Uzasadnienie
W dniu 1 sierpnia 2014 r. P.K. wystąpił, drogą e-mailową, do Gminy J. o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w postaci udostępnienia nast. informacji w zakresie: czy Gmina w okresie od 2012 r. do chwili obecnej zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej, zastępstwa procesowego z kancelariami, radcami prawnymi, adwokatami, a jeśli tak to wniósł o udostępnienie treści tych umów. Jako formę udostępnienia informacji wskazał pliki PDF przesłane na podany adres mailowy.
W dniu 27 sierpnia 2014 r. P.K., reprezentowany przez radcę prawnego T.K., wniósł za pośrednictwem Wójta Gminy (dalej zwanego: Wójtem), skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność tego organu w załatwieniu wniosku z dnia 1 sierpnia 2014 r. Wniósł o:
- 1) stwierdzenie bezczynności Wójta w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej,
- 2) zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi,
- 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Nadto wskazano, że w sytuacji, gdy po złożeniu skargi organ doręczy żądaną informację publiczną, wniesiono o:
- 1) uznanie, że na dzień wniesienia skargi do Sądu, organ pozostawał w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej,
- 2) zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego,
- 3) umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił przebieg postępowania dotyczącego żądanej informacji wskazując, że w dniu 4 sierpnia 2014 r. potwierdzono dostarczenie organowi pocztą elektroniczną wniosku strony, który do dnia złożenia skargi nie udostępnił żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji odmownej, zgodnie z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podniesiono, że nie budzi wątpliwości, że zarówno organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i zakres żądanej informacji pozostaje w gestii wskazanej ustawy. Podkreślono, że zakres tej ustawy obejmuje również obowiązek udostępnienia umów cywilnoprawnych zawieranych przez organy władzy publicznej oraz osoby pełniące funkcje publiczne, gdy dotyczącą spraw publicznych i stanowią informację wytworzoną przez organ. Umowa o świadczenie usług prawnych dotyczy spraw publicznych, tak więc Wójt miał obowiązek udostępnić treść takich umów.
W odpowiedzi na skargę, przekazaną Sądowi w dniu 11 września 2014 r., Wójt Gminy J. wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, ewentualnie umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Przyznano, że zadana informacja została udzielona skarżącemu po upływie terminu ustawowego z uwagi na okoliczności uzasadniające opóźnienie organu. Wyjaśniono, że wniosek skarżącego wpłynął do organu w terminie, gdy upoważniony pracownik przebywał na urlopie wypoczynkowym, a zastępujący go pracownik nie posiadał wiedzy, co do terminu jego rozpoznania. We wskazanym okresie czasu także Wójt przebywał na urlopie wypoczynkowym. Po ustaniu przyczyn uzasadniających zwłokę w udostępnieniu żądanych informacji zostały one przekazane skarżącemu na wskazany adres. Zatem z uwagi na okoliczność, iż organ nie pozostaje już w bezczynności zasadny jest wniosek o oddalenie skargi.
Pismem procesowym z dnia 3 października pełnomocnik skarżącego wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzenie kosztów postępowania od strony przeciwnej oraz uznanie, że na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy ppsa., jak również na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy, gdy organ w ustalonym w przepisach prawa terminie, liczonym od dnia wszczęcia postępowania w sprawie, nie wydał decyzji administracyjnej lub postanowienia, bądź innego aktu albo nie podjął innej czynności z zakresu administracji publicznej.
Wobec tego, aby móc skutecznie zarzucać organowi bezczynność należy wpierw stwierdzić, czy na takim organie ciąży wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego w nakazanym prawem terminie organ nie wypełnia. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi była bezczynność Wójta Gminy w udzieleniu informacji publicznej w zakresie udzielenia informacji, czy w okresie od 2012 r. do chwili obecnej Gmina zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej, zastępstwa procesowego z kancelariami, radcami prawnymi, adwokatami, a jeśli tak to udostępnienia treści tych umów. Aby móc skutecznie zarzucać temu organowi bezczynność należy w pierwszej kolejności stwierdzić, czy na takim podmiocie ciąży wynikający z przepisów prawa obowiązek udzielenia informacji publicznej. Wskazać zatem należy, że Wójt Gminy jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jaką jest Gmina J. w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do In formacji publicznej (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 782) dalej: u.d.i.p., jest organem zobowiązanym w zakresie podmiotowym do stosowania tej ustawy, w związku z czym jest zobowiązany do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
W sprawie nie jest również sporne, że żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 i art. 6 u.d.i.p.
Jak wynika z przekazanych Sądowi akt, w dniu wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 1 sierpnia 2014 r. Stan ten jednak został usunięty po wniesieniu skargi, a przed przekazaniem skargi przez organ do Sądu. Wójt Gminy uznając złożony wniosek za żądanie udostępnienia informacji publicznej w postaci treści umów zawartych na wykonywanie obsługi prawnej Urzędu Gminy J. przy piśmie z dnia 28 sierpnia 2014 r. przekazał zanonimizowaną treść takich umów na wskazany adres mailowy skarżącego. Nie budzi zatem wątpliwości okoliczność, że bezczynność - będąca przedmiotem skargi - przestała istnieć po jej wniesieniu, ponieważ organ załatwił wniosek strony poprzez udostępnienie żądanej informacji.
W tym stanie rzeczy uwzględnić należało, że zgodnie z art. 149 § 1 ustawy ppsa. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu, zobowiązuje go do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Skoro wniosek skarżącego o udzielenie żądanej informacji został już załatwiony, to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie jego bezczynności stało się bezprzedmiotowe i podlega w związku z tym umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy ppsa. Z tego też względu orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku.
Nie stało się jednakże bezprzedmiotowe postępowanie sądowe w całości. Podjęcie działania przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozważenia i dokonania oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, w zależności od tej oceny, ewentualnego orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 zd. drugie ustawy ppsa. Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W przedstawionych okolicznościach faktycznych tej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przekazanych akt sprawy oraz wyjaśnień zawartych w odpowiedzi na skargę wynika niezbicie, że jedynie nieznacznie uchybiono terminowi, określonemu w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy czym nie zignorowano wniosku o udostępnienie żądanej informacji, lecz z uwagi na okres urlopowy nie udostępniono jej w ustawowym terminie, natomiast po otrzymaniu skargi w tej sprawie a przed jej przekazaniem do Sądu, wniosek skarżącego został rozpoznany. Okoliczności powyższe uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w pkt II i III wyroku.
Zgodnie bowiem z treścią art. 149 § 2 ustawy ppsa. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Przepis ten nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, lecz daje mu takie uprawnienie w razie stwierdzenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Kwestia ta pozostawiana jest do uznania sądu orzekającego w sprawie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaniechanie organu, choć oczywiste, nie wymaga dyscyplinowania poprzez wymierzanie grzywny.
O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, rozstrzygnięto w pkt IV sentencji na zasadzie art. 201 § 1 ustawy ppsa. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 490).
Zgodnie ze wskazanym unormowaniem zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 ustawy ppsa., a więc gdy organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, uwzględni ją w ramach autokontroli.