Uzasadnienie
S. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na "bezczynność Prezydenta Miasta [...] w zakresie sprzedaży nieruchomości" stanowiącej udział w prawie wieczystego użytkowania gruntu i prawo własności garażu położonego w O. przy ul. [...] na działce geodezyjnej nr A z karty mapy [...], objętej księga wieczysta Sądu Rejonowego w O. nr [...]. W szczególności skarżący wniósł o "zobowiązanie Urzędu Miasta [...] do niezwłocznego załatwienia sprawy sprzedaży" oraz "obciążenie Wydziału Nieruchomości (tamtejszego urzędu – przypis sądu) kwotą 1440 złotych za poniesione straty z winy urzędnika".
Podniósł, że wniosek o przekazanie nieruchomości na własność składał wielokrotnie i dotychczas nie wydano decyzji. Podkreślił, że domaga się stwierdzenia, że jest właścicielem garażu wybudowanego w zabudowie szeregowej z jego własnych środków i winien być na tej nieruchomości uwłaszczony wraz z gruntem zaznaczył, że postępowanie administracyjne toczy się od 6 lat, bo po raz pierwszy "złożył wniosek na wykup nieruchomości w 1999 roku".
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zastosowania art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwana ustawą".
Organ administracji publicznej podkreślił, że sprawy związane z uregulowaniem własności garaży wybudowanych z własnych środków nie są załatwiane w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji, lecz w trybie cywilno – prawnym na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004, Nr 261 poz. 2603 z póżn. zm.). Zdaniem organu uprawnienie żądania przeniesienia własności garażu na rzecz skarżącego wraz z oddaniem mu związanego z garażem gruntu w użytkowanie wieczyste wygasło 31 grudnia 2000 roku. Stwierdzenie to oparto na przyjęciu, że strona wystąpiła z wnioskiem o jakim mowa w art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami – jak wynika z dokumentacji urzędu – w dniu 14 września 2001 roku.
Podniesiono też, że organ przygotował garaż do sprzedaży wraz z oddaniem gruntu w wieczyste użytkowanie w oparciu o art. 34 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami i uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 24 kwietnia 1998 roku Nr [...] w sprawie określenia zasad sprzedaży garaży na rzecz najemców oraz przyznania pierwszeństwa ich nabywania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl § 2 tego artykułu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4.
Z kolei w myśl § 3 tego artykułu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Sprawa wniesiona przez S. B. nie dotyczy tak zakreślonej kognicji sądu administracyjnego. Podstawą roszczeń skarżącego jest art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem osoba, która na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała przed dniem 5 grudnia 1990 roku ze środków własnych garaż na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa lub własność gminy, a także jej następca prawny, mogą żądać nabycia tego garażu na własność oraz oddania w użytkowanie wieczyste gruntu niezbędnego do korzystania z tego garażu, jeżeli jest jego najemcą. Nabycie garażu na własność następuje nieodpłatnie. W myśl ustępu 3 tego artykułu uprawnienie, o którym mowa w ust. 1 wygasa, jeżeli żądanie nabycia garażu na własność oraz oddania użytkowania wieczystego gruntu niezbędnego do korzystania z tego garażu nie zostanie złożone właściwemu organowi do dnia 31 grudnia 2000 roku.
Zacytowany przepis o gospodarce nieruchomościami reguluje zatem tak zwane uwłaszczenie najemców garaży.
Zdaniem Sądu w oparciu o to uregulowanie osobie, która na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała ze środków własnych garaż na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa lub własność gminy, przysługuje - w razie odmowy ustanowienia wieczystego użytkowania gruntu i przeniesienia własności garażu - roszczenie o zobowiązanie Skarbu Państwa lub gminy do złożenia oświadczenia woli o oddanie jej gruntu zajętego pod budowę garażu w wieczyste użytkowanie oraz o przeniesienie własności garażu (art. 64 k.c. i art. 1047 k.p.c.).
Wskazane roszczenie i droga sądowa postępowania przed sądem powszechnym była akceptowana w orzecznictwie już na tle ustawy z ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm. nowelizującej ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (por. uchwałę S.N. z 23 marca 1993, III CZP 19/93, opubl. OSNCP 1993/9/156).
Skoro tak to sprawa nie należy do właściwości Sądu Administracyjnego i w myśl art. 58 § 1 pkt. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga w tym przedmiocie podlega odrzuceniu.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że z załączonych akt administracyjnych i oświadczeń stron nie wynika, aby Sąd powszechny uznał się w tej sprawie niewłaściwym a taka tylko sytuacja uniemożliwiałaby odrzucenie skargi w myśl art. 58 § 4 ustawy.
Jeśli Sąd powszechny pozostaje właściwym dla roszczeń o przeniesienie własności garażu z jednoczesnym ustanowieniem prawa wieczystego użytkowania gruntu, to tylko ten Sąd władny będzie ocenić spełnienie przesłanek uwłaszczenia S. B., w tym także zarzut organu co do wygaśnięcia uprawnienia sformułowany w związku z treścią art. 211 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Na marginesie już tylko zwrócić należy uwagę, że skarżący w piśmie z dnia 14 września 2001 roku zawartym w aktach administracyjnych odwoływał się do żądania uwłaszczenia zawartego w jego piśmie z dnia 5 października 1999 roku.
Z tych przyczyn i z mocy powołanych przepisów należało postanowić jak wyżej.