Uzasadnienie
Sygn. akt II SAB/Lu [...]
Z. W. wniósł w dniu [...] r. skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Wójta Gminy w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w okresie od dnia [...] r. do [...] r..
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wyczerpał tok instancji administracyjnej, gdyż wniósł zażalenie na bezczynność i przewlekłość postępowania Wójta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] uznało zażalenie za uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Wójt [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wyjaśniając, że sprawa została zakończona decyzją z dnia [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w skardze zarzucono organowi pierwszej instancji zarówno bezczynność, jak i przewlekłość postępowania.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu: bezczynności i przewlekłości postępowania, inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub podjęcia czynności. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia w konkretnym postępowaniu może być tylko jedna decyzja, postanowienie, inny akt lub podjęta czynność. Liczba zaskarżonych aktów lub czynności determinuje zatem liczbę spraw sądowoadministracyjnych. Przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi, zarówno na bezczynność, jak i przewlekłość organu stanowi ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W obu sprawach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, ich zastosowanie jest zaś obowiązkowe w razie stwierdzenie jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia [...] r., II OSK [...] oraz P. Kornacki, Glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] r., II SAB/Kr [...], ZNSA 2012, nr [...]).
Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest przepis art. 149 § 1 ustawy z dnia [...] r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; albo
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Stosownie do treści art. 12 § 1 ustawy z dnia [...] r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej "K.p.a.", organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 K.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś § 3 określa terminy załatwiania spraw. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, przy czym obowiązek ten istnieje również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.).
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] organ I instancji przyznał skarżącemu świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie [...]zł miesięcznie od dnia [...] r. do [...] r. i odstąpił od żądania zwrotu wydatków na poniesione świadczenia, decyzja ta została uchylona i przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r., nr [...]
Akta sprawy wraz z odpisem decyzji Kolegium zostały doręczone Wójtowi Gminy w dniu [...] r.
P. z dnia [...] r. organ I instancji poinformował Z. W. oraz jego żonę T. W. o terminie wizyty pracowników socjalnych w miejscu zamieszkania w dniu [...] r. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Postanowieniami z dnia [...]. odmówiono wyłączenia Kierownika OPS w [...] B. Ś. oraz pracowników socjalnych od udziału w sprawie.
W dniu [...] r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego z T. W..
W dniu [...] r. organ przedłużył termin rozpoznania sprawy i wyznaczył na dzień [...] r. Następnie w dniu [...] r. organ po raz drugi przedłużył termin rozpoznania sprawy i wyznaczył na dzień [...] r.
Następnie decyzją z dnia [...] r. przyznał świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie [...]zł miesięcznie od dnia [...] r. do [...] r. i odstąpił od żądania zwrotu wydatków na poniesione świadczenie..
Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji przekroczył terminy określone w art. 35 § 3 K.p.a., nie dopełniając jednocześnie obowiązków wskazanych w art. 36 § 3 tej ustawy, co obligowało sąd do stwierdzenia bezczynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Organ otrzymał akta z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...] r., a więc miał obowiązek załatwić sprawę do [...] r., natomiast decyzję wydał dopiero w dniu [...] r.
W tym czasie organ podjął tylko jedną uzasadnioną czynność procesową, tj. przeprowadził w dniu [...]. aktualizacyjny wywiad środowiskowy.
Organ nie uzasadnił natomiast dwukrotnego przedłużania terminów załatwienia sprawy: w dniu [...]. – w którym najpóźniej powinien wydać rozstrzygnięcie (do [...].) i [...]. (do [...].), a z akt sprawy wynika, że w tym okresie, aż do wydania decyzji w dniu [...]. nie podejmował żadnych czynności wyjaśniających w sprawie.
Zdaniem Sądu, nie zachodziły przy tym okoliczności świadczące o szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy, co uzasadniałoby przedłużenie jej zakończenia o kolejny miesiąc. Sprawa była już rozpoznawana przez organ wyższego stopnia, który dał organowi wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie. W tej sytuacji zwlekanie przez organ I instancji z załatwieniem sprawy od [...]. do dnia wydania decyzji (22 lutego 2016r.), a więc przez okres ponad 3 miesięcy, nie znajduje usprawiedliwienia.
W sprawie zachodzi więc bezczynność organu we wskazanym na wstępie rozumieniu.
Z uwagi jednak na to, że przed datą orzekania przez Sąd bezczynność Wójta [...] ustała na skutek wydania w dniu [...] r. decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia, nie było podstaw do zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie.
Stwierdzenie bezczynności pociąga natomiast za sobą konieczność oceny przez Sąd, czy nosiła ona cechy rażącego naruszenia prawa. Rozpatrzenie wniosku skarżącego i wydanie w tej sprawie stosownego rozstrzygnięcia nie spowodowało bowiem bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia [...] r., II OSK [...], ONSAiWSA 2013, nr [...], poz. 7).
Oceniając tę kwestię Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ze względu na znaczny (trzymiesięczny) okres przekroczenia terminu określonego w art. 35 § 3 K.p.a. w rozpoznawanej sprawie, mającej nieskomplikowany prawnie i faktycznie charakter i bezzasadne przedłużanie terminu jej rozpoznania.
W związku z tym Sąd wymierzył Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości odpowiadającej dyspozycji art. 154 § 6 P.p.s.a.
Z tych względów sąd orzekł, jak w sentencji.