Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 10 grudnia 2019 r. odrzucił skargę Z.K. (dalej: "Skarżący") na bezczynność Burmistrza "[...]" w złożeniu oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył opinię z 7 stycznia 2020 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie zakończonej ww. postanowieniem.
Skarżący zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej "[...]" (dalej: "Rada") o wyznaczenie innego adwokata w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.
W piśmie z 11 lutego 2020 r. Rada wyjaśniła, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw prawnych do wyznaczenia innego adwokata do wykonania określonej czynności, skoro wyznaczony pełnomocnik wykonał już tę czynność.
Skarżący w piśmie z 11 lutego 2020 r. stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem dotychczasowego pełnomocnika. Podniósł ponadto, że Sąd wyjaśnił, że nie może przyznać mu kolejnego pełnomocnika, a w kwestii zmiany wyznaczonego pełnomocnika lub oceny jego pracy Skarżący winien zwrócić się do Rady.
W odpowiedzi na to pismo Rada przesłała Skarżącemu 14 lutego 2020 r. wyciąg z protokołu z posiedzenia ORA z 13 lutego 2020 r.
Skarżący wniósł skargę na bezczynność Rady. Podniósł, że w piśmie z 27 stycznia 2020 r. kierownik sekretariatu Wydziału II wyjaśnił, że nie wygasło prawo do przyznanego Skarżącemu pełnomocnika i w sprawie zmiany wyznaczonego adwokata winien zwrócić się do Rady. Zarzucił, że Rada pomimo wniosku w tej sprawie, pozostaje bezczynna, czym pozbawiła go prawa do złożenia skargi kasacyjnej.
Okręgowa Rada Adwokacka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej, ewentualnie jej oddalenie. Podniosła, że nie doszło do bezczynności w stosunku do Skarżącego w sprawie wyznaczania mu pełnomocnika z urzędu, gdyż pełnomocnik został niezwłocznie wyznaczony. Zauważyła, że wyznaczenie kolejnego pełnomocnika z urzędu byłoby uzasadnione tylko, gdyby wyznaczony pełnomocnik nie dopełnił swoich obowiązków lub wykonał je w sposób nienależyty. W ocenie Rady nie można zarzucić wyznaczonemu adwokatowi, że nie wykonał swoich obowiązków lub wykonał je w sposób nienależyty. Z opinii stwierdzającej brak podstaw do skargi kasacyjnej wynikało bowiem, że adwokat dokonał wszechstronnej analizy całej sprawy pod kątem możliwości wniesienia skargi kasacyjnej i takich podstaw nie znalazł. Jeżeli adwokat nie stwierdził podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i sporządził opinię o braku podstaw do takiej skargi, to wykonał swoje obowiązki jako pełnomocnik z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w art. 3 § 2, 2a i § 3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn.zm.), dalej: p.p.s.a.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Aby można było mówić o bezczynności administracji publicznej musi więc istnieć przepis prawa, który w określonej sytuacji prawnej nakłada na organ obowiązek określonego działania, w przewidzianej do tego formie i terminie. Tym samym nie każda sprawa dotycząca bezczynności organu administracji publicznej podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Z kolei art. 58 § 1 p.p.s.a. nakazuje sądowi odrzucić skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Żądanie sformułowane w piśmie z 10 lutego 2020 r. - wyznaczenie przez Radę kolejnego adwokata z urzędu, w przypadku gdy uprzednio wyznaczony adwokat sporządził już opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - nie wymagało od Rady wydania aktu wymienionego w art. 3 § 2 pkt. 1 - 4 p.p.s.a. (w szczególności decyzji administracyjnej lub postanowienia) ani też wydania aktu lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podejmowanych w ramach postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a., Ordynacji podatkowej lub ustawach, do których te dwa akty prawne mają zastosowanie (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).
Skoro wyznaczenie nowego adwokata w miejsce wyznaczonego pierwotnie pełnomocnika, który sporządził już opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a więc podjął określone czynności procesowe, co stanowiło o skorzystaniu przez stronę z prawa pomocy przyznanego postanowieniem Sądu, nie stanowi aktu prawa, który mieściłby się w zakresie rozstrzygnięć organów podlegających kognicji sądów administracyjnych, to tym samym zaniechanie wyznaczenie innego pełnomocnika nie jest zaskarżalne. Należy zatem stwierdzić, że zarzucana bezczynność Rady nie spełnia podstawowego kryterium warunkującego zaliczenie jej do kategorii czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., nie jest bowiem żadną z czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt. 1-4a p.p.s.a., co do których dopuszczalna byłaby skarga na bezczynność zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 8 i 9 p.p.s.a.
Wyjaśnić na marginesie należy, że prawo pomocy, w tym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ma na celu zagwarantowanie stronie, która nie posiada wystarczających środków, prawa do sądu. Realizację prawa pomocy stanowi nie tylko sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, ale także ewentualne sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia tego środka zaskarżenia. Sporządzenie takiej opinii ma na celu niedopuszczenie do wszczęcia postępowania, które, w ocenie profesjonalnego pełnomocnika, zakończy się niepowodzeniem. Jeżeli zatem, zapoznawszy się z aktami sprawy, pełnomocnik z urzędu dojdzie do wniosku, że nie istnieją szanse uwzględnienia skargi kasacyjnej, jego obowiązkiem jest sporządzenie wspomnianej opinii - co stanowi formę pomocy, a nie odmowę jej udzielenia. Ustawodawca na równi traktuje zarówno sporządzenie przez pełnomocnika z urzędu skargi kasacyjnej jak i opinii o braku podstaw do jej wniesienia.
W tej sytuacji skarżący nie może skutecznie domagać się ponownego przyznania prawa pomocy i wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu, ponieważ w tym zakresie prawo pomocy zostało już "skonsumowane" (zob. postanowienie NSA z 10 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1463/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.