Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. B. (zwaną dalej wnioskodawczynią lub skarżącą) jest bezczynność Wójta Gminy Chrząstowice (dalej zwanego również organem) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia 9 września 2021 r. (data doręczenia organowi) - złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej - skarżąca zwróciła się o udostępnienie informacji w następującym zakresie:
- 1. Sporządzenie wykazu aktualnie obowiązujących dokumentów stanowiących o działaniach w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 r., a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres e-mail wnioskodawcy.
- 2. Sporządzenie wykazu dokumentów (w tym również projektów) stanowiących o działaniach na lata nieobjęte dokumentami wskazanymi w pkt 1 wniosku, w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych, a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres e-mail wnioskodawcy.
Ponadto skarżąca wniosła o udostępnienie "w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczy działalności podczas pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku":
- - dokumentów zawierających informacje dotyczące ograniczeń nałożonych na przedsiębiorców oraz obywateli, w tym treści wydanych komunikatów,
- - dokumentów zawierających informacje dotyczące procedur działania w obliczu chorób zakaźnych u ludzi,
- - dokumentów zawierających informacje dotyczące kosztów poniesionych na działania związane ze zwalczaniem, przeciwdziałaniem i zapobieganiem rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19,
- - dokumentów zawierających informacje dotyczące przyznanych środków dla przedsiębiorców w ramach tarcz antykryzysowych w ww. okresie,
- - dokumentów zawierających informacje dotyczące przyznanych środków z tytułu dodatkowego zasiłku opiekuńczego w ww. okresie,
- - dokumentów zawierających informacje dotyczące ograniczeń i trudności w utrzymaniu prawidłowego dostępu do wody pitnej, ogrzewania, wywozu nieczystości stałych oraz dostępu do komunikacji miejskiej oraz poniesionych w związku z tym kosztach,
- - dokumentów stanowiących raporty z wykonywanych działań w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19,
- - dokumentów zawierających informacje dotyczące osób przebywających na kwarantannie w ww. okresie,
- - dokumentów zawierających informacje o ilości osób zmarłych z powodu zakażenia SARS-CoV-2 w ww. okresie,
- - dokumentów zawierających informacje o ilości odbytych zgromadzeń w ww. okresie,
- - dokumentów zawierających informacje dotyczące pracy zdalnej pracowników administracji publicznej oraz podmiotów powiązanych,
- - uchwał Rady Miasta stanowiących reorganizację pracy podmiotów publicznych i/lub prywatnych oraz obostrzeń w dostępie do usług publicznych,
- - informacji o innych, niewymienionych dokumentach o tożsamym znaczeniu i zakresie, odnoszących się do działań w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19 - w przypadku ich posiadania.
Jako podstawę prawną wniosku skarżąca wskazała art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (powinno być: Dz. U. z 2020 r. poz. 2176; aktualnie Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dopisek Sądu]), dalej w skrócie u.d.i.p. Wnioskodawczyni domagała się przekazania żądanej informacji na wskazany adres e-mail lub przekazanie poprzez linki/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów.
W odpowiedzi organ, w piśmie z dnia 16 września 2021 r., przesłanym skarżącej nieskutecznie (błąd w adresie poczty elektronicznej) w dniu 17 września 2021 r., wskazał, że treść przedmiotowego wniosku jest na tyle niekonkretnie sformułowana, że nie wiadomo, o jakie dokumenty wnioskodawczyni się zwraca. Z tego względu Wójt Gminy Chrząstowice nie miał możliwości stwierdzenia, czy rzeczony wniosek dotyczy informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Organ podkreślił, że z wniosku powinno w jasny sposób wynikać, co jest jego przedmiotem i jaki jest zakres żądania wnioskodawcy.
Następnie wyjaśnił, że dokumenty wewnętrzne nie stanowią informacji publicznej. Nawet w przypadku, gdyby organ dysponował jakimikolwiek materiałami, o które wnioskuje strona, to dokumenty wewnętrzne nie stanowiłyby informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Dokumentacja o charakterze wewnętrznym bądź też aktywność o charakterze technicznym stanowią bowiem taki rodzaj aktywności podmiotu, który nie jest nośnikiem informacji publicznej. W dalszej kolejności organ stwierdził, odwołując się do treści art. 6 ust. 2 u.d.i.p., że żądane we wniosku informacje miałyby charakter informacji stanowiącej treść dokumentu wewnętrznego. Poinformował też skarżącą, że w roku 2019 i I kwartale roku 2020 nie były prowadzone działania w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19.
Natomiast Rada Gminy Chrząstowice, mając na uwadze negatywne skutki finansowe dla przedsiębiorców w związku z epidemią COVID -19, podjęła następujące uchwały: 1) uchwałę nr XVII.122.2020 z dnia 11 maja 2020 r. w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Opols. z 2020 r. poz. 1470), 2) uchwałę nr XVII.123.2020 z dnia 11 maja 2020 r. w sprawie przedłużenia terminów płatności rat podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Opol. z 2020 r. poz. 1471), 3) uchwałę nr XXIV.186.2021 z dnia 3 marca 2021 r. o zmianie uchwały w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Opolsk. z 2021 r. poz. 645). Organ podał, że ww. uchwały są dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej - www.chrzastowice.bip.net.pl w zakładce Prawo lokalne - uchwały Rady Gminy, zaś projekty tych uchwał w zakładce Prawo lokalne - Projekty uchwał Rady Gminy.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2022 r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy Chrząstowice i zarzuciła organowi naruszenie następujących przepisów:
- - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 9 września 2021 r.,
- - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak realizacji wniosku polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi, a tym samym brak decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.
Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku oraz ustalenie, że organ dopuścił się bezczynności, a także domagała się zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi wyjaśniła, że pomimo przekroczenia terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Organ nie skorzystał też z możliwości przewidzianych w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Dalej dowodziła, że brak wnioskowanych informacji wiąże się z uniemożliwieniem skutecznego zakończenia pracy naukowej dotyczącej badanego zakresu oraz czyni materiał źródłowy niepełnym. Podkreśliła, że przedmiotowy wniosek dotyczy bezpieczeństwa i zdrowia ludności, co potwierdza szczególną wartość wyników badań wobec ogółu społeczeństwa.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko, wedle którego wnioskodawczyni nie wskazała konkretnie, o jakiego rodzaju dokumenty wnosi, lecz uczyniła to bardzo ogólnikowo. Wójt Gminy nie miał zatem możliwości ustalenia przedmiotu i zakresu żądania wnioskodawczyni. Organ podkreślił, że niesprecyzowane wnioski o informację, zawierające sformułowania chaotyczne, nielogiczne, wadliwe językowo - obiektywnie niepozwalające ustalić treści żądania wnioskodawcy - nie stanowią wniosków o informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., a w rezultacie nie podlegają rozpatrzeniu w jej trybie. Wskazał również, że 17 września 2021 r. przesłał do skarżącej pismo informujące o powyższych okolicznościach, którego jednak wnioskodawczyni nie otrzymała z uwagi na błąd literowy popełniony w adresie e-mail.
Natomiast wobec nieotrzymania powiadomienia o niedoręczeniu ww. pisma, organ nie podjął próby kolejnego doręczenia pisma. Będąc zobowiązanym do rozpoznania wniosku, organ nie zamierzał zatem pozostawać w bezczynności, a stała się ona wynikiem popełnionego błędu pisarskiego w adresie poczty elektronicznej. Jednocześnie w odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że w dniu 5 maja 2022 r. została wysłana na prawidłowy adres e-mail odpowiedź na wniosek z dnia 9 września 2021 r. (o treści jak w ww. piśmie z dnia 16 września 2021 r.).
W piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2022 r. skarżąca podtrzymała stanowisko oraz wnioski zawarte w skardze. Dodatkowo wniosła o stwierdzenie, że działanie organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustosunkowując się do twierdzeń organu wskazanych w odpowiedzi na skargę, przypomniała, że organ odpowiedział na wniosek dopiero w dniu 5 maja 2022 r., a zatem nie można uznać, że doręczenie odpowiedzi na wniosek na błędny adres poczty elektronicznej było skuteczne i zwalniało organ z odpowiedzialności. Z kolei odnosząc się do twierdzeń organu w przedmiocie nieprecyzyjności wniosku, skarżąca podniosła, że nie posiada wiedzy na temat konkretnych dokumentów będących w posiadaniu organu.
Jednocześnie wskazała, że organ udzielając odpowiedzi na wniosek, może podać, iż innych informacji oprócz wskazanych w odpowiedzi nie posiada, co zwalnia go z tworzenia informacji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem skarżącej organ nadal pozostaje w bezczynności w zakresie odpowiedzi na jej wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Wójta Gminy Chrząstowice w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej, złożonego w trybie przywołanej wcześniej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nadal zwanej w skrócie "u.d.i.p.".
Oceniając dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu co do spraw rozpoznawanych w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność co do udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości i jest to okoliczność niekwestionowana w niniejszej sprawie, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wójt Gminy Chrząstowice jest podmiotem zobowiązanym do podejmowania działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej nałożony bowiem został wprost na władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym - po myśli pkt 1 - na organy władzy publicznej.
Okolicznością sporną w rozpoznawanej sprawie jest natomiast to, czy sposób sformułowania wniosku pozwala na uznanie, że żądana we wniosku informacja jest informacją publiczną. W związku z tym odnotować trzeba, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym m.in. treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Podkreślenia wymaga, że przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Na podstawie wskazanych przepisów przyjąć trzeba, i jest to stanowisko powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądowym, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. Za informację publiczną uznaje się m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne bądź funkcje publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i te, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą bezpośrednio od nich. W doktrynie wyrażany jest ponadto trafny pogląd, że informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem.
Przy czym pojęcie "dokumentu" trzeba rozumieć w szerokim tego słowa znaczeniu prawa do informacji publicznej. Na potrzeby konstytucyjnego prawa do informacji publicznej za "dokument" w ogólności uznaje się każdą informację o działalności władzy publicznej lub o sprawach publicznych.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że żądane przez skarżącą we wniosku z dnia 9 września 2021 r. dane, w tym wnioskowane dokumenty, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., ponieważ obejmują informacje o podmiocie zobowiązanym, zasadach jego funkcjonowania oraz o danych publicznych. Przy czym Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że wnioskowana informacja została sformułowana w sposób nieprecyzyjny. Z treści wniosku jednoznacznie wynika, jakich danych i dokumentów żąda skarżąca oraz jakiego okresu wniosek dotyczy. W przekonaniu Sądu powiedziane dotąd przemawia za przyznaniem informacji objętej wnioskiem waloru informacji publicznej, która podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., o ile oczywiście znajduje się w posiadaniu organu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Przesądzenie, że informacja objęta złożonym przez skarżącą wnioskiem stanowi informację publiczną oraz że Wójt Gminy Chrząstowice jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia tej informacji, powoduje, iż w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia wniosku z dnia 9 września 2022 r. w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. W związku z tym celowe jest przedstawienie ogólnych zasad dotyczących załatwiania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Wedle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to - zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Z kolei w sytuacji, gdy zaistnieje podstawa do pobrania opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w myśl art. 15 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji powiadamia wnioskodawcę o jej wysokości, w terminie 14 dni do dnia złożenia wniosku, i następnie udostępnia informację zgodnie z wnioskiem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może także odmówić udostępnienia tej informacji z uwagi na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z tą regulacją prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1).
Prawo do informacji publicznej podlega również ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej. Organ w drodze decyzji administracyjnej może ponadto umorzyć postępowanie w razie braku współdziałania wnioskodawcy z organem przez modyfikację wniosku, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W przypadku natomiast zakwalifikowania żądanej informacji jako informacji przetworzonej, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organ o swojej ocenie powinien powiadomić stronę wnioskującą, tak aby miała możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przewidziana w tym przepisie przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, a mianowicie, że jej żądanie będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Po upływie wyznaczonego terminu, nawet w sytuacji milczenia strony, organ, dla zrealizowania obowiązków wynikających z u.d.i.p., powinien albo udostępnić wnioskowaną informację albo wydać decyzję odmowną, wykazując w niej brak przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wskazać jeszcze trzeba, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż informacja ma charakter informacji publicznej, jeżeli jest to informacja istniejąca i będąca w posiadaniu organu. Informacja ma pozostawać w dyspozycji organu w chwili złożenia wniosku o jej udostępnienie, a udzielenie informacji publicznej nie może w szczególności polegać na odtwarzaniu sytuacji mających miejsce w przeszłości i nadawaniu im obecnie konkretnego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3351/19 i powołane tam orzecznictwo, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przypadku zatem, gdy organ nie jest w posiadaniu żądanych informacji publicznych, właściwą reakcją winno być poinformowanie wnioskodawcy, że nie posiada informacji wskazanej we wniosku (por. Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, 3. wydanie, Warszawa 2016 r., s. 314).
Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w sytuacji niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie przedstawionego materiału dokumentacyjnego, że organ nie podjął w terminie 14 dni odpowiednich czynności, tj. nie udostępnił przedmiotowej informacji w formie czynności materialno-technicznej, nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia czy o umorzeniu postępowania, ani też nie poinformował wnioskodawcy, że nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej. W realiach sprawy czynnościami, jakie zostały podjęte przez organ po otrzymaniu wniosku, było poinformowanie skarżącej, że ze względu na niejasne żądanie wniosku nie jest możliwe stwierdzenie, iż wnioskowane dane stanowią informację publiczną. Tymczasem, zdaniem Sądu, zakres wniosku został sformułowany w sposób konkretny i czytelny, a więc umożliwiający organowi udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i dokonanie oceny, czy żądana informacja stanowi informację publiczną.
Poza tym dostrzec trzeba, że organ wprawdzie wyjaśnił, iż w roku 2019 i I kwartale roku 2020 nie były prowadzone działania w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19, ale nie odniósł się w tej materii w ogóle do żądań z poszczególnych punktów wniosku, w tym wnioskowanej dokumentacji. Podobnie organ zachował się wskazując na uchwały Rady Gminy Chrząstowice, ponieważ nie wyjaśnił, do którego konkretnie żądania wniosku odnoszą się te uchwały, czy dotyczą np. środków dla przedsiębiorców przyznanych w ramach tarczy antykryzysowej, o co wnioskowała skarżąca. Niewątpliwie zatem udzielona odpowiedź nie koresponduje z treścią wniosku i nie można uznać, że organ udzielił żądanej informacji publicznej. Podjęte przez organ działanie nie wyczerpuje więc żadnej z przedstawionych wyżej i przewidzianych w u.d.i.p. form załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Organ - w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - nie udostępnił bowiem informacji publicznej wskazanej przez skarżącą we wniosku, jak również nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Nie został też zastosowany tryb określony w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Niepodjęcie zaś stosownego aktu przewidzianego w przepisach u.d.i.p. lub niepoinformowanie wnioskodawcy o braku posiadania żądanej informacji jest równoznaczne z pozostawaniem skarżonego organu w stanie bezczynności. Odnotować też należy, że organ skutecznie przesłał skarżącej odpowiedź z dnia 16 września 2021 r. po upływie ustawowego terminu 14 dni, bo dopiero w dniu 5 maja 2022 r., ponieważ wcześniejsza korespondencja nie dotarła do wnioskodawczyni na skutek wysłania jej na błędny adres e-mail.
Powyższe ustalenie skutkowało koniecznością zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 9 września 2022 r. w trybie przewidzianym w u.d.i.p., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Odnotowania jeszcze wymaga, że w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może określić, w jaki sposób adresat wniosku powinien załatwić sprawę. Przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej rola sądu sprowadza się jedynie do oceny, czy wniosek o udzielenie informacji podlegał rozpatrzeniu w trybie przepisów u.d.i.p. oraz czy został w tym trybie załatwiony przez jego adresata. Uwzględnienie skargi może zatem polegać jedynie na zobowiązaniu adresata wniosku do jego załatwienia w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p.
W ocenie Sądu opisana bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności czy lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. W rozpoznawanej sprawie Sąd uwzględnił fakt, że organ w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. zareagował na wniosek skarżącej. Wprawdzie osoba wykonująca czynności związane z odpowiedzią na wniesiony przez skarżącą wniosek popełniła błąd wysyłając odpowiedź na niewłaściwy adres e-mail, jednakże błąd ten nie stanowił przejawu lekceważenia obowiązków w zakresie udostępnienia informacji. Specyfika błędu sprawiła, że wykryto go dopiero po wniesieniu skargi i ponownie w dniu 5 maja 2022 r. przesłano skarżącej pismo z dnia 16 września 2021 r. Ponadto, w ocenie Sądu, nieudzielenie informacji mogło być wynikiem błędnego rozumienia przepisów u.d.i.p. oraz wadliwego przekonania o realizacji wniosku.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.) oraz opłata skarbowa uiszczona od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.