Uzasadnienie
W dniu 23 lutego 2004 r. Z.W. złożył skargę na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, wywodząc nierozpoznanie skarg, jakie złożył w dniach: 11 kwietnia 2000 r., 27 kwietnia 2000 r. oraz 2 czerwca 2000 r., a w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr "[...]" z dnia "[...]".
Do skargi dołączył kserokopię swego pisma z dnia 12 stycznia 2004 r., kierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym, z odwołaniem do trybu zażaleniowego, statuowanego unormowaniem art. 37 § 1 kpa, wskazywał na niezałatwienie przez właściwy organ administracji jego sprawy w terminie, gdy należało z urzędu wznowić postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", o której w skardze.
W kolejnym piśmie złożonym w sprawie sądowoadministracyjnej, tytułem uzupełnienia uzasadnienia skargi na bezczynność organu podał, iż w dniu 11 kwietnia 2000 r. skierował skargę do Wojewody na pierwszoinstancyjną decyzję z dnia "[...]"., przekazaną następnie Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, wyczerpując jednocześnie drogę odwoławczą, w wyniku której Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję o odmowie przyznania odwołującemu się pomocy społecznej w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych.
Następnie w dniu 27 kwietnia 2000 r. złożył kolejne pismo, kierowane do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, stanowiące w przekonaniu autora uzupełnienie skargi z dnia 11 kwietnia 2000 r. Z tych okoliczności wywodził stanowisko, iż w oparciu o wskazane skargi Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej miał obowiązek z urzędu wznowić postępowanie administracyjne, zakończone drugoinstancyjną decyzją z dnia "[...]" Samorządowego Kolegium Odwoławczego, powoływaną wyżej, a to na mocy art. 145 § 1 pkt 4 kpa i art. 235 kpa. W dalszej kolejności podnosił, że w dniu 2 czerwca 2000 r. skierował ponownie skargę do Urzędu Gminy na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", a otrzymaną w dniu 15 maja 2000 r., także przez organ pominiętą. Zarzucił, że organ rozpatrujący sprawę merytorycznie w pierwszej instancji uzyskał wadliwą opinię z Poradni Zdrowia Psychicznego i nie przedstawił organowi drugiej instancji wszystkich istotnych dokumentów, pomijając: zaświadczenie lekarskie z dnia 24 sierpnia 1999 r., jadłospis z dnia 19 lutego 2000 r., wywiad z dnia 20 grudnia 1999 r. i z dnia 16 marca 2000 r. oraz załączniki do wniosków składanych w dniu 3 listopada 1999 r., 5 listopada 1999 r., dwa 10 listopada 1999 r., 7 stycznia 2000 r., gdy błędnie odwołał się do opinii lekarskiej, wskazując na treść zaświadczenia z dnia 3 marca 2000 r. Przytoczone okoliczności, zdaniem skarżącego, nakładały na właściwy organ obowiązek wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu na mocy art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
W odpowiedzi na skargę, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wnosił o jej oddalenie. Wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]", odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego z odmową wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tegoż organu z dnia "[...]" o numerze "[...]", odmawiającą przyznania pomocy społecznej w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje
Zgodnie z unormowaniem art. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie zgodności z prawem. W tym kontekście zarzuty skargi Z. W., wskazujące na bezczynność organu administracji, są pozbawione podstaw prawnych.
Rozważania prawne należy rozpocząć od stwierdzenia, iż jak to wynika z akt postępowania administracyjnego, o odmowie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych orzekały organy administracji z wyczerpaniem dwuinstancyjnego jego toku, gdy Z. W. zainicjował drogę odwoławczą. Okoliczność ta determinuje właściwość organu do rozpoznania podania o wznowienie postępowania administracyjnego w tej sprawie. W świetle art. 150 § 1 kpa co do zasady przyznana została ona kompetencji organu drugoinstancyjnego, to jest w badanej sprawie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, właściwemu także gdy rozważać hipotezę art. 150 § 2 kpa, a to zważywszy unormowanie szczególne zawarte w § 3 przywołanego art. 150 kpa.
W tym stanie prawnym, gdy odwołać się do przepisu art. 37 § 1 kpa, skarżący prawidłowo skierował zażalenie, dotyczące wywodzonej bezczynności, właśnie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, lecz błędnie następnie skierował skargę na bezczynność ze strony organu administracji powołanego do rozpoznania żądania wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania mu określonej kategorii świadczeń z tytułu pomocy społecznej, wskazując na Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżący nie może zasadnie zarzucać bezczynności organowi i to w postaci braku powzięcia rozstrzygnięcia z urzędu, gdy jest on co do zasady niewłaściwym do rozpoznania sprawy.
Należy podzielić stanowisko prawne, iż skarga na bezczynność może być skierowana jedynie przeciwko organowi właściwemu do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, którym w sprawie niniejszej, podlegającej ocenie na gruncie unormowań regulujących instytucję wznowienia postępowania administracyjnego, zważywszy jego przedmiot w aspekcie materialnoprawnym oraz wyczerpany tok instancji, jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Tak też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie IV SAB 177/00 /niepubl./.
Już ta jedynie wadliwość skargi, gdy skarżący kieruje ją przeciwko niewłaściwemu do rozpoznania sprawy organowi administracyjnemu, stanowi o jej prawnej niezasadności.
W dalszej kolejności należy stwierdzić, iż organy administracyjne, wbrew twierdzeniom skarżącego, zbadały jego stanowisko w aspekcie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych z tytułu pomocy społecznej, zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" o numerze "[...]".
W tym przedmiocie orzekał najpierw Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, w wyniku już ponownego rozpoznania sprawy, odmawiając wznowienia postępowania z wniosku Z. W. decyzją z dnia 11 grudnia 2001 r. Stała się ona ostateczną, a następnie prawomocną, wobec odrzucenia skargi złożonej przez Z. W. z pominięciem wyczerpania toku instancji, co nastąpiło mocą postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2002 r. w sprawie II SA/Lu 17/02.
Kolejny raz, w sposób ostateczny, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" odmówiło Z.W. uznania za skuteczny wniosku o wznowienie kwestionowanego przezeń postępowania administracyjnego.
Wskazane decyzje, negatywnie przesądzające zasadność wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy przyznania określonej kategorii świadczeń z pomocy społecznej, jako ostateczne, a niewzruszone w nadzwyczajnych trybach, funkcjonują w obrocie prawnym, korzystając z przymiotu trwałości, statuowanej zasadą zawartą w art. 16 § 1 kpa. W rezultacie zaistniałej sytuacji prawnej, badanie ich zgodności z prawem nie podlega w tej sprawie kognicji sądowoadministracyjnej. Ich funkcjonowanie w obrocie prawnym daje w dalszej konsekwencji podstawę do stwierdzenia, w sposób wiążący, iż organy administracji w świetle twierdzeń i okoliczności przytoczonych przez skarżącego, negatywnie przesądziły w swych rozstrzygnięciach istnienie prawnych podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego, którego prawidłowość podważał, gdy rozważać przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 kpa, w aspekcie procedowania organów merytorycznie rozstrzygających żądanie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych.
Wyrażona w tych decyzjach ocena prawna odwoływała się między innymi do prawidłowości dokumentów przyjętych za podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia, spośród tych złożonych przez wnioskodawcę i zgromadzonych przez organ z urzędu, a dalej do oceny ich znaczenia dla wyniku sprawy w aspekcie wiarygodności, którego to rozstrzygnięcia zgodność z prawem była następnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie II SA/Lu 688/00 Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie, przy jej pozytywnym wyniku, gdy skarga Z. W. mocą wyroku we wskazanej sprawie, z dnia 14 grudnia 2000 r. została prawomocnie oddalona.
Zatem prezentowane w rozpoznawanej skardze stanowisko jej autora o wywodzonej bezczynności organu administracji, ze wskazaniem na pisma skierowane przed powzięciem rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia zakończonego już ostatecznie i prawomocnie postępowania administracyjnego, podlega ocenie jako pozbawione jurydycznej racji, a stanowiące jedynie kontynuację polemiki z faktyczną i prawną podstawą merytorycznej decyzji organu, gdy w istocie żądanie skarżącego wznowienia postępowania administracyjnego we wskazanym przedmiocie, zakończonego w sposób, który go nie zadowala, zostało rozpoznane. Jakkolwiek wywodzi je skarżący z treści kilku pism, to proceduralnie stanowiły jeden wniosek, kolejno uzupełniany, który organ był zobligowany rozpoznać, jako jedną sprawę, co uczynił decyzją chronologicznie późniejszą w świetle całokształtu podnoszonej argumentacji, co nastąpiło zgodnie z art. 235 § 1 kpa.
W tym miejscu należy wskazać, iż jeżeli Z. W. oceniał rozstrzygnięcie, nieuwzględniające żądanie wznowienia postępowania administracyjnego, odmawiającego przyznania określonej kategorii świadczeń z pomocy społecznej, jako błędne, naruszające prawo i jego słuszny interes, winien był rozważyć drogę odwoławczą, a dalej, stosownie do okoliczności, sądowoadministracyjną z zachowaniem reżimu formalnoprawnego, gdy każdorazowo decyzje mu doręczone zawierały pouczenie co do prawa, terminu i sposobu występowania z właściwymi środkami.
Reasumując, rozpoznawana skarga, zarzucająca organowi w niej wskazanemu bezczynność, w zakresie wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", jest niezasadna, gdy jego procedowanie zrealizowało dyspozycję art. 235 § 1 kpa.
Z tych względów, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.