Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 listopada 2003r. nr "[...]", Komendant "[...]" Szpitala Wojskowego przyznał M. W. gwarantowaną ustawowo podwyżkę uposażenia i wyrównanie nagrody rocznej za rok 2001 i 2002 wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dat wymagalności poszczególnych kwot. Decyzja ta została doręczona M. W. w dniu 17 listopada 2003r. i stała się ostateczna.
W dniu 13 maja 2004r. M. W. zwrócił się do Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego z wnioskiem o niezwłoczne wypłacenie należności finansowych za 2001 i 2002 rok w kwocie określonej w decyzji administracyjnej z dnia 7 listopada 2003r. Wniosek umotywował faktem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004r.
Wobec milczenia organu administracji w przedmiotowej sprawie, w dniu 17 czerwca 2004r. wystąpił z prośbą o interwencję do Ministra Obrony Narodowej w Warszawie, który pismo przekazał według właściwości Szefowi Zarządu Służby Zdrowia Sztabu Generalnego WP z prośbą o rozpatrzenie sprawy i udzielenie zainteresowanemu stosownej odpowiedzi.
Pismem z dnia 14 lipca 2004r. Pełnomocnik Ministra Obrony Narodowej Do Spraw Resortowej Opieki Zdrowotnej polecił Komendantowi "[...]" Szpitala Wojskowego przedstawić pisemną informację o terminie zapłaty wymienionych zobowiązań lub o podjętych działaniach zmierzających do ich uregulowania.
W dniu 17 czerwca 2005r. M. W. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego w sprawie wypłaty wyrównania uposażenia i nagrody rocznej za 2001 i 2002 rok określonych w decyzji tego organu z dnia 7 listopada 2003r. nr "[...]".
W uzasadnieniu podał, iż jako żołnierz zawodowy pełnił stałą służbę wojskową na stanowisku Starszego Asystenta Oddziału "[...]". Z dniem l lutego 2004r. w wyniku restrukturyzacji został przeniesiony do rezerwy. Wskazał, iż swój pierwszy wniosek o wypłatę należności złożył 17 października 2002r. i w jego odpowiedzi otrzymał decyzję z dnia 7 listopada 2003r. Po przeniesieniu do rezerwy ponownie wnioskował do Komendanta o wypłacenie należności. Wobec braku odpowiedzi i bezczynności w zrealizowaniu przysługującym mu należności wystąpił o interwencję do Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Resortowej Opieki Zdrowotnej, który wydał polecenie Komendantowi "[...]"
Szpitala Wojskowego wyznaczenia terminu spłaty należności, którego to polecenia nie wykonał do chwili obecnej.
W odpowiedzi na skargę Komendant Szpitala Wojskowego wniósł o odrzucenie skargi stosownie do art. 53 § l i art. 58 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). W ocenie organu w sytuacji wniesienia skargi na bezczynność organu konieczne jest aby skarżący w pierwszej kolejności wykorzystał środek prawny przewidziany w art. 37 Kpa w postaci zażalenia do organu wyższego stopnia na nie załatwienie sprawy w terminie. Organ zarzucił skarżącemu naruszenie art. 53 § l p.p.s.a., zgodnie z którym skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponieważ decyzję z dnia 7 listopada 2003r. nr "[...]" skarżący odebrał w listopadzie 2003r., a skargę do Sądu wniósł 17 czerwca 2005r. należy ją odrzucić z uwagi na wyżej wskazane okoliczności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność (milczenie) organu administracji publicznej, gdy organ w ustalonym w przepisach prawa terminie nie wydał decyzji administracyjnej lub postanowienia, bądź innego aktu albo nie podjął innej czynności z zakresu administracji publicznej.
W związku z faktem, że przedmiotem mniejszej sprawy nie jest ustalenie prawa żołnierza zawodowego do uposażenia lecz kwestia niewykonania decyzji administracyjnej przyznającej określone już wierzytelności pieniężne, w pierwszej kolejności sąd administracyjny rozważał problem dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej w tej sprawie.
Sąd powziął wątpliwość w jakim trybie powinna być przymusowo wykonana ostateczna decyzja administracyjna, na mocy której przyznano skarżącemu wyrównanie uposażenia i nagrody rocznej.
Stosownie do art. 777 § l pkt 3 k.p.c tytułami egzekucyjnymi są inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej. Zatem powyższy przepis poddaje egzekucji sadowej tylko takie akty administracyjne, które podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej z mocy ustawy.
W mającej zastosowanie w przedmiotowej sprawie ustawie z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002r. nr 76, poz. 693, ze zm.) bak jest przepisu, który poddawałby przymusową realizację uposażenia i innych należności określonych ustawą egzekucji sądów powszechnych. Wobec tego, skoro należności te wypłacane są, na podstawie decyzji administracyjnej, żołnierzowi z tytułu świadczonej przez niego służby, a zatem na podstawie stosunku publicznoprawnego oraz, że uprawnionemu musi przysługiwać możliwość wyegzekwowania swojego prawa w razie bezczynności organu polegającej na powstrzymaniu się od wykonania decyzji, to należało uznać kompetencję sadu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy.
W ocenie Sądu skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wskazano wyżej skarga dotyczy bezczynności organu, natomiast kontrola sądu, o której mowa w art. l § l i 2 ustawy Prawo o ustroju sadów administracyjnych obejmuje także orzekanie w sprawach na bezczynność organu administracji publicznej, co wynika z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem bezczynność organu może polegać na braku wydania przez organ administracyjny w ustalonym w przepisach prawa terminie decyzji administracyjnej, postanowienia albo innego aktu, bądź na nie podjęciu przez organ innych czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Bezspornym jest, iż zobowiązanym do działania w niniejszej sprawie jest Komendant "[...]" Szpitala Wojskowego, stosownie do § 7 ust. l w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lipca 2000r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy (Dz. U. Nr 65, poz. 770) i § 17 ust. l w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. Nr 62, poz. 729, ze zm).
Bezczynność tego organu nie polega jednakże na braku wydania decyzji administracyjnej lecz stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 w związku z § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. związana jest z brakiem jakichkolwiek czynności w celu wykonania wydanej przez siebie decyzji z dnia 7 listopada 2003r. nr "[...]", uprawniającej M. W. do otrzymania przysługującej mu podwyżki wynagrodzenia i wyrównania nagrody rocznej.
W związku z tym, w ocenie sądu administracyjnego, zarzuty podniesione przez organ administracyjny w odpowiedzi na skargę dotyczące braku wyczerpania przez skarżącego toku instancji oraz nie zachowania terminu do wniesienia skargi są bezzasadne.
Odnośnie pierwszego z podniesionych zarzutów przyjąć należy, że skoro przedmiotem skargi jest bezczynność organu w zakresie samego wykonania decyzji, które to wykonanie nie należy do spraw załatwianych drogą decyzji administracyjnych, to brak jest podstaw do stosowania procedury przewidzianej w kodeksie postępowania administracyjnego. Wobec tego stanowisko organu, iż skarżący w zakresie dochodzenia wypłaty należności winien był wpierw wystąpić z zażaleniem do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 kpa należało uznać za błędne.
Kolejny zarzut, na który organ zwrócił uwagę w odpowiedzi na skargę, to kwestia terminu w jakim skarga została wniesiona. Zgodnie z art. 52 § l ustawy p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jakie służyły skarżącemu w toku postępowania przed organem właściwym w sprawie. Z kolei § 3 tego przepisu stanowi, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, można ją wnieść na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, po wcześniejszym wezwaniu organu na piśmie w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności do usunięcia naruszenia prawa.
Oczywistym jest zatem, że w przypadku bezczynności organu w kwestii wydania aktu lub podjęcia czynności, w stosunku do których nie przysługują sformalizowane środki zaskarżenia, powyższe przepisy nie znajdują zastosowania, gdyż zgodnie z brzmieniem § 3 zakresem swym obejmują jedynie skargę na czynność organu. Nie jest możliwym wezwanie w terminie 14 dni do usunięcia naruszenia prawa w sytuacji, gdy organ nie podjął żadnej czynności. Należy zatem, uznać, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w takiej sytuacji może być dokonane przez stronę skarżącą w każdym czasie. Sąd w tej kwestii podziela stanowisko wyrażone przez Tadeusza Wosia w pracy zbiorowej - Postępowanie sądowoadministracyjne - "Wydawnictwa Prawnicze LexisNexis" Warszawa 2004, str. 85.
W konsekwencji, odnośnie zachowania terminu do wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie braku podjęcia czynności, nie znajduje zastosowania również art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a., zobowiązujący skarżącego do wniesienia skargi w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w razie braku odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usuniecie naruszenia prawa. Przepis ten odwołuje się bezpośrednio do sytuacji określonych w art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a, czyli dotyczących wniesienia skargi na czynność organu, natomiast w żaden sposób nie reguluje skargi w przedmiocie bezczynności.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż skarga na bezczynność nie jest tożsama z pojęciem skargi na czynności. Skargę taką można wnieść skutecznie aż do czasu podjęcia przez organ czynności w sprawie, bez żadnego innego ograniczenia terminu. Jedynym wymogiem jest w tym wypadku wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa.
W przedmiotowej sprawie warunek ten został przez skarżącego spełniony, bowiem w dniu 13 maja 2004r. wystosował on pismo do Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego z wnioskiem o wypłatę należnych zobowiązań pieniężnych.
Z tego powodu brak jest podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 ustawy p.p.s.a.
Z przekazanych akt sprawy wynika, iż na mocy decyzji Komendanta Szpitala Wojskowego z dnia 7 listopada 2003r. nr "[...]" skarżącemu M. W. zostało przyznane wyrównanie uposażenia za lata 2001 i 2002 wraz z odsetkami do dnia zapłaty oraz nagroda roczna za lata 2001 i 2002.
Wobec faktu braku wykonania powyższej decyzji przez organ administracyjny, skarżący po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i wypłaty zaległych należności pieniężnych wystąpił na drogę sądowoadministracyjną w celu doprowadzenia do wykonania tejże czynności. Skargę tę, jako zasadną, należało uwzględnić. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, aby w demokratycznym państwie prawa organ administracji publicznej uporczywie uchylał się od wykonania obowiązku ustalonego w ostatecznej decyzji administracyjnej.
Kwestia terminowego wypłacania uposażenia żołnierzom zawodowym jest, zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w orzecznictwie "elementem koniecznym wynagrodzenia sprawiedliwego i podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej na podstawie art. 64 § 2 Konstytucji RP" (vide: wyrok SN z dnia 26 maja 2000r. sygn. III RN 169/99, opublikowany OSNAPiUS 2001/5 poz. 139).
W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając bezczynność Komendanta Szpitala Wojskowego, na zasadzie art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku wyznaczając miesięczny termin do rozpoznania wniosku o wykonanie decyzji tego organu z dnia 7 listopada 2003r. Na marginesie wskazać jedynie należy, iż termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi - art. 286 § l ww. ustawy.
Sąd nie orzekł o wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności w oparciu o art. 152 tejże ustawy z uwagi na ich brak, bowiem sprawa dotyczyła bezczynności organu.