Uzasadnienie
W dniu 8 stycznia 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy, w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoje żądanie A. B. wskazał na nieprawidłowości, jakie w ocenie skarżącego, miały dopuścić się organy w postępowaniu administracyjnym. Ponadto podał, że prowadzi skromne gospodarstwo hodowlane, tj. stado kóz w liczbie 36 sztuk, która to hodowla jest źródłem strat, a nie zysków. Otrzymuje dochód z tytułu najmu mieszkania w kwocie 300 zł miesięcznie oraz posiada majątek w postaci domu o powierzchni 100 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,02 ha.
Odnosząc się do kwestii uzyskiwanego dochodu, skarżący podał, że w skali rocznej w zasadzie go nie uzyskuje, gdyż koszty utrzymania pochłaniają uzyskiwane przychody. A. B. oświadczył także, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Podkreślił także, iż w wyniku powstałego ".sporu granicznego.", na początku 2000 r. zmuszony został do wyrejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej, przez co nie może opłacać składek na ZUS i zmuszony jest pokrywać koszty leczenia żylaków lewego podudzia, z własnych środków.
Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, referendarz sądowy wezwał A. B. pismem z dnia 29 stycznia 2008 r., do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez: przedłożenie aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych; przedłożenie odpisu deklaracji z tytułu odprowadzanego podatku dochodowego za 2006 r. i 2007 r. (w przypadku jej złożenia), bądź innego dokumentu wskazującego na uzyskiwany dochód; przedłożenie specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania i leczenia, w tym kosztów utrzymania domu; oświadczenie, czy wnioskodawca korzysta z pomocy osób trzecich – jeżeli tak, to do określenia rodzaju uzyskiwanej pomocy oraz jej wysokości (w przypadku pomocy finansowej); oświadczenie, czy wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej – jeżeli tak, to określenie jej rodzaju i wysokości (w przypadku pomocy finansowej).
W odpowiedzi na wezwanie referendarza, A. B. w piśmie z dnia 9 lutego 2008 r. oświadczył, że nie uzyskuje dochodów z prowadzonej hodowli kóz, a jedynie produkty żywnościowe, które wykorzystuje na własne potrzeby, bądź sprzedaje za niewysoką cenę, którą przeznacza na zakup niezbędnych do życia produktów. Skarżący podał także, że nie posiada rachunków bankowych, które zmuszony był zlikwidować w związku z brakiem dochodów, wobec zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie projektowania i prowadzenia nadzoru w budownictwie. Oświadczył, że uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 300 zł z tytułu wynajmu swojej rodzinie mieszkania, wchodzącego w skład posiadanego przez niego domu, a wynajem ten jest wynikiem zawartej ugody.
Odnosząc się do kwestii kosztów utrzymania stwierdził, że opłaca należność z tytułu podatku rolnego w wysokości 171 zł rocznie, z tytułu ubezpieczenia posiadanego gospodarstwa – 213 zł rocznie, z tytułu rachunków za dostawę wody i odprowadzanie ścieków ok. 34 zł miesięcznie oraz z tytułu zakupu niezbędnych produktów spożywczych – ok. 100 zł miesięcznie. Podniósł także, że nie jest w stanie określić kosztów ponoszonych na leczenie, albowiem lekarze nie wystawiają rachunków za wizyty. Wskazał natomiast, że cierpi na zwapnienie na lewym płucu oraz ma problemy ze wzrokiem. A. B. oświadczył ponadto, że nie korzysta z pomocy społecznej, albowiem z racji prowadzonego gospodarstwa (choć nie zarejestrowanego) nie przysługuje mu prawnie taka pomoc. Do akt sprawy, skarżący dołączył kserokopię zeznania podatkowego za 2006 r., z którego wynika, że we wskazanym roku podatkowym uzyskał dochód w wysokości 2.400 zł. Nie dołączył zeznania za 2007 r., albowiem jak sam wskazał, nie złożył jeszcze takiego zeznania.
W aktach sprawy znajdują się także kserokopie: rachunków za usługę dostawy wody i odbiór ścieków; decyzji Burmistrza Nysy z dnia [...], Nr [...], ustalającej zobowiązanie pieniężne za 2007 r. z tytułu podatku rolnego; pokwitowania wpłaty składki z tytułu ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r.; rachunków za energię elektryczną.
Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", zważono co następuje:
W świetle art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego. Ustanowienie pełnomocnika z urzędu stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu reprezentantowi, bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 2 P.p.s.a.).
Przesłanki przyznania prawa pomocy zostały określone w art. 246 § 1 P.p.s.a. W świetle cytowanego przepisu, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zważyć przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania, muszą opierać się na kryteriach ustawowych, określanych w wyżej przywołanym art. 246 § 1 P.p.s.a i materiale dowodowym, zgromadzonym zgodnie z art. 252 P.p.s.a., w myśl którego, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym.
Jeżeli złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu urzędowym budzi wątpliwości sądu, to powinien on skorzystać z możliwości jakie daje przepis art. 255 P.p.s.a. i wezwać skarżącego do przedłożenia dodatkowych wyjaśnień i dodatkowych dokumentów.
Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, referendarz wezwał go do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Ocena złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nastąpiła zatem pod względem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz na podstawie zebranego materiału dowodowego. W wyniku tak przeprowadzonego postępowania uznano o konieczności przyznania skarżącemu prawa pomocy, we wnioskowanym zakresie. Referendarz sądowy uwzględnił bowiem, iż pomimo wcześniejszych wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i płynności płatniczych skarżącego, jakie pojawiły się podczas lektury wniosku o przyznanie prawa pomocy, A. B. wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględniając fakt, iż skarżący został pouczony w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, referendarz uznał za wiarygodne wyjaśnienia udzielone przez niego w piśmie z dnia 9 lutego 2008 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu o złożenie dodatkowych oświadczeń i stosownych dokumentów.
Przyjął zatem, że jedynym źródłem miesięcznego dochodu skarżącego jest dochód z tytułu wynajmu mieszkania w wysokości 300 zł. Wysokość uzyskiwanego dochodu, przy oświadczeniu skarżącego o nie posiadaniu zgromadzonych oszczędności, w stosunku do wykazanych wydatków związanych z miesięcznym utrzymaniem, wskazują jednoznacznie, iż A. B. nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru.
W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy uznał za uzasadnione przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, co też orzekł, działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.