Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił skargę K. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej akt nadania. Odpis zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 29 grudnia 2009r.
Wobec złożenia przez K. K. wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy pismem z dnia 10 grudnia 2009r. wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych tego wniosku, przez uzasadnienie wniosku, a zatem dopełnienie obowiązku wypełnienia rubryki nr 5 formularza, polegającego na wskazaniu faktów, z których wynika, że wniosek jest zasadny. Ponadto, referendarz wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów, wyciągów z kont i lokat bankowych za miesiące listopad i grudzień 2009r. oraz przedstawienia specyfikacji ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania. W terminie zakreślonym przez referendarza do dokonania w/w czynności, skarżąca uzasadniła złożony wniosek podnosząc, że nie stać jej na opłacenie adwokata z wyboru, ani poniesienie kosztów sądowych. Wraz z mężem, z którym tworzy wspólne gospodarstwo domowe są osobami schorowanymi, starszymi, a ich jedynymi źródłami dochodu są emerytury.
W oświadczeniu o majątku i dochodach K. K. podała, że posiada dom o powierzchni 180 m², a dochodami miesięcznymi małżonków są ich emerytury w łącznej wysokości: 2.546 zł brutto. W piśmie z dnia 19 grudnia 2009r. skarżąca podała, że ponosi wydatki miesięczne z tytułu opłaty za gaz w wysokości 46 zł; za kupno lekarstw – 270 zł; za dojazdy do lekarza pierwszego kontaktu – 200 zł; za dojazdy do apteki i poczty – 60 zł. Do akt sprawy K. K. dołączyła rachunki za media na łączną kwotę ok. 290 zł miesięcznie, fakturę za kupno opału w wysokości 4.019,96 zł oraz dowody wypłaty z konta bankowego. Skarżąca oświadczyła także, że jej mąż jest osobą wymagającą stałej opieki lekarskiej i częstych pobytów w szpitalach, na dowód czego załączyła do akt zaświadczenia lekarskie (k-52 i k-74 akt sądowych).
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części w skrócie: "P.p.s.a.", zważono co następuje:
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P..p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 P.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów.
Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Jeśli natomiast w ocenie rozpoznającego wniosek, informacje w nim zawarte okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, sąd (referendarz sądowy) może w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.
Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem referendarz sądowy, po przeanalizowaniu formularza wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, uznał o konieczności uzyskania dodatkowych informacji i wyjaśnień. Tak zebrany materiał dowodowy oraz oświadczenia skarżącej zawarte we wniosku i piśmie z dnia 19 grudnia 2009r., stanowią podstawę do oceny jej sytuacji materialnej, a kwestią wymagającą rozważenia jest prawo skarżącej do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym, tj. w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
W pierwszej kolejności określić zatem należy wysokość powyższych kosztów w niniejszym postępowaniu, jakie skarżąca zobowiązana jest ponieść w przypadku dalszego procedowania. Tak więc kosztami tymi są: opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł. (§ 3 w związku z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zważyć w tym miejscu należy, że przedmiotem zwolnienia nie może zostać objęty uiszczony już przez skarżącą w dniu 19 października 2009r. wpis od skargi w wysokości 100,00 zł., albowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od chwili jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, niepubl.).
Skoro w niniejszej sprawie K. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w dniu 7 grudnia 2009r. (data stempla pocztowego), a zatem po dacie uiszczenia w/w wpisu od skargi, to opłata ta nie może stanowić przedmiotu zwolnienia.
Oceniając natomiast sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, iż spełnia ona przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - z wyłączeniem, o czym była mowa wyżej, uiszczonego wpisu od skargi - oraz obejmującym ustanowienie adwokata. Uwzględniając powyższe, przyjąć należało, iż skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności; dochód jej dwuosobowej rodziny kształtuje się na poziomie 1.273 zł. brutto miesięcznie na jedną osobę; skarżąca i jej mąż są osobami schorowanymi, wymagającymi opieki zdrowotnej i stałego zaopatrzenia w lekarstwa. K. K. nie posiada także majątku, który stanowi realne źródło dodatkowych dochodów. Powyższa sytuacja uzasadnia przyjęcie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych wymaganych na obecnym etapie postępowania i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Ograniczone środki finansowe jakimi dysponują K. K. i jej małżonek, przy wysokości stałych miesięcznych opłat lokalowych (kwota ok. 330 zł + kwota 335 zł za opał, uśredniona w stosunku miesięcznym), koniecznych kosztach utrzymania bieżącego, co do wysokości których przeciętnej wartości referendarz posiada stosowną wiedzę, a także wydatkach na leczenie (kwota ok. 470 zł) wskazują jednoznacznie, że skarżąca jest osobą, której należy przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym.
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.