Uzasadnienie
Jak wynika z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy S.R. pismem z dnia 30 marca 2009r. zwróciła się do Rady Gminy "[...]" o wypłacenie należnych jej diet wraz z odsetkami jako sołtysowi będącemu równocześnie radnym, za kadencje "[...]" i "[...]". Wskazała, że zgodnie z art.101 ustawy o samorządzie gminy bezpodstawne są zapisy § 2 uchwał Rady Gminy w "[...]" z "[...]" i "[...]" pozbawiające diet sołtysów. Wezwała organ do usunięcia naruszenia jej uprawnienia.
Pismem z dnia 27 maja 2009r. Przewodniczący Rady Gminy "[...]" poinformował skarżącą, że rada oczekuje na niezależną opinię prawną w sprawie jej wniosku i wskazał ponadto, że Rada odmówiła uwzględnienia wezwania, ponieważ nie może uchylić nieobowiązujących już uchwał.
W dniu 8 czerwca 2009r. S.R. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pismo, w którym wniosła o właściwe i zgodne z prawem rozpatrzenie jej sprawy. Opisała stan faktyczny, powołała się na publikacje prasowe, z których w jej ocenie wynika, że diety powinny być jej wypłacone.
W końcowej części pisma zwróciła się o wyjaśnienie, czy diety wraz z odsetkami powinny być jej wypłacone, jako zaległe należności.
W związku z nieprecyzyjnym określeniem charakteru żądań S.R. zarządzeniem z dnia 17 czerwca 2009r. zobowiązana została do wskazania, czy jej pismo z dnia 8 czerwca 2009r. jest skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jeżeli tak, to co jest przedmiotem zaskarżenia - akt administracyjny organu, czynność czy bezczynność (przy czym pouczono skarżącą o treści art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), czy też jest to inne pismo i jaki jest jego charakter.
W odpowiedzi na to wezwanie S.R. wskazała, że jej pismo z 8 czerwca 2009r. jest skargą na bezczynność Rady Gminy "[...]" i nieznajomość przepisów przez Przewodniczącego tej rady.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy "[...]" wniosła o odrzucenie bądź oddalenie skargi, wskazując, że organ nie znalazł podstaw do uchylenia uchwał i wypłaty diet, ponieważ uchwały te już nie obowiązują.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast w myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Jak wynika z powyższego wyliczenia kognicji sądów administracyjnych nie zostały poddane sprawy roszczeń o zapłatę należności, gdyż pozostawiono je we właściwości sądów powszechnych, a co za tym idzie również sprawy dotyczące bezczynności organów w ich wypłacie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a (art. 3 § 2 pkt 8) lub w przypadkach określonych w odrębnych przepisach (art. 3 § 3 tej ustawy). Wypłacenia diet nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Także przepis art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) nie daje podstaw do uznania kognicji sądu administracyjnego w zakresie wniesionej skargi.
W myśl tego przepisu dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Przy czym skarga na tej podstawie na bezczynność organów gminy może dotyczyć działalności uchwałodawczej rady gminy w takim zakresie, w jakim przepisy prawa nakładają na organ stanowiący gminy obowiązek podjęcia uchwały w określonej sprawie. Nie może być również przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny ocena stopnia znajomości przepisów przez przedstawicieli organów samorządu terytorialnego.
Po wniesieniu skargi skarżąca została pouczona przez sąd o zakresie spraw poddanych kontroli sądów administracyjnych i wezwana do doprecyzowania, co jest przedmiotem jej skargi. W odpowiedzi na to wezwanie S.R. jednoznacznie wskazała, że przedmiotem jej skargi jest bezczynność Rady Gminy w "[...]" w rozpatrzeniu jej sprawy, przy czym sprawą tą, jak wynika z treści pism skarżącej, jest domaganie się wypłaty zaległych diet.
Skarżąca nie wskazała, że domaga się stwierdzenia przez sąd nieważności uchwał z "[...]" i "[...]", mimo, iż w pouczeniu przesłanym jej przez sąd była informacja, że sądy administracyjne rozpoznają skargi na akty prawa miejscowego organów samorządu terytorialnego. Wskazała, że skarży bezczynność rady w rozpatrzeniu jej sprawy (w wypłacie diet), a taka skarga jak wskazano wyżej jest niedopuszczalna.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, z mocy powołanego przepisu, należało orzec jak w postanowieniu.