Uzasadnienie
J. S. pismem z dnia 13 czerwca 2013 r., złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wójta Gminy Lubsza w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku o wydanie decyzji w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie. Podkreślił, że Rada Gminy Lubsza uchwałą nr [...] z dnia 19 kwietnia 2012 r. uznała jego wcześniejszą skargę za uzasadnioną i zobowiązała Wójta Gminy do załatwienia sprawy administracyjnej do 7 maja 2013 r., podnosząc przy tym, że obowiązkiem organu wykonawczego jest ustalenie, czy "P. H. naruszył zakazy zawarte w art. 29 ustawy Prawo wodne", a "jeżeli tak (...) to Wójt może w drodze decyzji nakazać mu przywrócenie stanu poprzedniego" (por. treść skargi i cyt. uchwały nr [...] z 19 kwietnia 2012 r.).
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, jako bezzasadnej, wyjaśnił, że "przedmiotowe postępowanie dotyczy stosunków sąsiedzkich, które powinny być rozstrzygane na drodze cywilnej". Wskazał, że w "sprawie postępowanie jest prowadzone przez Starostę Brzeskiego, do którego właściwości należy rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie zasypania rowu melioracyjnego [...] i podwyższenia terenu, co ma miejsce na terenie placu budowy, gdzie właściwym jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim."
Z akt sądowych, ani z akt administracyjnych nie wynikało, aby skarżący przed złożeniem skargi do Sądu składał zażalenie na przewlekłość postępowania w trybie art. 37 K.p.a. do organu wyższego stopnia.
Skarżący został w związku z tym wezwany przez Sąd do wyjaśnienia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed jej wniesieniem składał zażalenie na przewlekłość postępowania w trybie art. 37 K.p.a., do organu wyższego stopnia nad Wójtem Gminy Lubsza, którym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu.
Skarżący odebrał wezwanie osobiście w dniu 18 września 2013 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 25 akt) i do dnia wydania tego postanowienia nie złożył na nie żadnej odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje
Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a., skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść do sądu administracyjnego, w przypadkach określonych w pkt 1-4a powołanego przepisu.
Jednakże warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie służących stronie w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia (art. 52 P.p.s.a.), do których należy zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie stosownie do art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w skrócie też K.p.a.
Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w odniesieniu do skargi na przewlekłość postępowania, musi być poprzedzone postępowaniem przewidzianym w art. 37 K.p.a.
Przepis art. 37 § 1 K.p.a. stanowi, że "na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa." Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że organ "wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjecie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa."
Organem wyższego stopnia nad Wójtem Gminy Lubsza, jako organem jednostki samorządu terytorialnego, stosownie do art. 17 pkt 1 K.p.a., jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu. Do niego zatem, przed wniesieniem skargi do Sądu na przewlekłość prowadzenia postępowania przez Wójta Gminy Lubsza, skarżący powinien był wnieść zażalenie, w trybie art. 37 K.p.a. Skoro skarżący, jak wynika z akt sądowych i administracyjnych, nie złożył takiego zażalenia, to tym samym nie wyczerpał trybu przewidzianego powyższymi przepisami postępowania, dlatego Sąd zobowiązany był na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., odrzucić skargę, jako niedopuszczalną.
Niezależnie od powyższego rozstrzygnięcia obowiązkiem Sądu na zasadzie art. 6 P.p.s.a. jest udzielenie wskazówek i pouczenia stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, że postanowienie odrzucające skargę na przewlekłość postępowania Wójta Gminy Lubsza, nie stoi na przeszkodzie ponownemu wniesieniu skargi, w zakresie przewlekłości, po wyczerpaniu wyżej wskazanego trybu zażaleniowego. Przy tym należy dodać, że po złożeniu zażalenia strona może niezwłocznie wnieść skargę do Sądu niezależnie od czynności podjętych w trybie art. 37 § 2 K.p.a. przez organ wyższego stopnia. Innymi słowy, jeżeli skarżący uważa, że jego wniosek o zmianę stosunków wodnych na gruncie nadal nie jest załatwiony decyzją organu I instancji ani w żaden inny procesowy sposób przewidziany w K.p.a., a organ prowadzi postępowanie przewlekle, to mimo odrzucenia niniejszej skargi może wnieść ją ponownie po uprzednim wniesieniu zażalenia do organu wyższego stopnia.
W związku z treścią odpowiedzi na skargę, sugerującą, że postępowanie w sprawie jest prowadzone przez Starostę Brzeskiego (co do zasypania rowu melioracyjnego [...]), albo może być prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim w zakresie podwyższenia terenu, na którym prowadzi inwestycję sąsiad skarżącego, należy także w trybie art. 6 P.p.s.a. zauważyć, że przepisy postępowania administracyjnego nakazują organom administracji publicznej przestrzeganie z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 K.p.a.), co jednak nie oznacza, że wniosek strony w zakresie zmiany stosunków na gruncie może być załatwiony tylko w postępowaniu cywilnym, gdyż dotyczy "stosunków sąsiedzkich".
Jeżeli strona, niezależnie od dalszych żądań po adresem innych organów administracji (tu: Starosta Brzeski i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim, od których też może oczekiwać rozstrzygnięć w zakresie ich właściwości) domaga się wydania decyzji z powołaniem się na konkretny przepis prawa materialnego (art. 29 ust. 3 Prawa wodnego), to obowiązkiem Wójta Gminy Lubsza jest załatwienie tego żądania w jednym z trybów przewidzianych przez K.p.a.
Z tych wszystkich względów należało orzec jak w sentencji.