Uzasadnienie
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, A.N. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci. Posiada dom o powierzchni 79 m2, posadowiony na działce o powierzchni 1.263 m2. Miesięcznie uzyskuje dochód z tytułu renty w kwocie 1024 zł, diety radnego w kwocie 1000 zł oraz umowy zlecenia w kwocie około 1000 zł. Ponadto żona skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje miesięcznie 4591,40 zł. Razem miesięczny dochód rodziny stanowi sumę ok. 7.615,40 zł. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej. Podał, że ze względów zdrowotnych otrzymuje rentę i wspólne dochody żony i jego z trudem wystarczają na utrzymanie rodziny i domu. Wskazał, iż na ich utrzymaniu pozostaje troje uczących się dzieci, w tym jeden syn studiuje w Poznaniu. Małżonkowie spłacają kredyt hipoteczny (we frankach szwajcarskich), zaciągnięty na remont domu. Skarżący dodał, iż wniesiona przez niego skarga jest ważna ze względu na interes społeczny.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2013r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie., mając na uwadze wysokość stałych dochodów skarżącego i jego żony, które wielokrotnie przewyższają koszty sądowe prowadzonych przez skarżącego spraw sądowoadministracyjnych. Referendarz ustalił, że skarżący wniósł do tutejszego Sądu cztery skargi i w dwóch z nich uiścił już wymagane wpisy w kwocie po 100 zł. W dwóch pozostałych wpis również wynosi po 100 zł i jest najniższy z wymaganych. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, że mimo stałych dochodów nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ustawowym terminie A. N. wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie, nie podnosząc żadnych dodatkowych argumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje
W wyniku wniesienia przez skarżącego sprzeciwu przeciwko postanowieniu referendarza straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm./, powoływanej jako: "p.p.s.a.").
Stosownie do art. 199 p.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego, natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy.
W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu przesłanki jej zastosowania winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W orzecznictwie przykładowo wskazuje się w tym względzie na osoby bezdomne lub bezrobotne (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2013r., sygn. akt I OZ 395/13 niepubl.). Podkreśla się też, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca, okażą się niewystarczające, można wystąpić o przyznanie prawa pomocy.
Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest jednolicie, że obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę - por. post. NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04 (niepubl.).
Podnieść również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb rodziny. Tym samym nie wystarczy wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy po prostu sytuację materialną wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie nie zostało w przekonujący sposób wykazane przez skarżącego, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł. Biorąc pod uwagę, że rodzina skarżącego posiada stały miesięczny dochód w wysokości ok. 7615,40 zł brutto, a więc dochód każdego z małżonków przewyższa minimalne wynagrodzenie za pracę, przyjąć należy, iż skarżący będąc inicjatorem prowadzonego postępowania sądowego, jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny zabezpieczyć odpowiednie kwoty, które umożliwią mu partycypowanie w kosztach postępowania.
Skarżący poza ogólnikowym powołaniem się na trudną sytuację finansową nie wykazał, jakie wydatki, prócz spłacanego kredytu ponosi i że konieczne koszty utrzymania rodziny przewyższają uzyskiwany dochód i uniemożliwiają opłacenie wymaganego w sprawie wpisu w kwocie 100 zł.
Dodatkowo wyjaśnić należy skarżącemu, że przyznanie oprawa pomocy uzależnione jest tylko od trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Dlatego dla rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie może mieć znaczenia przedmiot zaskarżenia i podnoszona przez skarżącego okoliczność, działania w interesie społecznym.
Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.