Uzasadnienie
W dniu [...] czerwca 2020 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga P. M. (dalej również jako: "skarżący") na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w L.. Skarga została przesłana za pośrednictwem poczty e-mail o następującym adresie: [...]. W złożonym piśmie skarżący zarzucił w/w organowi bezczynność w zakresie nierozpoznania jego wniosku z dnia [...] grudnia 2019 r. o udostępnienie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, "decyzji wydanych od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2019 r., w związku z wnioskiem o przyznanie odprawy mieszkaniowej w rozumieniu art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił zbrojnych [...] złożonym przez żołnierza zawodowego kończącego zawodową służbę wojskową, który wcześniej otrzymał pomoc finansową w trybie art. 94 ustawy o Policji." Jako formę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej skarżący wskazał przesłanie skanów pocztą elektroniczną, na podany przez siebie adres.
W dniu [...] grudnia 2019 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w L. za pośrednictwem poczty elektronicznej, poinformował skarżącego pismem datowanym na dzień [...] grudnia 2019 r., że decyzje objęte jego wnioskiem - w Oddziale Regionalnym Agencji Mienia Wojskowego w L. - nie występują.
W uzasadnieniu złożonego do sądu pisma skarżący wskazał, że do chwili sporządzenia skargi, a więc przez ponad 2 miesiące nie doczekał się odpowiedzi na wniosek z dnia [...] grudnia 2019 r., co stanowi - w jego ocenie - ponad czterokrotne przekroczenie terminu na załatwienie przedmiotowej sprawy wynikającego z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sytuacja ta, jak podkreślił, stanowi oczywistą bezczynność organu.
Mając na uwadze powyższe skarżący, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o:
- 1) zobowiązanie organu do udostępnienia w terminie 7 dni informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z [...] grudnia 2019 r.;
- 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
- 3) stwierdzenie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie art. 119 pkt. 4 p.p.s.a., skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że w dniu [...] grudnia 2019 r. została udzielona odpowiedź na złożony wniosek za pośrednictwem poczty e-mail, na adres wskazany w złożonym wniosku, tj. [...] Nadanie wiadomości zostało potwierdzone przez system elektroniczny poczty e-mail organu. Organ podkreślił przy tym, że w dniu [...] grudnia 2019 r. na adres poczty e-mail organu zostało nadesłane potwierdzenie odbioru wiadomości ze skrzynki e-mail wnioskodawcy ([...]) wraz z informacją, że wnioskodawca w związku z urlopem pozostaje niedostępny do dnia [...] stycznia 2020 r. Zdaniem organu stanowi to potwierdzenie, że odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej została skutecznie doręczona wnioskodawcy w formie wskazanej w złożonym wniosku, w związku z czym w przedstawionej sprawie nie wystąpiła bezczynność organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje
Skarga podlegała oddaleniu, gdyż organ nie dopuścił się bezczynności przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika natomiast z przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., który stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
W kwestii wyczerpania środka zaskarżenia, jako warunku formalnego skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie utrwalone jest stanowisko, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 grudnia 2017 r., IV SAB/Wr 209/17; wyrok WSA w Rzeszowie z 6 lutego 2018 r., II SAB/Rz 185/17; wyrok WSA w Kielcach z 8 lutego 2018 r., II SAB/Ke 86/17; wyrok WSA w Krakowie z 9 kwietnia 2018 r., II SAB/Kr 19/18; wyrok WSA w Gliwicach z 17 maja 2018 r., IV SAB/Gl 68/18; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 30 maja 2018 r., II SAB/Go 27/18; powoływane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w bazie CBOSA, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn. Dz.U. 2019, poz. 1429 ze zm.; dalej jako: "u.d.i.p.") bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia wnioskowanej informacji (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
Zaznaczyć należy, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył lub jest w jej posiadaniu, albo odmowa bądź umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych w ustawie, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu w/w ustawy.
W rozpatrywanej sprawie skarżący sformułował wobec Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w L. zarzut bezczynności w rozpatrzeniu jego wniosku z dnia [...] grudnia 2019 r., w zakresie udostępnienia decyzji wydanych od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2019 r., w związku z wnioskiem o przyznanie odprawy mieszkaniowej w rozumieniu art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił zbrojnych [...] złożonym przez żołnierza zawodowego kończącego zawodową służbę wojskową, który wcześniej otrzymał pomoc finansową w trybie art. 94 ustawy o Policji.
Należy zauważyć, że w świetle przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udostępniania informacji publicznej obowiązane są w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a także podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.).
W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w L. należy do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, albowiem ustawodawca nałożył obowiązek udzielania informacji publicznej na wszystkie podmioty dysponujące mieniem publicznym. Niewątpliwie, należy przyjąć, że każdy podmiot, który gospodaruje choćby niewielką częścią publicznego mienia, ma obowiązek udostępniania informacji na jego temat. Można uznać wręcz, że prawo do informacji podąża za publicznym mieniem i osoby uprawnione mogą żądać informacji od każdego, kto takim mieniem zarządza lub z niego korzysta (por. m.in. M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015).
Odnosząc się zaś do zakresu przedmiotowego, wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, w rozumieniu powołanej ustawy i podlega udostępnieniu. Z kolei art. 6 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Zauważyć jednocześnie należy, że wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1574/19 - Wyrok NSA, dostępny w CBOSA).
W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się jednocześnie, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357, a także z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14, publ. /w:/ https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości to, że informacje objęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] grudnia 2019 r. stanowią informację publiczną, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Skoro powyższa analiza wskazuje, że w sprawie niniejszej spełnione zostały zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe przesłanki ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązkiem organu było zastosowanie się do regulacji zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Dyrektor AMW Oddział Regionalny w L. miał zatem obowiązek udostępnić informację (w formie materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), ewentualnie powiadomić pisemnie skarżącego o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazać, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
W ocenie Sądu, wbrew argumentom podniesionym w skardze, organ nie dopuścił się bezczynności, gdyż wniosek skarżącego został rozpatrzony przez organ, jeszcze przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego.
Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że Dyrektor AMW Oddziału Regionalnego L. w dniu [...] grudnia 2019 r. przesłał na adres e-mail skarżącego: [...] odpowiedź, w której poinformował skarżącego, że objęte wnioskiem decyzje w Oddziel Regionalnym AMW w L. nie występują.
W złożonym do Sądu piśmie skarżący wywodzi, że pomimo prawidłowo przesłanego - pocztą elektroniczną - do organu wniosku z dnia [...] grudnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej nie doczekał się odpowiedzi od ponad 2 miesięcy. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego dotarł do adresata w dniu [...] grudnia 2019 r., wyznaczając tym samym początek biegu terminu dla ustawowo określonego 14-dniowego terminu. W myśl bowiem art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
- 2. A zatem termin na rozpatrzenie wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2019 r., upływał w dniu [...] grudnia 2019 r.
Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu [...] grudnia 2019 r. zostało przesłane na adres e-mail skarżącego: [...] pismo datowane na dzień [...] grudnia 2019 r., w którym organ ustosunkował się do złożonego przez skarżącego wniosku (k.2-3 akt administracyjnych). Tym samym, stanowiło to wypełnienie przez organ dyspozycji art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ponieważ odpowiedź na wniosek skarżącego była czynnością materialno-techniczną. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje zwrotna wiadomość skarżącego, datowana również na [...] grudnia 2019 r., w której poinformował, że w związku z wyjazdem będzie niedostępny do dnia 7 stycznia. Wiadomość, stanowiąca odpowiedź na wniosek została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej skarżącego, a to z kolei oznacza, że dotarła ona do adresata.
Pismo skarżącego w istocie nie wskazuje, że nie otrzymał on odpowiedzi na swój wniosek, lecz na to, że nie będzie się mógł z ta odpowiedzią zapoznać, co nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości zachowania się organu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego (por. np. postanowienie z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15; wyrok z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2589/15, CBOSA). Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2113/15; z dnia 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2154/16; z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 61/17; z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 613/17; postanowienie z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt I OSK 1777/17, CBOSA). Oceny takie odnosić należy nie tylko do organu, ale również do wnioskodawcy żądającego udzielenia mu informacji publicznej.
Analogicznie do zaprezentowanego wyżej stanowiska, w ocenie Sądu, uznać należy, że skoro odpowiedź na wniosek została prawidłowo wysłana przez zobowiązany organ na adres podany przez skarżącego, to ewentualne odebranie jej w późniejszym terminie nie powoduje dla organu ujemnych skutków w postaci przekroczenia ustawowo określonego terminu na rozpatrzenie wniosku skarżącego. Istotnym dla oceny czy organ dopuścił się bezczynności jest bowiem dowiedzenie udzielenia odpowiedzi przez organ na złożony przez skarżącego wniosek na wskazany adres poczty elektronicznej poprzez np. wydruk potwierdzenia nadania takiej wiadomości.
W rozpoznawanej sprawie, Sąd stwierdził, że przedłożony wydruk z poczty elektronicznej organu niewątpliwie stanowi dowód rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2019 r. i przesłania żądanej informacji publicznej na prawidłowy adres.
Podsumowując, analiza czynności podjętych przez skarżony organ prowadzi do stwierdzenia, że organ nie dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego. Z zachowaniem 14-dniowego terminu określonego w powołanym wyżej art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ udostępnił skarżącemu informację publiczną we wnioskowanym zakresie. A zatem w ocenie Sądu, organ w ustawowo określonym terminie i bez zbędnej zwłoki załatwił opisywaną sprawę, co prowadzi do konkluzji, że zarzuty skargi są bezpodstawne.
W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.