Uzasadnienie
Powołując się na art. 17 Ustawy z dnia 7 września 1991 roku o Systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 1996 r., nr 67, póz. 329 ze zm.), K. i M. T. pismem z dnia 31 maja 2004 roku zwrócili się do Wójta Gminy S. z prośbą o zapewnienie ich dziecku transportu do szkoły lub udział organu w kosztach związanych z pokryciem wydatków poniesionych na paliwo, a także o zwrot poniesionych kosztów za ostatnie 3 lata. W uzasadnieniu podnieśli, że syn uczęszcza do pierwszej klasy gimnazjum, odległość z domu do szkoły przekracza 10 km i nie ma on możliwości korzystania z komunikacji publicznej, dlatego jest dowożony samochodem przez rodziców.
Pismem z dnia 17 czerwca 2004 roku Wójt Gminy S. odmówił przychylenia się do tej prośby argumentując, że art. 17 ust. 3 powyższej ustawy nie przewiduje zwrotu kosztów w przypadku dowożenia dziecka własnym środkiem transportu. Zwrot kosztów może nastąpić jedynie po udokumentowaniu usługi przewozowej zorganizowanej przez gminę lub przejazdu środkami komunikacji publicznej.
Organ przyznał, że zgodnie z art. 17 ust. 3 Ustawy z dnia 7 września 1991 roku o Systemie oświaty obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, jednakże kiedy organizowano dowóz na rok szkolny ani szkoła, ani rodzice ucznia nie zgłosili potrzeby zorganizowania dla niego transportu.
W tej sytuacji organ zaproponował pokrycie kosztów szkolnego biletu miesięcznego począwszy od maja 2004 roku.
Nie zgadzając się na zwrot kosztów dojazdu środkami komunikacji publicznej K. i M. T. pismem z dnia 9 lipca 2004 roku zwrócili się z prośbą do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wójt Gminy S. pismem z dnia 3 sierpnia 2004 roku poinformował, że gmina zarejestrowała potrzebę zorganizowania dowozu i zostanie to rozpatrzone przed rozpoczęciem roku szkolnego 2004/2005. Ponadto podtrzymał swoje negatywne stanowisko, co do zwrotu kosztów za dowóz dziecka własnym środkiem transportu.
W tej sytuacji K. i M. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wójta Gminy S. w sprawie bezpłatnego dowozu do szkoły ich dziecka argumentując jak we wcześniejszych pismach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej odrzucenie ze względu na fakt, iż skarżący nie wyczerpali przysługujących im w sprawie środków zaskarżenia bądź o jej oddalenie z uwagi na bezzasadność skargi. W uzasadnieniu podniesiono, że nie ma tu miejsca bezczynność organu, gdyż organ dokonał czynności administracyjnej w tej sprawie poprzez ustosunkowanie się w ustawowym terminie do próśb skarżących. Zdaniem organu domaganie się wypłaty należności z tytułu zwrotu poniesionych przez nich kosztów dowozu dziecka do szkoły własnym samochodem nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawnych.
Organ podkreślił, że na mocy art. 17 Ustawy o Systemie oświaty nie miał on podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej należy do obowiązków dokonania przez organ czynności materialno-technicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. Zatem dopuszczalna jest skarga na bezczynność organów administracji publicznej w procesie podejmowania decyzji administracyjnej, postanowień, innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z poglądami wyrażonymi w doktrynie z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie w sprawie, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 2004, s. 84).
Na podstawie art. 17 ust. 3 Ustawy z 7 września 1991 roku o Systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 256, póz. 2572) obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej, jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, przekracza odległości wymienione w ust. 2 tego artykułu. W przypadku ucznia gimnazjum ta odległość wynosi 4 km. W sytuacji syna skarżących odległość wynosi 10 km, a zatem uczeń ten powinien mieć zorganizowany przez gminę bezpłatny transport do szkoły oraz zapewnioną opiekę w czasie przewozu lub otrzymać zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej.
Skarżący, będący rodzicami ucznia, żądali od Wójta Gminy S. zapewnienia mu bezpłatnego transportu do szkoły lub partycypowanie w kosztach związanych z pokryciem wydatków poniesionych na paliwo do samochodu, którym był dowożony do szkoły.
Z powyższego wynika, że sprawa dotyczy bezczynności w realizacji obowiązku gminy w zakresie zapewnienia bezpłatnego transportu ucznia lub zwrotu poniesionych kosztów. Nie jest to zatem sprawa majątkowa gminy i gmina nie występuje tu jako osoba prawna, będąca podmiotem praw majątkowych, lecz jako podmiot administrujący, którego organy wykonują administrację publiczną. Jak słusznie twierdzi Wójt Gminy w odpowiedzi na skargę, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, według którego sprawę załatwia się przez wydanie decyzji administracyjnej tylko wtedy, gdy przepis prawa materialnego albo inne przepisy prawa przewidują taką formę rozstrzygnięcia. Realizacji uprawnień ucznia wynikających z art. 17 ust. 3 Ustawy o Systemie oświaty w drodze decyzji żaden przepis prawa nie przewiduje. W takiej sytuacji ochrona interesu podmiotu uprawnionego do skorzystania ze świadczenia publicznoprawnego polega na możności żądania od organu właściwego do załatwiania tych spraw - zajęcia stanowiska w sprawie (Podobnie NSA w postanowieniu z 11 grudnia 1997 r., II SA 1060/97, Pr.Gosp. 1998/7/37).
W przedmiotowej sprawie będzie ono polegało na zarządzeniu zorganizowania bezpłatnego dojazdu lub zwrotu kosztów przejazdu albo odmowie wykonania tych czynności. Zatem będą to czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, czyli czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.).
A skoro tak, to uprawnionemu do świadczeń z art. 17 ust. 3 Ustawy o Systemie oświaty przysługuje skarga na bezczynność organu zobowiązanego, w wypadku nie zajęcia stanowiska co do żądania ucznia. Podkreślić tu należy, że Sąd w niniejszej sprawie nie badał czy synowi skarżących przysługują uprawnienia z art.
17. ust 3, lecz tylko czy organ zajął w tym przedmiocie stanowisko (bez względu na to czy jest ono zasadne), bowiem przedmiotem skargi jest jedynie bezczynność organu. Jednak takiej bezczynności stwierdzić w przedmiotowej sprawie nie można. Potrzeba zorganizowania dowozu dziecka do szkoły została zgłoszona organowi dopiero pismem z dnia 31 maja 2004 roku, czyli pod koniec roku szkolnego. Trudno w tej sytuacji mówić o bezczynności organu, gdyż wcześniej nie wiedział on o potrzebie zorganizowania transportu dla syna skarżących. Ani szkoła, ani rodzice nie zgłosili takiego zapotrzebowania. Natomiast, kiedy wpłynął wniosek skarżących, organ zgodził się zwrócić równowartość biletu miesięcznego i zapewnił, że w następnym roku szkolnym dojazd zostanie zorganizowany oraz odmówił zwrotu poniesionych kosztów w związku z dowozem dziecka do szkoły własnym środkiem transportu. Zatem Wójt Gminy S. zajął stanowisko w sprawie (pisma do skarżących z dnia 17 czerwca 2004 roku i 3 sierpnia 2004 roku), więc nie pozostaje w bezczynności. Słuszność stanowiska Wójta mogła być przedmiotem odrębnej skargi wniesionej do sądu administracyjnego.
Reasumując skarga na bezczynność jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.