Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 listopada 2021 r. R. W. (dalej również jako: skarżący) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu odwołania od decyzji w sprawie zasiłku celowego. Podnosząc zarzut naruszenia art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako: k.p.a.) podniósł, że pracownik ośrodka pomocy społecznej złożył jego odwołanie do Kolegium w dniu 14 października 2021 r. Tak więc minęło już ustawowe 30 dni na podjęcie decyzji przez Kolegium.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że skarżący wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] wydanej przez Kierownika Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego w dniu 11 października 2021 r. Odwołanie wraz z aktami sprawy przekazano do tut. organu w dniu 15 października 2021 r. W dniu 24 listopada 2021 r. do Kolegium wpłynęło wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa poprzez załatwienie sprawy. W dniu 24 listopada 2021 r. skarżący wniósł również do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność. Decyzją z dnia "[...]" zakończono postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy w całości. Decyzja została wysłana Skarżącemu w dniu 3 grudnia 2021 r. Kolegium wskazało, że przyczyną nierozpatrzenia odwołania w terminie określonym w art. 35 § 3 in fine k.p.a. była zwiększona liczba spraw wpływających od dłuższego czasu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz fakt, iż sprawy rozpatrywane są z zachowaniem określonej kolejności, tj. według daty wpływu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie.
Skarga jest zasadna w zakresie, w jakim zarzuca Kolegium bezczynność przy rozpoznawaniu odwołania.
Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Przy czym wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.).
Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i dlatego w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Jak wynika z akt sprawy od daty wpływu odwołania do organu (15 października 2021 r.) Kolegium nie podejmowało czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy, nie informowało także strony o przyczynach zwłoki i nie wskazało terminu zakończenia postępowania. Natomiast decyzja została wydana dopiero [...].
Oznacza to, że Kolegium pozostawało w bezczynności. Takie postępowanie narusza zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. oraz podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
Z treści przepisu art. 149 p.p.s.a. wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność wyłącza możliwość zobowiązania organu do wydania aktu. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, co musi prowadzić do jego umorzenia w zakresie dotyczącym nałożenia na organ obowiązku wydania aktu mającego prowadzić do zniesienia stanu bezczynności.
W niniejszej sprawie Kolegium po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed wydaniem przez Sąd wyroku, rozpatrzyło odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...], co obligowało Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., do umorzenia postępowania sadowego w zakresie bezczynności organu. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku.
W niniejszej sprawie Sąd stwierdził również brak po stronie organu rażącego naruszenia prawa spowodowanego przekroczeniem terminów załatwienia przedmiotowej sprawy. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa byłby stan, w którym w sposób drastyczny organ naruszyłby treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi zatem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreślić należy, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie Kolegium przekroczyło ustawowy termin na załatwienie przedmiotowej sprawy o kilkanaście dni, co wyklucza - z definicji – uznanie, że rzeczona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powyższych przyczyn Sąd orzekł, jak w punkcie 2 sentencji wyroku.