Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 8 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Ol 58/23

Uzasadnienie

A.K. (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Olsztynie (dalej jako: "Dyrektor MOPS") w sprawie rozpoznania wniosku o świadczenie pieniężne z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy. W skardze podniosła, że pomimo skierowania ponaglenia do Prezydenta Olsztyna, w sprawie nie została wydana do tej pory żadna decyzja. Skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor MOPS wyjaśnił, że wniosek skarżącej został pozostawiony bez rozpatrzenia z powodu braku numeru PESEL nadanym statusem UKR dla obywateli Ukrainy oraz w związku z negatywną weryfikacją danych w rejestrze PESEL. Ponadto organ wyjaśnił, że w sprawach ww. świadczenia pieniężnego nie wydaje się decyzji administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje

Skarga jest niedopuszczalna, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce w szczególności wówczas gdy dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2, 2a i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5 p.p.s.a.). Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi obowiązkiem sądu administracyjnego jest zbadanie w pierwszej kolejności jej dopuszczalności. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego.

Formy działalności administracji publicznej poddane kontroli sądów administracyjnych wymienione są w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki przewidziane w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 p.p.s.a. nie są objęte właściwością sądu administracyjnego i nie mogą być poddane kontroli sądowoadministracyjnej.

Odnosząc treść przywołanych przepisów do materii objętej badaną skargą należy wskazać, że sprawy dotyczące świadczenia pieniężnego z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy nie mieszczą się w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. kategorii aktów lub czynności podlegających kognicji sądów administracyjnych. Żaden też przepis szczególny nie przewiduje w tego rodzaju sprawie kontroli sądów administracyjnych.

Kwestie dotyczące świadczenia pieniężnego z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy normują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o pomocy". W świetle art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy, każdemu podmiotowi, w szczególności osobie fizycznej prowadzącej gospodarstwo domowe, który zapewni, na własny koszt, zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1, może być przyznane na jego wniosek świadczenie pieniężne z tego tytułu nie dłużej niż za okres 120 dni od dnia przybycia obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Okres wypłaty świadczenia może być przedłużony w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

W sprawach świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 1, nie wydaje się decyzji administracyjnych oraz nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 13 ust. 1a ustawy o pomocy).

W razie sporu dotyczącego świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 1, podmiot, który złożył wniosek o jego przyznanie, może wystąpić z powództwem o świadczenie przeciwko gminie właściwej do rozpoznania wniosku (art. 13 ust. 1b ustawy o pomocy).

Jak wynika z powyższych regulacji ustawodawca wyłączył możliwość zaskarżenia spraw dotyczących świadczenia pieniężnego z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy w drodze skargi do sądu administracyjnego.

W przepisach wskazane zostało wprost, że w sprawach wymienionych świadczeń nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś stronie przysługuje roszczenie cywilne przeciwko gminie, a więc powództwo cywilne do sądu powszechnego.

Oznacza to, że sprawa z rozpoznawanej skargi nie należy do właściwości sądu administracyjnego i jako taka podlega odrzuceniu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.

Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi.