Uzasadnienie
L. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w przedmiocie wydania przejętego gospodarstwa rolnego, domagając się uchylenia wyroku Sądu Rejonowego. Podniosła, iż w wyroku tym jednoznacznie wskazano, iż właściwym dla tego rodzaju sprawy jest sąd administracyjny. Podała, iż w gospodarstwie rolnym w miejscowości B., powiat "[...]", które stanowiło własność jej i jej męża, zamieszkiwała do 1953r. Jednakże ze względu na zły stan zdrowia musiała czasowo zmienić miejsce zamieszkania, o czym poinformowała właściwy miejscowo urząd gminy. Zatem Agencja Nieruchomości Rolnych miała obowiązek wezwać właścicieli gospodarstwa i uzgodnić z nimi, czy wyrażają zgodę na jego przejęcie, a jeżeli została wydana decyzja w tej sprawie, to należało ją doręczyć skarżącej. Agencja obowiązku tego nie dopełniła.
W ocenie skarżącej takie działanie było bezprawne i miało charakter przywłaszczenia. W związku z tym w ocenie skarżącej skarga jest w pełni zasadna, ponieważ czasowe opuszczenie gospodarstwa nie oznaczało jego porzucenia, a spowodowane było jedynie koniecznością ratowania zdrowia.
W odpowiedzi na skargę z-ca Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych wniósł o jej odrzucenie, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wyjaśniono ponadto, iż Agencja nie prowadziła postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Powyższa skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który postanowieniem z dnia 29 marca 2007r., sygn. akt II SAB/Bk 11/07, uznał się niewłaściwym do rozpoznania niniejszej sprawy i przekazał sprawę do rozpoznania według właściwości miejscowej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym w myśl art. 3 § 2 art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg: 1) na decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, ma które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sporach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1 – 4. W odróżnieniu zatem od sądu powszechnego sąd administracyjny nie prowadzi postępowania mającego na celu rozstrzygnięcie sprawy (nie załatwia sprawy administracyjnej), a jego kognicja ogranicza się wyłącznie do kontroli legalności aktów administracyjnych podejmowanych przez organy administracji. W przypadku zaś skargi na bezczynności organów sąd administracyjny bada jedynie, czy zaskarżony organ miał obowiązek wydania określonego aktu.
W żadnym wypadku zaś sąd administracyjny nie jest uprawniony do uchylenia, bądź zmiany wyroku sądu powszechnego.
W niniejszej sprawie L. R. złożyła skargę, w której zarzuca bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy "[...]" w przedmiocie wydania przejętego gospodarstwa rolnego. Jak wskazano jednak wyżej, sąd administracyjny w ogóle nie może nakazać wydania nieruchomości, gdyż nie leży to w jego kompetencji. Z tych samych względów sąd administracyjny nie może uchylić wyroku Sądu Rejonowego. Zatem skarga w tym zakresie jest w ogóle niedopuszczalna.
Z treści skargi można jednak wnioskować, iż zamiarem skarżącej może być stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu jej gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa, której oznaczenia ani daty wydania strona nie wskazała, a fakt jej istnienia wywodzi wyłącznie z przyjętego przez sąd powszechny domniemania, iż decyzja taka istniała. Należy jednak wyjaśnić, iż w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego "[...]", na który powołuje się skarżąca, przyjęto jedynie domniemanie, iż odnośnie gospodarstwa L. R. została wydana decyzja o jego przejęciu, która może być ewentualnie podważona na drodze postępowania administracyjnego. Takie postępowanie toczy się jednak nie przed sądem administracyjnym, a przed organami właściwymi do orzekania w danej sprawie (na marginesie należy wskazać, iż nigdzie w powołanym wyroku nie wskazano, iż skarżąca winna od razu wnieść skargę do sądu administracyjnego). Dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego strona niezadowolona z wydanego aktu może go zaskarżyć do sądu administracyjnego.
Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem, właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, na mocy § 2 tego artykułu, należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Należy jednak wskazać, iż wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują tryb stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w przypadkach, o których mowa w art. 156 § 1 Kodeksu, jednakże stwierdzenie nieważności może dotyczyć jedynie konkretnej, dokładnie oznaczonej i funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej. Zatem nie wystarczy samo wskazanie, iż decyzja taka prawdopodobnie została wydana. Przy czym organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a jeżeli organ ten już nie istnieje – organ wyższego stopnia nad organem, który przejął zadania zlikwidowanego organu. Z uwagi jednak na brak wskazania konkretnej decyzji, a tym samym brak danych co do organu, który wydał decyzję oraz trybu, w którym decyzja została wydana nie sposób ustalić organu, który byłby właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji, o ile taka w ogóle została wydana.
Nawet zatem gdyby przyjąć, iż skarga dotyczy bezczynności organu odnośnie załatwienia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa, to skarga jest niedopuszczalna, gdyż z wyżej podanych względów nie można ustalić, czy organ którego bezczynność jest skarżona jest w ogóle właściwy rzeczowo do załatwienia przedmiotowej sprawy. Przy czym nawet gdyby taka właściwość istniała, to należy wskazać, iż organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych jest minister właściwy do spraw rolnictwa.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.