Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 maja 2018 r. T. K. złożył skargę na bezczynność Wójta Gminy, żądając zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 9 lutego 2018 r.
Skarżący wskazał, że we wniosku z dnia 9 lutego 2018 r., zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej w postaci odpowiedzi na pytania:
"- w których Sołectwach w Gminie decyzje podatkowe były roznoszone przez pracowników Urzędu Gminy?
- - jakie wynagrodzenie, premie, otrzymują pracownicy Urzędu Gminy w związku z roznoszeniem decyzji podatkowych (czynność wykonywana po godzinach pracy)?
W Sołectwie decyzje podatkowe od 2011 roku roznosi pracownik Urzędu Gminy Pani W. K.
- - dlaczego od 2011 roku w Sołectwie decyzji podatkowych nie roznosi Sołtys tylko ww. pracownik Urzędu? Wcześniej czynność wykonywał Sołtys.
- - jakie wynagrodzenie z tego tytułu (roznoszenia decyzji) otrzymał ww. pracownik Urzędu w roku 2018 oraz odpowiednio w latach 2011-2017?
- - na jakiej podstawie prawnej decyzja podatkowa należąca do mojego ojca zam. w Gminie B. została dostarczona pod mój adres, a nie wysłana za pośrednictwem Poczty Polskiej?
- - czy istnieją inne przypadki doręczania decyzji podatkowych innym osobom niż te, co figurują w decyzji podatkowej?"
Skarżący wskazał dalej, że w piśmie z 22 lutego 2018 r. organ poinformował go, że żądane informacje stanowią informacje przetworzone i wezwał skarżącego do wykazania interesu publicznego przemawiającego za przetworzeniem informacji publicznej.
W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący wskazał, że po pierwsze żądane informacje nie stanowią informacji publicznych przetworzonych, po drugie, że nawet zakładając hipotetycznie, że tak właśnie jest, interes ten istnieje, ponieważ jako sołtys Sołectwa skarżący zobowiązany jest dbać o interes mieszkańców, w tym o prawidłowe informowanie ich o decyzjach w zakresie obciążeń podatkowych, jak również o gospodarność wykorzystania środków publicznych.
W piśmie z 19 marca 2018 r. Wójt poinformował skarżącego, że w jego opinii skarżący nie wykazał interesu publicznego, a jego pismo stanowi jedynie polemikę ze stanowiskiem organu. Dlatego też pozostawiono wniosek bez rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że wnioskowane informacje mają charakter informacji przetworzonych. Dlatego też skarżący zobligowany był do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, który uprawniałby go do uzyskania takich informacji, czego jednak nie uczynił. Organ wskazał, że w wyniku odpowiedzi na postawione we wniosku z 9 lutego 2018 r. pytania musiałby wytworzyć całkowicie nową jakościowo informację, co odpowiada definicji przetworzenia informacji. W takiej sytuacji w celu uzyskania informacji publicznej konieczne jest wykazanie przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego. Mimo należytego wezwania i wyczerpującego pouczenia dokonanego przez organ, pismo skarżącego z dnia 5 marca 2018 r. nie zawierało wskazania żadnych przesłanek wykazujących szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu przez wnioskodawcę informacji przetworzonej, a stanowiło jedynie przedstawienie twierdzeń wnioskodawcy będących polemiką z wezwaniem organu.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał przesłankę otrzymania informacji przetworzonej, nie uzupełniając w terminie wniesionego podania, co uzasadniało pozostawienie jego wniosku bez rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga wniesiona w rzeczonej sprawie jest zasadna.
Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną [art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej: ustawą ppsa]. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy ppsa, jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie zaś do art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W takich sprawach można skutecznie wnieść skargę na bezczynność, jeśli organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w przepisach art. 35-36 k.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji.
Wyjaśnić pozostaje również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.
Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.; dalej: u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust.
2. Stosownie do art. 13 ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych.
Nie jest natomiast odmową udzielenia informacji publicznej wskazanie, że się ich nie posiada. Jednakże o tym fakcie organ winien powiadomić wnioskodawcę pisemnie, wskazując – jeśli posiada taką wiedzę, gdzie zainteresowany żądane informacje może uzyskać. Organ nie ma natomiast obowiązku wydawania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2002r., II SAB 289/02).
W sytuacji zaś gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 20 czerwca 2002r., II SA/Lu 507/02).
Bezspornym w sprawie jest, że wnioskowane przez skarżącego informacje mają - co do zasady - charakter informacji publicznych, czego nie kwestionuje organ. W ocenie Sądu nie ulega to wątpliwości ponieważ żądane dane dotyczą przedmiotu związanego z materią publiczną (doręczanie decyzji podatkowych i wydatkowanie środków publicznych związanych z doręczaniem decyzji) i podmiotu realizującego zadania publiczne czyli Wójta Gminy.
Nie mniej jednak organ uznał, że wnioskowane przez stronę informacje mają charakter informacji publicznych przetworzonych a strona skarżąca nie wykazała szczególnie istotnego interesu publicznego, który uprawniałby ją do uzyskania wnioskowanych informacji.
Trzeba w tym miejscu wskazać, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Przesłanka szczególnie istotnego interesu publicznego jest pojęciem nieostrym i niedookreślonym, podobnie jak samo pojęcia informacji publicznej przetworzonej.
W ocenie Sądu funkcjonalna wykładnia normy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. bezspornie nie pozwala na obciążenie strony wnioskującej o informację obowiązkiem wykazywania już na poziomie złożonego wniosku, że żądanie w nim zawarte dotyczy informacji szczególnie istotnej dla interesu publicznego. Obciążony takim obowiązkiem jest przede wszystkim podmiot dysponujący informacją i to on musi dokonać takiej kwalifikacji z chwilą otrzymania wniosku, ewentualnie po wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia argumentacji w nim przedstawionej. Do organu należy nadto uzasadnienie braku istnienia tej przesłanki w decyzji o odmowie udostępnienia. Wniosek o udostępnienie informacji przetworzonej winien bowiem zostać rozpoznany zarówno, gdy brak w nim będzie jakiegokolwiek uzasadnienia "szczególnego interesu publicznego", jak również kiedy wnioskodawca w ogóle nie zareaguje na wezwanie, by ten interes wykazał. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany powinien samodzielnie zbadać przesłanki przemawiające za istnieniem szczególnej istotności dla interesu publicznego (podobnie: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014r.: VIII SA/Wa 902/13, VIII SA/Wa 905/13, VIII SA/Wa 923/13, dostępne w CBOSA.).
Trzeba zaznaczyć, że merytoryczne zakończenie postępowania w sprawie wniosku o udzielenie informacji publicznej przetworzonej następuje w dwojaki sposób: albo poprzez udostępnienie przetworzonej informacji publicznej; albo przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (patrz: M. Jabłoński, Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, str. 198). To właśnie w decyzji organ ma obowiązek wykazać, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną i ocenić przesłanki przemawiające za istnieniem szczególnej istotności dla interesu publicznego. Niedopuszczalne jest natomiast pozostawienie wniosku strony bez rozpoznania w sytuacji, gdy istnieje spór co do tego czy żądana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną, jak również gdy strona nie wskazuje lub nie wykazuje w sposób dostateczny w ocenie organu przesłanki wymienionej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ w ten sposób bowiem ucieka od obowiązku procesowego zakończenia sprawy, poprzez wydanie decyzji administracyjnej, w istocie unikając rozpoznania wniosku.
Biorąc pod uwagę powyższe regulacje prawne określające sposób udzielania informacji publicznych, w ocenie Sądu należy stwierdzić, że organ nie rozpoznał w prawidłowy sposób wniosku strony o udostępnienie jej informacji publicznej.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z 9 lutego 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni. Stosownie do treści art. 286 § 2 ppsa termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Sąd I instancji zwraca zaś akta organowi po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie (art. 286 § 1 ppsa).
Jednocześnie Sąd stwierdził w pkt 2, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na ocenę taką wpłynął fakt, że wydaje się, iż organ był przekonany o prawidłowym załatwieniu wniosku, który w jego ocenie dotyczył informacji przetworzonej. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu złośliwości a jedynie braku wiedzy co do prawidłowego zakończenia rzeczonego postępowania. Skarżący nie wnosił także o uznanie, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
O kosztach orzeczono w pkt 3 stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.