Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 21 września 2026 r., sygn. akt II SAB/Ol 167/26

Uzasadnienie

J. K. (dalej: "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako: "organ", "PINB") w przedmiocie nierozpoznania wniosku strony z 26 maja 2026 r. o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniach administracyjnych dotyczących samowoli budowlanych na sąsiedniej działce nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w PINB prowadzone jest postępowanie w sprawie robót budowlanych przeprowadzonych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym nr [...] położonym na dz. Nr [...] przy ul. [...] w [...]. Kolejne postępowanie administracyjne prowadzone było w sprawie rozbudowy garażu. Organ wydał w dniu 10 września 2025 r. decyzję o legalizacji przedmiotowej rozbudowy. Stronami w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozbudowy budynku gospodarczego na dz. Nr [...] przy ul. [...] w [...] są właściciele dz. Nr [...] oraz właściciele działek, na które oddziałuje przedmiotowy budynek. Przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest w odległości około 10 m od granicy z działką, której skarżący jest właścicielem, co wyklucza oddziaływanie przedmiotowej rozbudowy na jego nieruchomość. W związku z tym skarżący nie został ujęty jako strona tego postępowania. Informacje o tym zostały skarżącemu przesłane pisemnie. Został on poinformowany, że nie przysługuje mu status strony

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje

Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia.

Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa.

Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.).

Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w każdym postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Stosownie do przywołanej powyżej treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W takich przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia przez organ administracji innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sądowej kontroli nie podlega jednakże bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku nie przewidzianego przepisami prawa. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym przez art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przywołanych przepisach.

Mając na uwadze powyższe wymogi stwierdzić należy, że uznanie danej osoby za stronę postępowania jest czynnością procesową, a nie materialnoprawnym rozstrzygnięciem o uprawnieniach lub obowiązkach tej osoby wynikających z przepisów prawa. Bezczynność w tym zakresie pozostaje zatem poza kognicją sądu administracyjnego a co za tym idzie skarga na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony pozostaje poza kontrolą sądu administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia.

Zwrot uiszczonego w sprawie wpisu uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia.