Uzasadnienie
D. M., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta E. w sprawie wydania decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę budynku mieszkalno – usługowego. Wskazując na naruszenie przez organ normy art. 35 i 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) zwróciła się m.in. o zobowiązanie Prezydenta Miasta E. do wydania decyzji w powyższej sprawie, jak też wydanie postanowienia sygnalizacyjnego w trybie art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
W uzasadnieniu podniosła, że w dniu 15 listopada 2000 r. złożyła w Urzędzie Miasta E. wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w E. przy ul. S., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka o nr "[...]", o pow. 843 m2. Przewodniczący Zarządu Miasta E. decyzją z dnia 14 lutego 2002 r. orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wyżej wymienionej nieruchomości w prawo jej własności oraz ustalił opłatę za to przekształcenie. W następstwie odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzja z dnia 19 czerwca 2002 r.) uchyliło ją w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wskazała, że w toku ponownego postępowania, otrzymała zawiadomienie Naczelnika Wydziału Architektury i Gospodarki Gruntami działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta E., że w dniu 24 lipca 2002 r., w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2002 r., zostało wszczęte postępowanie dotyczące ponownego rozpatrzenia sprawy, a przewidywany termin załatwienia sprawy to 30 lipca 2004 r. Kolejnym pismem organu została poinformowana, że termin załatwienia sprawy został przesunięty do 31 grudnia 2004 r. Następnie, Naczelnik Wydziału Architektury i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta E. pismem z dnia 17 maja 2005 r. poinformował ją o wysokości oraz sposobie wyliczenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności objętej wnioskiem nieruchomości oraz podał, że przewiduje załatwienie sprawy w terminie do 15 czerwca 2005 r. Podniosła, że w dniu 30 czerwca 2005 r. złożyła odwołanie od powyższego pisma, a po upływie ponad czterech lat, tj. 8 stycznia 2010 r. otrzymała Postanowienie SKO stwierdzające niedopuszczalność odwołania, z którego wynikało, że pismo od którego wniosła odwołanie nie jest decyzją administracyjną, a pismem o charakterze informacyjnym, od którego nie przysługuje odwołanie.
Następnie, w dniu 21 kwietnia 2010 r. skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na niezałatwienie jej sprawy w terminie. SKO postanowieniem z 28 czerwca 2010 r. uznało zażalenie za zasadne oraz zobowiązało Prezydenta Miasta E. do wydania decyzji w powyższej sprawie w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia postanowienia. Pismem z dnia 9 sierpnia 2010 r. Prezydent Miasta E. poinformował ją o przewidywanym załatwieniu sprawy do dnia 31 sierpnia 2010 r., jednak nie podjął w tym terminie stosownego rozstrzygnięcia. Dlatego też w dniu 27 września 2010 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, ale pozostało ono bez odpowiedzi. Podniosła, że Prezydent obowiązany był ustalić należycie stan faktyczny sprawy i w zależności od tych ustaleń wydać nowe rozstrzygnięcie w sprawie. Dodała również, że w wyniku zaistniałej sytuacji ponosi realna szkodę w postaci konieczności uiszczania niezasadnych opłat za użytkowanie wieczyste.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta E., relacjonując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, wskazał m.in., że w chwili obecnej zlecono wykonanie operatu szacunkowego wyceny nieruchomości przy ul. S. w E. Z chwilą otrzymania od rzeczoznawcy majątkowego operatu szacunkowego skarżąca zostanie poinformowana o wysokości opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a po otrzymaniu odpowiedzi o formie płatności zostanie wydana decyzja w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Przy piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2011 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta E. – Naczelnik Wydziału Planowania Przestrzennego i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta E. nadesłał do Sądu kserokopię decyzji Prezydenta Miasta E. z dnia 3 stycznia 2011 r., Nr "[...]", orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, oznaczonej nr geod. "[...]" o pow. 0,0843 ha, położonej w E. przy ul. S,, na rzecz D. M. Pełnomocnik skarżącej nadesłał do Sądu kserokopię uchwały Rady Miasta E. z dnia 21 grudnia 2010 r., Nr "[...]", uznającą za zasadną skargę D. M. w przedmiocie opieszałości w prowadzonym postępowaniu o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a., a więc m. in. w sprawach, gdy organ pozostaje w bezczynności w wydaniu decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, oczywiste jest, że organ pozostawał w bezczynności, w przedmiocie wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w dniu wniesienia skargi. Z akt sprawy wynika bowiem, że postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010 r., Nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając zażalenie D. M. na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta E. sprawy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w E. przy ul. S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr "[...]", wyznaczyło temu organowi dodatkowy termin na załatwienie sprawy – wszczętej w dniu 15 listopada 2000 r. - wynoszący 1 miesiąc. Bezsporne w sprawie jest również to, że do dnia wniesienia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta E. do sądu (19 listopada 2010 r.) organ nie wydał decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Tym samym Prezydent naruszył obowiązujące go terminy załatwienia sprawy administracyjnej. Organy administracji publicznej obowiązane są bowiem załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).
W sprawie wziąć jednak należy pod uwagę okoliczność, że w dacie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności, ponieważ w dniu 3 stycznia 2011 r. wydał decyzję o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, oznaczonej nr geod. "[...]" o pow. 0,0843 ha, położonej w E. przy ul. S., na rzecz D. M. Stosownie do art. 161 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
W ocenie Sądu postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z wydaniem przez Prezydenta Miasta E. decyzji z dnia 3 stycznia 2011 r. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (opubl. w ONSAiWSA 2009/4/63), art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt, co do którego pozostawał w bezczynności.
Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, wobec wydania decyzji przez organ, stanowiącego o bezprzedmiotowości postępowania oznacza, że przegraną stroną procesu jest organ, który w wyniku wniesienia skargi przez stronę usunął stan niezgodności z prawem. W takiej sytuacji Sąd nie może uwzględnić skargi na podstawie art. 149 p.p.s.a. przez nakazanie określonego działania, gdyż organ nie jest już bezczynny.
Z art. 149 p.p.s.a. wynika ponadto a contrario, że wydanie aktu przez organ wyłącza możliwość uwzględnienia skargi przez sąd nawet wówczas, gdy akt wydany został z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania. Oznacza to, że organ wprawdzie pozostaje w zwłoce, lecz nie jest bezczynny, a przedmiotem skargi z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. jest właśnie bezczynność.
Sąd byłby natomiast uprawniony do oddalenia skargi w przypadku stwierdzenia, że organ nie pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Gdy jednak sąd dojdzie do wniosku, że organ w dniu wniesienia skargi był bezczynny, ale przestał nim być (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie), to powinien uznać, że sprawa sądowoadministracyjna w przedmiocie bezczynności organu przestała istnieć, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem sama bezczynność organu, a nie wadliwość jego działania (dokonanie czynności po terminie).
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 201 § 1 p. p. s. a.