Uzasadnienie
J. W., A. W., J. K., A. P. pismem z dnia 25 marca 2008 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za grunty przejęte pod ulicę.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia jakie przysługiwały skarżącym.
Dokonując analizy skargi Przewodniczący wydziału zarządzeniem z dnia 6 maja 2008 r. wezwał skarżących do wyjaśnienia, czy w związku z zarzucaną organowi bezczynnością składali zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia i do jego nadesłania, jeżeli takowe składali.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłali plik pism kierowanych do różnych organów w okresie od 1993 r. do 2007 r., które ich zdaniem wskazują, że wielokrotnie składali skargi do organów II instancji na niezałatwienie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 ppsa, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Jednak warunkiem rozpoznania skargi (również skargi na bezczynnośc), zgodnie z art. 52 § 1 ppsa jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak m. in. zażalenie.
Zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) na niezałatwienie sprawy w terminie określonym właściwymi przepisami (bezczynność) stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ ten uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Dopiero wyrażone stanowisko tego organu upoważnia stronę postępowania do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
A zatem skarżący zanim skorzysta z możliwości wniesienia skargi do sądu, musi wykorzystać przysługujący mu środek odwoławczy do organu administracji publicznej wyższego stopnia - w postaci wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do właściwego organu wyższego stopnia.
Organem, na którego bezczynność wskazują skarżący, jest Prezydent Miasta, w stosunku do którego, zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 2005 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) organem wyższego stopnia jest wojewoda (w przedmiotowej sprawie Wojewoda) i to do niego strona powinna skierować zażalenie na niezałatwienie sprawy.
Pisma nadesłane przez skarżących w odpowiedzi na wezwanie nie stanowią zażalenia w rozumieniu art. 37 k.p.a. W dokumentach tych znajduje się, co prawda, skarga skierowana do Wojewody, którą ten organ potraktował jak omawiane zażalenie i na podstawie którego wyznaczył Prezydentowi Miasta miesięczny termin na wydanie rozstrzygnięcia. Jednakże zażalenie to odnosiło się zupełnie do innych okoliczności istniejących w sprawie tj. do czasu, gdy w ogóle organ nie wydał rozstrzygnięcia.
W chwili obecnej, jak wynika z akt sprawy, organ I instancji decyzją z dnia [..] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, a zatem (nie badając legalności wydanej decyzji) wniosek skarżących z dnia 28 czerwca 2005 r. został rozpoznany w formie przewidzianej prawem. Decyzja powyższa została uchylona decyzją Wojewody z dnia [..]., i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W związku z tym sprawa toczy się od początku przed organem I instancji, który to organ obowiązują określone w k.p.a. terminy do jej załatwienia (art. 35 k.p.a.). Jeśli więc organ I instancji nie wydaje (po uchyleniu decyzji i przekazaniu mu sprawy) rozstrzygnięcia w ustawowym terminie, wnioskodawca zobowiązany jest przed wniesieniem skargi do sądu do złożenia zażalenia do organu wyższego stopnia. Jak wynika z akt sprawy skarżący (po wydaniu decyzji kasacyjnej przez organ II instancji) zażalenia takiego nie składali.
Podsumowując, jeśli dana osoba domaga się od organu podjęcia czynności, najpierw powinna wszcząć postępowanie składając pismo odpowiedniej treści, a następnie bronić swych praw, stosując właściwe środki prawne w zależności od stanowiska organu. Omawiane zażalenie jest swoistym środkiem prawnym służącym przeciwdziałaniu negatywnemu zachowaniu się (bezczynności) organu administracji publicznej. Dopiero wyczerpanie wskazanego trybu uprawnia sąd do badania zasadności skargi.
Skarżący nie wyczerpał wskazanego toku postępowania, a jego skarga wniesiona z pominięciem powyższego trybu - z mocy art. 58 § 1 pkt 6 ppsa jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu bez badania jej zasadności merytorycznej i słuszności podnoszonych argumentów.
Ubocznie należy wskazać, iż pismem z dnia 18 marca 2008 r. Prezydent Miasta w oparciu o przepis art. 36 k.p.a. zawiadomił skarżących o zwłoce w załatwieniu sprawy wskazując jednocześnie nowy termin załatwienia sprawy i uzasadniając to szczególnie skomplikowanym charakterem sprawy. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1-3 k.p.a., ani nie wykonuje czynności o których mowa w art. 36 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w postanowieniu.