Uzasadnienie
W dniu 11 maja 2023 r. T. W. wniosła za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność oraz przewlekłość postępowania ww. organu w zakresie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 27 grudnia 2022 r. nr OPS.450.712.2022 w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego na zakup opału.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że rozpatrzył odwołanie T. W. od decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 27 grudnia 2022 r. nr OPS.450.712.2022, wydając w dniu 28 kwietnia 2023 r. decyzję nr SKO.41/361/OS/2023, którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Na wstępie zaznaczyć należy sądy administracyjne – stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) – sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu.
Stosownie natomiast do treści art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Bezczynność jest zatem stanem, w którym mimo upływu określonego prawem terminu, właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, ewentualnie terminu wskazanego na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., rozstrzygniecie nie zostało wydane. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód.
Uwzględniając powyższe definicje bezczynności i przewlekłości postępowania, a także wynikający z art. 149 p.p.s.a. cel skarg na te formy naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (opubl. ONSAiWSA 2020/6/79) przyjął, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a." Rozwijając powyższą tezę NSA w uzasadnieniu uchwały stwierdził, że za niedopuszczalną należy każdorazowo uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi bowiem – jak wyjaśnił NSA – być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny.
Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu.
Analogiczne stanowisko NSA zajął następnie w uchwale siedmiu sędziów z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (opubl. ONSAiWSA 2022/3/34), rozstrzygając w kwestii dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, złożonej już po jego zakończeniu. NSA przyjął bowiem, że "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a."
W świetle stanowiska przyjętego w powołanych wyżej uchwałach, którym Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności zarówno skargi na bezczynność organu, jak i skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jest zatem złożenie skargi przed zakończeniem przez organ postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie warunek ten nie został zachowany. Jak wskazano na wstępie, przedmiotowa skarga T. W. na bezczynność oraz przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w zakresie rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 27 grudnia 2022 r., została wniesiona w dniu 11 maja 2023 r. Tymczasem wskazane odwołanie – jak wynika z akt sprawy – zostało rozpatrzone przez Kolegium decyzją ostateczną z dnia 28 kwietnia 2023 r., która to decyzja została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 8 maja 2023 r. (potwierdzenie odbioru – k. 33 akt adm. II inst.).
Przedmiotowa skarga na bezczynność oraz przewlekłość postępowania została zatem wniesiona już po ostatecznym zakończeniu przez Kolegium postępowania odwoławczego, do którego skarga ta się odnosi. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi zarzucony organowi stan naruszenia prawa nie mógł już istnieć.
W tym stanie rzeczy skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.