Uzasadnienie
Z. H. pismem z dnia 19 grudnia 2007 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na Wojewodę [...], zarzucając temu organowi bezczynność polegającą na niewezwaniu Rady Miejskiej w P. oraz Burmistrz [...], do zaprzestania naruszeń prawa w trybie art. 96 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Z. H. zarzucił Wojewodzie, iż pomimo skierowanego do niego przez skarżącego w dniu 3 grudnia 2007 r. wniosku, organ ten nie podjął odpowiednich działań nadzorczych, ograniczając się jedynie do udzielenia odpowiedzi w piśmie z dnia 13 grudnia 2007 r., Nr [...]. W dalszej części skargi wskazał na nieprawidłowości jakich w jego ocenie dokonały organy Gminy [...], a które to nieprawidłowości miałyby być podstawą do ich wezwania w trybie postępowania nadzorczego Wojewody [...]. W szczególności skarżący zarzucił Radzie Miejskiej w P. oraz Burmistrzowi [...] naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących tryb rozpatrywania skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) – zwaną dalej ustawą, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 a.
Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach.
Przywołane powyżej przepisy art. 3 P.p.s.a. wyznaczają zakres sądowej kontroli nad działaniami administracji i nie dają podstaw do przyjęcia, że żądanie skarżącego objęte jest jednym z dziewięciu przypadków wskazanych powyżej. W szczególności wymieniony w § 2 art. 3 P.p.s.a. punkt 7, dając możliwość zaskarżenia aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, nie ma zastosowania do sytuacji podnoszonej w skardze. Przepis ten bowiem odnosi się do aktów, które organ nadzoru może podejmować w stosunku do organów jednostek, nie dotyczy zaś kwestionowania działań organów jednostek samorządu terytorialnego przez inny podmiot, niż organ nadzoru, nawet jeżeli podmiot ten jest członkiem wspólnoty samorządowej, jaką jest Gmina [...]. Dla takich przypadków możliwe jest jedynie postępowanie wszczęte na skutek skargi wniesionej na konkretną uchwałę lub zarządzenie organu gminy, w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), jeżeli taka uchwała lub zarządzenie może być kwestionowane w trybie skargi do sądu administracyjnego.
Sąd zważył, że do wyżej wskazanych aktów nadzoru zalicza się rozstrzygnięcie wojewody, stosowane w trybie art. 96 ustawy o samorządzie gminnym, którego wydania domaga się w skardze Z. H. Przepisy art. 96 ustawy o samorządzie gminnym zostały zamieszczone w rozdziale 10 zatytułowanym "Nadzór nad działalnością gminną". Zgodnie z jego treścią, w razie powtarzającego się naruszenia przez radę gminy Konstytucji lub ustaw, Sejm, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, może w drodze uchwały rozwiązać radę gminy. W przypadku rozwiązania rady gminy Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wyznacza osobę, która do czasu wyboru rady gminy pełni jej funkcję (§ 1). Jeżeli powtarzającego się naruszenia Konstytucji lub ustaw dopuszcza się natomiast wójt, wojewoda wzywa wójta do zaprzestania naruszeń, a jeżeli wezwanie to nie odnosi skutku - występuje z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie wójta. W przypadku odwołania wójta Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wyznacza osobę, która do czasu wyboru wójta pełni jego funkcję (§ 2).
Analiza powyższego artykułu, a także przepisu art. 98 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wskazuje, że rozstrzygnięcia nadzorcze, o których mowa w art. 96 ust. 2 przywołanej ustawy, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, przy czym zgodnie z ust. 3 tej normy, prawo do złożenia skargi przysługuje wyłącznie gminie, której interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Na tle stosowania przepisów wskazanego art. 98 ustawy o samorządzie gminnym utrwalił się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być rozstrzygnięcie nadzorcze a nie zaniechanie, obojętnie w jakiej formie wyrażone, wydania przez organ nadzoru takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 629/04, opubl. LEX nr 158865). Z powyższego wynika, że Z. H., nie może być uczestnikiem postępowania nadzorczego Wojewody [...].
Nie może także domagać się od organu nadzoru wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, ani - jak w przypadku niniejszej skargi - podjęcia przez Wojewodę [...] działania, które jest elementem działania nadzorczego poprzedzającego wydanie takiego rozstrzygnięcia.
Reasumując, stwierdzić należy, że skarga Z. H. wniesiona do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, albowiem żądania w niej zawarte nie mieszczą się w przepisach regulujących właściwość rzeczową sądów administracyjnych, a ponadto skarżący nie był uprawniony do wniesienia takiego żądania.
Z tych też względów skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało - jako niedopuszczalną - odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., co też Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.