Uzasadnienie
K. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność Starosty Nyskiego polegającą na niezawiadomieniu, stosownie do art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, byłego właściciela o zmianie użycia wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] (działki nr a i b) – na inny cel, niż podany w decyzji wywłaszczeniowej.
Skarga została złożona osobiście w siedzibie organu w dniu 16 kwietnia 2018 r., co potwierdza stempel Urzędu Starostwa Powiatowego odciśnięty na skardze, a także treść pisma Starosty Nyskiego z dnia 22 maja 2018 r. (por. k-46 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę organ nie zgodził się z zarzutami skarżącej, jakoby pozostawał w bezczynności, uznał także, że skarżąca niewłaściwie wskazała organ, którego zaniechanie jest przedmiotem skargi. Na poparcie swojego stanowiska organ podniósł, że od dnia 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy [...], a w dniu 16 września 1997 r. Zarząd Gminy w [...] decyzją nr [...] rozwiązał umowę wieczystego użytkowania nieruchomości obejmującej m.in. objęte skargą działki nr a oraz b, na rzecz A w [...]. Przedmiotowa nieruchomość została bowiem przekazana w wieczyste użytkowanie na okres 99 lat wymienionej A, z przeznaczeniem na budownictwo mieszkaniowe, przy czym użytkownik wieczysty zobowiązał się do rozpoczęcia budowy w terminie 2 lat od daty zawarcia umowy, a ukończyć budowę najpóźniej w terminie 5 lat. Z uwagi właśnie na fakt nie wywiązania się ze zobowiązania przez użytkownika, umowa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości została rozwiązana przez Zarząd Gminy wskazaną wyżej decyzją nr [...].
Organ podkreślił także, że w niniejszej sprawie właściwy jest organ wykonawczy Gminy [...], bowiem wprawdzie w dniu wydania przez Zarząd Gminy w [...] decyzji nr [...], właściwym do dokonania czynności, o jakich mowa w obowiązującym obecnie art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami był rejonowy organ rządowej administracji ogólnej, tj. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...], jednakże od dnia 1 stycznia 1998 r. – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy – właściwe są organy wykonawcze właściwej gminy. Mając na uwadze powyższe wywody Starosta Nyski podsumował, że skarżąca w sposób niewłaściwy wskazała organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 9 maja 2018 r., wezwano skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi przez wykazanie, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Starosty Nyskiego w przedmiocie zawiadomienia poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o zamiarze zużycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, został wyczerpany tryb zaskarżenia z art. 37 K.p.a i nadesłania kopii ponaglenia wystosowanego do organu wyższego stopnia, tj. Wojewody Opolskiego. Wezwano także skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Obydwa wezwania zawierały pouczenie, że niezastosowanie się do ich treści, spowoduje odrzucenie skargi.
Opisane wezwania zostały przesłane na adres podany w skardze i skutecznie doręczone skarżącej – do rąk dorosłego domownika, w dniu 17 maja 2018 r., co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (por. k-42 akt sądowych).
Pismem nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 22 maja 2018 r. (data stempla na kopercie), skarżąca odpowiedziała na wezwanie, że zażalenie w trybie art. 37 K.p.a. zostało złożone w dniu 11 kwietnia 2017 r. Podniosła, że treść art. 37 K.p.a. w brzmieniu ustalającym wyczerpanie trybu zaskarżenia do sądu administracyjnego przez złożenie ponaglenia, a nie zażalenia - obowiązuje od dnia 1 czerwca 2017 r., a zatem została wprowadzona do obrotu prawnego po dniu złożenia przez skarżącą zażalenia. Do akt sprawy skarżąca dołączyła odpis zażalenia z dnia 6 kwietnia 2017 r. ze stemplem wpływu Starostwa Powiatowego w Nysie z dnia 11 kwietnia 2017 r. Zażalenie to zostało złożone do Wojewody Opolskiego za pośrednictwem Starosty Nyskiego, na podstawie art. 37 § 1 K.p.a. i zostało zatytułowane jako zażalenie na bezczynność Starosty Nyskiego w prowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem z dnia 29 lipca 2016 r. o sygn. [...].
W jego treści skarżąca podnosi, że w dniu 29 lipca 2016 r. zwróciła się do Starosty Nyskiego o zwrot działek nr b i a, położonych w [...]. Następnie, w dniu 9 sierpnia 2016 r. Starosta Nyski wystosował do skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego na skutek złożonego wniosku. W zażaleniu skarżąca podnosi, że od tego czasu organ nie wykonał żadnej czynności procesowej, przez co naruszył przepisy art. 35 K.p.a. oraz art. 36 § 1 K.p.a.
W aktach sprawy znajduje się zapisek urzędowy, że do dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie nie uiszczono wpisu od skargi w wysokości 100 zł (por. k- 48 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej "P.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Dodać należy, że w aktualnym stanie prawnym, zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W myśl z kolei art. 37 § 3 K.p.a., ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;
- 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
Obok wyżej wskazanych wymogów dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, jest spełnienie obowiązku fiskalnego w postaci prawidłowego opłacenia skargi. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Z kolei skarga, od której pomimo wezwania nie zostanie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
Z nadesłanych do tut. Sądu dokumentów nie wynikało, aby K. M. przed wniesieniem skargi, wyczerpała środki zaskarżenia o jakich mowa w art. 52 P.p.s.a. Skarżąca nie opłaciła także wniesionej skargi.
Wobec powyższego, skarżąca na skutek zarządzeń z dnia 9 maja 2018 r. została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł – stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2393, z późn. zm.), a także do nadesłania kopii ponaglenia na bezczynność Starosty Nyskiego, wystosowanego do organu wyższego stopnia, tj. Wojewody Opolskiego.
Opisane wezwania zostały przesłane na adres skarżącej i pod tym adresem doręczone w dniu 17 maja 2018 r., w trybie zastępczym określonym w art. 72 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, pismo sądowe można doręczyć dorosłemu domownikowi. Tym samym należało uznać, że doręczenie wezwania w tym dniu było skuteczne, stąd przewidziany siedmiodniowy termin do dokonania żądanych przez Sąd czynności, upłynął z dniem 24 maja 2018 r.
Pomimo upływu ww. terminu, w sprawie nie uiszczono wpisu od skargi, co potwierdzają akta sprawy, w tym zapisek urzędowy. Ponadto w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że wyczerpała tryb zaskarżenia polegający na złożeniu do organu wyższego stopnia ponaglenia (w poprzednim stanie prawnym zażalenia) w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Okazane na wezwanie Sądu przez skarżącą pismo-zażalenie z dnia 6 kwietnia 2017 r., nie dotyczy bowiem bezczynności Starosty Nyskiego - będącej przedmiotem niniejszej skargi, tj. braku zawiadomienia poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o zamiarze zużycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel. Pismo to, co wynika jednoznacznie z jego treści, zarzuca organowi brak działań w zakresie wniosku o zwrot nieruchomości (działek o numerach: b i a, położonych w [...]), a ta kwestia była już przedmiotem odrębnego postępowania sądowego wszczętego na skutek skargi złożonej przez K. M. do tut. Sądu (sygn. akt II SAB/Op 47/18).
Powyższe ustalenia determinują przyjęcie ustaleń co do realizacji wyczerpania trybu zaskarżenia w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia przy tym wymaga podnoszona przez skarżącą kwestia zmiany nazwy środka prawnego, o jakim mowa w art. 37 K.p.a., którego celem jest zdyscyplinowanie organu do terminowego załatwiania spraw i który to środek jest jednocześnie niezbędnym elementem wyczerpania trybu złożenia skargi na bezczynność organu, do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, prawidłowe było wezwanie do przedłożenia kopii ponaglenia, a nie zażalenia – co zarzuciła skarżąca, skoro w sprawie nie toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiocie niniejszej skargi, a skarga ta została wniesiona w dniu 16 kwietnia 2018 r., czyli po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935, art. 16). Zastosowanie będą miały zatem przepisy K.p.a. w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r., o treści przywołanej na wstępie (strona 3 niniejszego postanowienia).
Na taką interpretację stosowania znowelizowanej regulacji art. 37 K.p.a. wskazują jednoznacznie przepisy przejściowe, zawarte w art. 16, 17 i 18 przywołanej ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że poczynione ustalenia nie zmieniają faktu, iż przedłożone przez skarżącą pismo z dnia 6 kwietnia 2018 r. - bez względu na jego nazwę – nie spełnia wymogów, określonych w art. 37 § 1 K.p.a., bowiem nie odnosi się do sprawy będącej przedmiotem niniejszej skargi, tj. bezczynności Starosty Nyskiego polegającej na braku zawiadomienia poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o zamiarze zużycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel.
Mając zatem na względzie powyższe, stwierdzić należało, że skarga K. M. nie spełnia opisanych warunków formalnych i fiskalnych dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego. W konsekwencji skutkować to musiało jej odrzuceniem stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 P.p.s.a. oraz art. 220 § 3 P.p.s.a.
O powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji.