Uzasadnienie
Na etapie wnoszenia skargi N. i L. D. zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu małżonkowie stwierdzili, iż mają prawie po 70 lat; ich dochody stałe to emerytury; dochody z najmu i funkcji ławnika są okresowe, przejściowe, uzależnione od znalezienia najemcy, wezwania na wokandę. Umowa najmu ulega rozwiązaniu z końcem marca br. i najemca oświadczył, że jej nie przedłuży, a funkcja ławnika kończy się z upływem tego roku. W perspektywie utraty tych dochodów i w świetle wydatków przedstawionych w załączniku ich sytuacja, i tak trudna, będzie jeszcze trudniejsza. Opisując swą złą sytuację zdrowotną, skarżący wskazali na korzystanie również z odpłatnych badań i niemożność podjęcia zajęć zarobkowych. Wyrazili przekonanie, iż koszty postępowania winien ponieść winny sporu Konserwator Zabytków.
Według zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, na dochód miesięczny brutto dwuosobowego gospodarstwa domowego składają się świadczenia emerytalne wynoszące w sumie 3175 zł oraz wpływy z tytułu najmu (800 zł) i pełnienia funkcji ławnika (272 zł). Wykazany majątek to: mieszkanie (72 m2), lokal użytkowy (29 m2) i bieżące środki w kwocie 3000 zł.
Według zestawienia zawartego w załączniku średnie miesięczne wydatki na leki wynoszą 300 zł, prywatne wizyty lekarskie i badania - 150 zł, wyżywienie - 1100 zł, ogrzewanie mieszkania i ciepłą wodę - 350 zł, zimną wodę - 60 zł, energię elektryczną
- - 130 zł, RTV i Internet - 110 zł, telefony - 30 zł, naprawy i konserwacje wyposażenia mieszkania i własnego węzła cieplnego - 55 zł, wywóz śmieci - 16 zł, kosmetyki i usługi kosmetyczne - 100 zł, ubezpieczenie mieszkania i lokalu użytkowego - 45 zł, ubezpieczenie "na życie" - 40 zł, utrzymanie samochodu wraz z ubezpieczeniem - 400 zł, podatek od nieruchomości - 45 zł, podatek od dochodu z najmu - 68 zł, potrącenia ZUS z emerytur - 518 zł, potrącenia podatku od dochodów ławnika - 48 zł. Razem: 3565 zł. Pozostała kwota prawie w całości przeznaczana jest na środki czystości, środki higieny osobistej, bieliznę, odzież, obuwie, artykuły gospodarstwa domowego, książki, prasę i in.
Rozpatrując wniosek zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zatem, aby uzyskać prawo pomocy we wskazanym zakresie, strona musi przekonać sąd, iż uiszczenie całości lub nawet części kosztów sądowych spowoduje zachwianie jej sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Skarżących stać na uiszczenie kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do 100 zł wpisu sądowego oraz ewentualnych późniejszych, wiążących się dopiero ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia (100 zł) i skargi kasacyjnej (100 zł). Wyznacznikiem w tym względzie jest nie tylko ich obecny dochód, ale też posiadanie na własność prócz mieszkania również nieruchomości komercyjnej. Należy też nadmienić, iż nie wszystkie z ponoszonych przez nich wydatków zasługują na miano koniecznych dla utrzymania, a więc takich, których czasowe ograniczenie nie jest możliwe. Wydatkowanie w ciągu miesiąca np. 400 zł na utrzymanie samochodu, czy 100 zł na kosmetyki (nie licząc środków higieny osobistej) i usługi kosmetyczne nie może przyczyniać się do zwolnienia z obowiązku samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), albowiem w rzeczywistości ich pokrycie z budżetu Skarbu Państwa obciążałoby bezzasadnie pozostałych podatników.
Odnosząc się do końcowego argumentu uzasadnienia wniosku, należy przypomnieć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, stronie skarżącej przysługuje od organu administracji zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosi wniosek o przyznanie należnych kosztów (art. 200 i 210 § 1 p.p.s.a.).
Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.