Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opoluz 21 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 111/17

Uzasadnienie

S. P., działając przez swojego pełnomocnika, małżonkę B. P., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismem z dnia 10 czerwca 2017 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej w tym samym dniu), skargę na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 17 maja 2017 r., nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w odwołaniu od decyzji Starosty Strzeleckiego z dnia 26 kwietnia 2016 r., znak [...], odmawiającej we wznowionym postępowaniu uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia 29 lipca 2010 r., nr [...]. Skarga ta została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt II SA/Op 311/17. W skardze wskazał także, że m.in. skarży przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Opolskiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Zarządzeniem Sądu z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 311/17, w związku z żądaniem w skardze "zbadania przewlekłości prowadzonych postępowań" wezwano pełnomocnika strony skarżącej do jednoznacznego wskazania, czy wnosi skargę także na przewlekłe prowadzenie postępowań, a jeśli tak to o oznaczenie sprawy i organu, którego przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy. Pełnomocnik został pouczony, że brak odpowiedzi na wezwanie w terminie 7 dni, skutkować będzie przyjęciem, że skarga została wniesiona tylko na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 17 maja 2017 r., nr [...].

Pełnomocnik skarżącego, odpowiadając na powyższe wezwanie pismem z dnia 29 lipca 2017 r., wyjaśnił, że skarga jego pełnomocnika dotyczy przewlekłości postępowania Wojewody, a także Starosty w sprawach: [...], [...].

Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 311/17, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm. zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a.) oraz § 27 w sprawie ustalenia zasad biurowości wyłączono ze sprawy o sygn. akt II SA/Op 311/17, sprawę ze skargi S. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania i zarejestrowano ją pod sygn. akt II SAB/Op 111/17.

Na skutek zarządzenia z dnia 4 sierpnia 2017 r., wezwano skarżącego do usunięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - braków formalnych skargi przez:

1. - złożenie do sprawy oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu,
2. - nadesłanie własnoręcznie podpisanego lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pisma z dnia 29 lipca 2017 r. złożonego w odpowiedzi na wezwanie Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Op 311/17, stanowiącego uzupełnienie skargi,
3. - wykazanie, że przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Opolskiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, wyczerpał tryb z art. 37 § 1 K.p.a., i w tym celu nadesłanie kopii pisma wystosowanego w tym trybie do właściwego organu, przed wniesieniem skargi do Sądu. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie spowoduje jej odrzucenie.

Skarżący został także na skutek zarządzenia z dnia 4 sierpnia 2017 r. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.

Wskazane wezwania zostały doręczone skarżącemu w dniu 14 sierpnia 2017 r., o czym świadczy adnotacja i podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-9 akt sądowych), do rąk dorosłego domownika K. P. Pełnomocnik skarżącego B. P. odpowiedziała na wezwanie pismem z dnia 20 sierpnia 2017 r., data nadania w placówce pocztowej w dniu 21 sierpnia 2017 r., w którym wyjaśniła, że strona skarżąca "nie zażalała przewlekłości postępowań ponieważ nie była tam żadna oznaka bezczynności".

Pełnomocnik skarżącego nie przesłał własnoręcznie podpisanego lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pisma procesowego z dnia 29 lipca 2017 r., złożonego w odpowiedzi na wezwanie Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Op 311/17

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pełnomocnik skarżącego złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewoda Opolski odpowiadając na wezwanie do udzielenia i nadesłania odpowiedzi na skargę, w piśmie z dnia 27 października 2017 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 października 2017 r. wyjaśnił, że wpłynęła do niego skarga S. P., zawarta w piśmie z dnia 8 września 2017 r., na jego bezczynność. Skarga ta została wraz z odpowiedzią przekazana przy piśmie z dnia 13 października 2017 r.

W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że S. P. pismem z dnia 8 września 2017 r. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Opolskiego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania we wznowionym postępowaniu, w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, skarga ta została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt II SAB/Op 134/17. Skarżący w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 134/17 wykazał, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Wojewody Opolskiego złożył w dniu 7 września 2017 r., drogą elektroniczną, zażalenie w tym przedmiocie do Ministra Spraw Wewnętrznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje

W myśl art. 243 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.).

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne LEX nr 552419). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010 r., s. 573), w tym również wówczas, gdy strona nie uzupełniła braków skargi w terminie (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 473), albo nie wyczerpała środków zaskarżenia.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że art. 247 P.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a., w szczególności w przypadkach, gdy skarga została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 143/14, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl; H. Knysiak-Molczyk, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012 r.). "Brak wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu jest równoznaczny z oczywistą bezzasadnością skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Uzasadnia to więc oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy z powołaniem się na ten przepis" (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. BECK, Warszawa 2011 r., s. 805).

Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie.

Strona skarżąca została wezwana do wykazania, że przed wniesieniem skargi do Sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Opolskiego, wyczerpała tryb z art. 37 § 1 K.p.a., czyli że złożyła zażalenie do organu wyższego stopnia.

Wskazać bowiem trzeba, że stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść do sądu administracyjnego w przypadkach określonych w pkt 1-4a powołanego przepisu. Jednakże warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie służących stronie w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia (art. 52 P.p.s.a.), do których należy zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, bądź wezwanie, stosownie do art. 37 K.p.a. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w odniesieniu do skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, musiało być poprzedzone postępowaniem przewidzianym w art. 37 K.p.a.

Stosownie do art. 37 § 1 K.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jak wynika z analizy akt sprawy, tj. z treści skargi oraz odpowiedzi na wezwanie o wyczerpaniu trybu z art. 37 K.p.a., strona skarżąca nie wyczerpała przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Opolskiego przysługujących jej środków prawnych.

Organem wyższego stopnia nad Wojewodą Opolskim w sprawach administracji architektoniczno-budowlanej (w tym pozwolenia na budowę, na wykonanie robót budowlanych) jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 88 ust. 1 i 2 w związku z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.), i do tego organu strona skarżąca powinna była wnieść zażalenie w trybie art. 37 § 1 K.p.a.

Okoliczność niezłożenia wymaganego zażalenia potwierdza również w odpowiedzi na skargę zaskarżony organ, który wskazał, że skarżący wyczerpał tryb z art. 37 § 1 K.p.a. i wniósł zażalenie na bezczynność Wojewody Opolskiego do organu wyższego stopnia, ale miało to miejsce dopiero w dniu 7 września 2017 r., a zatem nie przed wniesieniem skargi zawartej w piśmie z dnia 10 czerwca 2017 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Opolskiego. Tym samym uznać należało, że skarżący nie skorzystał z wyżej opisanego środka prawnego i nie dopełnił warunku dopuszczalności skargi. Skoro w sprawie nie doszło do skutecznego złożenia przez stronę skarżącą zażalenia, tym samym nie został przez nią wyczerpany tryb zaskarżenia, co w następstwie powoduje, na obecnym etapie rozpoznania sprawy, uznanie skargi za niedopuszczalną.

W opisanej sytuacji zasadne jest twierdzenie, że skarga S. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania jest oczywiście bezzasadna. Stąd, należało orzec o odmowie udzielenia stronie prawa pomocy, na podstawie art. 247 P.p.s.a.

W tym miejscu należy wyjaśnić, iż stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) stanowiącego, że do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie zastosować zatem należało przepisy P.p.s.a. obowiązujące przed dniem 1 czerwca 2017 r.

Reasumując skoro z materiału dokumentacyjnego sprawy nie wynika, że skarżący wyczerpał tryb zaskarżenia przewlekłości organu, nie wykazał tego także na wezwanie Sądu, jak też okoliczność niezłożenia wymaganego zażalenia potwierdza również zaskarżony organ w odpowiedzi na skargę, to tym samym uznać przyjdzie, że skarżący nie skorzystał z wyżej opisanego środka prawnego i nie dopełnił warunku dopuszczalności skargi. W sprawie nie doszło do skutecznego złożenia przez stronę skarżącą zażalenia, zatem skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W konsekwencji przedmiotowa skarga odpowiada kryteriom skargi oczywiście bezzasadnej. Stąd żądanie skarżącego dotyczące przyznania prawa pomocy nie może zostać przyznane.

Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 247 P.p.s.a.