Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 listopada 2008 r. skarżący Z. S. i K. S. wnieśli do tut. Sądu skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie wypłacenia należnego im odszkodowania ustalonego decyzją Starosty z dnia [...] r.
W uzasadnieniu wskazali, że powyższa decyzja przyznająca im odszkodowanie nie została przez nich zaskarżona co oznacza, że należne im odszkodowanie winno już zostać wypłacone. W ich ocenie czynności tej nie stoi na przeszkodzie złożenie odwołanie przez inne osoby, którym również przyznano odszkodowanie odpowiednio do ich praw w przejętym pod drogę gruncie. W stosunku do ich osoby decyzja jest już prawomocna, co oznacza obowiązek wypłaty i uzasadnia złożenie skargi, w wyniku której rozpatrzenia Sąd winien zobowiązać Starostę do wypłacenia należnego im odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 ww. ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Wskazana powyżej kontrola merytoryczna, dotycząca istoty sprawy możliwa jest dopiero gdy skarga wnoszona przez stronę spełnia warunki określone przepisami prawa - w tym w szczególności w ustawie z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Bezspornym jest, że przedmiotem żądania skarżących nie jest ustalenie odszkodowania, lecz realizacja zapłaty odszkodowania ustalonego w orzeczeniu (decyzji), które nie zostało wypłacone. Zatem żądane przez skarżących zachowanie organu nie polegało na wydaniu decyzji lub postanowienia i z tego względu wniesioną skargę Sąd potraktował jako skargę na bezczynność w zakresie wydania innego aktu niż akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-3 lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W tym kontekście wskazać należy, że przez inne akty lub czynności, o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należy rozumieć akty i czynności z zakresu administracji publicznej na mocy, których organ podejmuje na podstawie przepisów prawa władcze rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej.
Zdaniem składu orzekającego do tego rodzaju aktów i czynności nie zalicza się czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie przyznanego decyzją odszkodowania.
Akty i czynności o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są to władcze działania organu administracji publicznej, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie w zakresie wynikających z przepisu prawa uprawnień lub obowiązków przysługujących lub ciążących na adresacie aktu lub czynności.
Działanie organu polegające na podjęciu czynności w celu wykonania decyzji nie ma cech form działania administracji, wymienionych w przepisach art. 3 § 2 pkt 4 i z tego względu zaniechanie organu w tym zakresie na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. a contrario nie podlega zaskarżeniu do sądu.
Zgodnie z art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r, o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie), zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Ponadto nie może budzić wątpliwości, że obowiązek dokonania wypłaty ustalonego przez organ I instancji (starostę) odszkodowania spoczywa na podmiocie, na rzecz którego przeszła własność wydzielonej pod drogę działki. W przedmiotowej sprawie podmiotem tym jest Gmina, a nie Starosta.
Jednakże, pomijając kwestę czy termin do wypłaty przyznanego odszkodowania rozpoczął bieg wskazać należy, iż - w ocenie Sądu - z przywołanych regulacji wynika norma kreująca - pomiędzy jednostką samorządu terytorialnego właściwą do wypłaty odszkodowania, a osobami uprawnionymi do żądania otrzymania odszkodowania - stosunek prawny odpowiadający cechom zobowiązania w rozumieniu art. 353 § 1 kodeksu cywilnego. Powyższe oznacza, że nieterminowość spełnienia świadczenia pieniężnego w postaci odszkodowania stanowi zdarzenie prawne o charakterze cywilnoprawnym.
Pogląd ten wzmacnia fakt, że w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidziano trybu dochodzenia spełnienia tego rodzaju roszczeń na drodze postępowania administracyjnego. Z tego względu uprawniony może poszukiwać ochrony prawnej tylko przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym. Odszkodowanie, ustalone z tytułu nabycia nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną, stanowi zwykłe zobowiązanie pieniężne, a do wykonania takiego zobowiązania i skutków jego niewykonania znajdują zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego.
Dlatego w zakresie, w jakim zachodzi potrzeba dochodzenia roszczeń z tytułu nieterminowego spełnienia świadczenia pieniężnego (powstałego również na skutek wydania decyzji administracyjnej), właściwą ochronę sądową stanowi postępowanie przed sądem powszechnym.
W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, że rozpoznana sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a wniesiona w sprawie skarga okazała się niedopuszczalna.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.