Uzasadnienie
Z. W. w dniu 20 października 2011 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy N. polegającą na niezałatwieniu jego wniosku zawartego w pkt. 2 pisma z dnia 18 września 2011 r., złożonego w organie w dniu 19 września 2011 r., o przyznanie opału.
W skardze oraz w pismach procesowych złożonych w Sądzie w dniach 12 i 19 grudnia 2011 r. zarzucił pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej w N. uporczywe działanie na jego szkodę. Skarżący podkreślił, iż organ administracji celowo i z rozmysłem uchyla się od rozpoznania jego wniosku z dnia 18 września 2011 r. dotyczącego opału.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działający z upoważnienia Wójta Gminy N., wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ administracji przedstawił szczegółowo przebieg postępowania w sprawie i wskazał, iż wniosek Z. W. z dnia 18 września 2011 r. o przyznanie opału, wobec nieuzupełnienia przez skarżącego jego braków, został pozostawiony bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, o ile zmierza do wykazania, iż Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działający z upoważnienia Wójta Gminy N., pozostawał w bezczynności w rozpoznawanej sprawie.
Sąd uwzględnił skargę z przyczyn w niej niepodniesionych, a które to przyczyny Sąd miał obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.". W świetle bowiem tego przepisu Sąd orzeka w granicach sprawy, nie będąc związany podstawą prawną skargi i zawartymi w skardze zarzutami.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ administracji publicznej nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Terminy załatwiania spraw zostały określone w art. 35 k.p.a., który stanowi, iż sprawy nie wymagające postępowania wyjaśniającego winny być załatwiane niezwłocznie (§ 1 i § 2), sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego – nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3).
Z akt administracyjnych wynika, iż w piśmie z dnia 18 września 2011 r., złożonym w Ośrodku Pomocy Społecznej w N. w dniu 19 września 2011 r., skarżący zwrócił się o przyznanie mu opału (pkt 2 pisma – k. 1 akt adm.).
Z akt tych wynika również, że w toku postępowania w sprawie pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w N. czterokrotnie podjęli próby przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego ze skarżącym w dniach: 30 września 2011 r., 12 października 2011 r., 19 października 2011 r. oraz 25 października 2011 r. Mimo wizyt pracowników socjalnych na terenie posesji skarżącego, o których to wizytach skarżący był każdorazowo informowany, a terminy odwiedzin były z nim uzgadniane, nie udało się dokonać aktualizacji wywiadu (k. 2-4, 5-7, 9, 14 akt adm.).
Pismem z dnia 4 listopada 2011 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wezwał skarżącego do usunięcia braków wniosku z dnia 18 września 2011 r. dotyczącego przyznania opału, poprzez złożenie:
- 1. aktualnego zaświadczenia lekarskiego z Poradni Zdrowia Psychicznego stwierdzającego systematyczne leczenie skarżącego i przyjmowanie przez niego leków z grupy psychotropowych,
- 2. dowodów zapłaty (imiennych faktur), które świadczyłyby o znacznych wydatkach skarżącego.
Jednocześnie organ pouczył skarżącego, iż w przypadku niezłożenia żądanych dokumentów w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, wniosek skarżącego zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 listopada 2011 r. (k. 16 akt adm.).
W dniu 8 listopada 2011 r. skarżący złożył pismo, zarzucając, iż wezwanie z dnia 4 listopada 2011 r. narusza prawo. Skarżący nie złożył żądanych przez organ dokumentów (k. 17 akt adm.).
Wobec niewykonania przez skarżącego powyższego wezwania, organ administracji pismem z dnia 30 listopada 2011 r., nr [...], pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 18 września 2011 r. o przyznanie opału na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. (k. 13 akt sądowych).
Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom (niż brak adresu wnoszącego) ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Powołanie się przez organ administracji na art. 64 § 2 k.p.a. służyć może wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/94, OSP 1997, z. 7-8, poz. 136 oraz z dnia 30 września 1999 r., I SAB 89/99, niepubl.).
Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).
W pkt. 2 wniosku z dnia 18 września 2011 r. skarżący domagał się przyznania "opału", a zatem wniosek ten dotyczy przyznania świadczenia pieniężnego na zakup opału bądź świadczenia niepieniężnego w formie rzeczowej opału.
W świetle art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na zakup opału.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie samotnie gospodarującej, której dochód przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie, może być przyznany:
- 1) specjalny zasiłek celowy, w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego tej osoby, który nie podlega zwrotowi,
- 2) pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu wydatków na tę pomoc w całości lub w części (art. 41 ustawy o pomocy społecznej).
Z powyższych przepisów ani z pozostałych przepisów powołanej ustawy, w tym przepisów regulujących postępowanie w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, unormowanych w rozdziale 7 tejże ustawy, nie wynika, by jednym z wymogów formalnych wniosku o przyznanie opału było dołączenie do niego dokumentów zażądanych od skarżącego pismem z dnia 4 listopada 2011 r., nr [...].
Takiego obowiązku nie nakładają na stronę wnioskującą o przyznanie przedmiotowego świadczenia również przepisy k.p.a. ani inne przepisy prawa.
Niezłożenie przez skarżącego wskazanych wyżej dowodów mogłoby co najwyżej mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku skarżącego, a nie mogło być uznane za nieuzupełnienie braku formalnego wniosku skarżącego z dnia 18 września 2011 r., skutkujące pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a.
W tej sytuacji, wobec niezgodnego z prawem pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącego zawartego w pkt. 2 pisma z dnia 18 września 2011 r., złożonego w organie w dniu 19 września 2011 r., o przyznanie opału, należy uznać, iż organ administracji pozostaje w bezczynności w sprawie niniejszej, albowiem nie rozpoznał dotychczas tego wniosku (por. zachowujące aktualność pod rządami p.p.s.a. stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2000 r., III ZP 11/00, OSNP 2000, Nr 19, poz. 702; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 310).
Stwierdzić jednocześnie należy, że zachowane zostały warunki formalne wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie. Skarżący, przed wniesieniem skargi na bezczynność, w piśmie z dnia 7 października 2011 r. (przekazanym Ośrodkowi Pomocy Społecznej w N. w dniu 12 października 2011 r.) zawarł zażalenie do organu wyższego stopnia, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a. (k. 15 akt adm.).
Uznając skargę za zasadną, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał Wójta Gminy N. do rozstrzygnięcia – w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem – wniosku skarżącego z dnia 18 września 2011 r. o przyznanie opału.
Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).