy prawnej, uwzględniały jego warunki finansowe. Odmowa przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie stoi zatem w zdecydowanej sprzeczności z potrzebą jednakowego orzekania w sprawach identycznych. Zdaniem skarżącego "Żalone postanowienie pominęło wszystkie logiczne argumenty przedstawione przez niego".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym w przypadku gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Należy podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619).
Z oświadczenia skarżącego wynika, że mieszka wraz z żoną (z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej od 1994 r.), dochód osób pozostających w gospodarstwie domowym wynosi w sumie [...] zł (tj. renta skarżącego – [...] zł oraz wynagrodzenie jego za pracę – [...] zł). Skarżący wyjaśnił, że żona nie łoży na jego potrzeby, wobec tego nie uwzględnił jej dochodów we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazał jedynie, że żona utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego żoną nie ma znaczenia przy ocenie możliwości ponoszenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. W myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: K.r.o.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.
W świetle art. 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów K.r.o. odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, nie odnosi się zaś do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami.
Ponadto skarżący we wniosku oświadczył, że "nie posiada wystarczających dochodów, aby pokryć koszty sądowe bez uszczerbku na utrzymaniu i niezbędnych kosztów leczenia". Należy tutaj wyjaśnić, że skoro skarżący i jego żona, zamieszkując wspólnie, osiągają ww. dochody, przy czym – jak wynika z oświadczenia strony złożonym także w sprawie II SAB/Lu 153/14 (pismo z dnia 26 czerwca 2014r., k. 56 akt sądowych, koperta) – nie ponoszą kosztów utrzymania mieszkania, nie sposób przyjąć, że uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł – nawet przy uwzględnieniu nieregularnych wydatków, jakie skarżący ponosi na zakup leków – mogłoby spowodować uszczerbek w kosztach utrzymania jego i żony, tym bardziej, że sporadycznie ma on również zapewnione wsparcie finansowe od dzieci (pismo skarżącego z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie II SAB/Lu 237/14 – k. 56 akt sądowych, koperta - w którym wskazał, że "koszty leczenia nie mają przymiotu stałości i regularności").
Ponadto należy zwrócić uwagę na oświadczenie wnioskodawcy, w którym podał, że płaci alimenty w wysokości [...] zł, a stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego "wahają się na poziomie 600 zł "(pismo z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie II SAB/Lu 35/14) do [...] złotych (pismo skarżącego z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie II SAB/Lu 153/14 – k. 56 akt sądowych, koperta). Wynika z tego, że przy realnych dochodach w kwocie [...] złotych – na jakie wskazuje wnioskodawca - aby ponosić wskazane koszty utrzymania musi korzystać ze wsparcia finansowego rodziny. Powyższe powoduje, że oświadczenie o dochodach złożone przez skarżącego budzi wątpliwości, co do jego faktycznej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, tym bardziej w świetle powołanych pism z 16 kwietnia 2014r. i 26 czerwca 2014r. Zatem kwota miesięcznych wydatków pozwala na poniesienie bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego kosztów sądowych niniejszej sprawy, które nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł.
Nadto Sądowi jest wiadome z urzędu, że skarżący S. J. P. pełni funkcję prezesa zarządu "A." Spółki z o.o. z siedzibą, która jest właścicielem mieszkania, w jakim mieszka skarżący wraz z żoną (wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego – k. 53 akt sąd. sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 237/14). Spółka ponosi wszystkie koszty eksploatacji tego mieszkania. Powyższych okoliczności nie ujawniono we wniosku.
Ponadto z akt sądowych sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 237/14 wynika, że skarżący pełnił do niedawna również funkcję prezesa zarządu w innej spółce kapitałowej – "R" Spółce z o.o. z siedzibą w L. Adres tej Spółki był tożsamy z miejscem zamieszkania skarżącego – ul. Ł. [...] w L.. W tym samym czasie członkiem rady nadzorczej tej Spółki była żona skarżącego – H. P., mieszkająca w tym samym budynku. Z akt tych wynika nadto, że w dniu 18 lipca 2014 r. zmieniona została umowa Spółki, zaś w dniu 18 sierpnia 2014 r. orzeczeniem Sądu Rejonowego L.-W. w Lublinie z siedzibą w Ś. VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wprowadzone zostały zmiany w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczące tego podmiotu, polegające m.in. na zmianie firmy, siedziby i adresu Spółki, udziałowców, a także składu władz Spółki. Z tą datą ujawniono, że skarżący i jego żona przestali pełnić funkcje członków władz Spółki (wydruk z Internetowego Monitora Sądowego i Gospodarczego – k. 55 akt sąd. sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 237/14).
Należy również wskazać, iż fakt, że w innych postępowaniach sądowych przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, nie stanowi sam przez się podstawy do uwzględnienia przez Sąd – w takim samym zakresie – wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonego w niniejszej sprawie. Skarżący, który – co Sądowi wiadome jest z urzędu – zainicjował w ostatnim czasie kilkadziesiąt postępowań sądowoadministracyjnych, powinien się liczyć z koniecznością uiszczania opłat sądowych.
Z tych wszystkich względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a należało odmówić przyznania prawa pomocy.