Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 sierpnia 2022 r. M. P. (zwany dalej także skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Starosty Powiatu Kędzierzyńsko-Kozielskiego (zwanego również organem) w przedmiocie wydania kopii pism. Skarżący wskazał, że powodem jego skargi jest półroczna zwłoka organu w wydaniu kopii pism na wniosek z dnia 6 grudnia 2021 r. W związku z tym domagał się:
- 1) stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku,
- 2) stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 3) przyznania skarżącemu kwoty pieniężnej w wysokości 2000 zł,
- 4) zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na brak środków finansowych.
Skarżący odnotował, że wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przesłał wniosek o sporządzenie kopii jego pism z okresu od 18 lutego 1998 r. do 6 grudnia 2021 r., który do dziś nie został rozpatrzony. Wniosek ten nie został jednak do ww. skargi załączony.
Opisana wyżej skarga została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt II SAB/Op 59/22. Z kolei wniosek o przyznanie prawa pomocy został zarejestrowany pod sygn. akt II SPP/Op 58/22 i postanowieniem tut. Sądu z dnia 13 stycznia 2023 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy z uwagi na bezzasadność skargi.
W odpowiedzi na skargę Starosta Kędzierzyńsko-Kozielski domagał się oddalenia skargi. Przypomniał, że M. P. wystosował do Starostwa Powiatowego w Kędzierzynie-Koźlu pismo w sprawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK). Podkreślił, że w piśmie z dnia 18 października 2021 r. poinformował skarżącego, iż zgłoszenie dotyczące zbycia pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] figuruje w archiwalnych rejestrach i zostało odnotowane w dniu 19 lutego 1998 r. przez Biuro Komunikacji Urzędu Rejonowego w K., zatem już wtedy wniosek M. P. został załatwiony. Zaznaczył również organ, że CEPIK istnieje dopiero od 2004 r. i z tej przyczyny omawiane zgłoszenie nie figurowało w systemie teleinformatycznym, zaś przepisy nie nakazują organowi uzupełniania archiwalnych wpisów.
Ponadto Starosta podniósł, że powiadomił skarżącego, iż administratorem danych CEPIK jest Minister Cyfryzacji, do którego należy kierować wnioski o udostępnienie żądanych danych. Dodał jeszcze organ, że w związku z licznymi interwencjami skarżącego przychylił się do jego prośby i odnotował w CEPIK zgłoszenie zbycia pojazdu w dniu 29 listopada 2021 r. Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu administracji publicznej w obecności pracownika organu. Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2 K.p.a., następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że nie miał obowiązku przesłania kopii dokumentacji M. P. na wskazany przez niego adres. Ponadto Starosta podał, że odpowiedział skarżącemu na jego wnioski pismami z dnia 18 października 2021 r. i z dnia 16 września 2021 r., tłumacząc wszelkie wątpliwości co do sytuacji, w jakiej znajduje się pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].
Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 7 września 2022 r. skarżący został wezwany do wykazania, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, że przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb z art. 37 K.p.a. i w tym celu wezwano skarżącego do nadesłania kopii ponaglenia wystosowanego do organu wyższego stopnia przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie (np. dowód nadania na poczcie lub prezentata z datą wpływu do organu).
W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący nie nadesłał kopii żądanego ponaglenia. Natomiast w piśmie z dnia 14 września 2022 r. (k. 20 akt sądowych o sygn. akt II SAB/Op 59/22) stwierdził, że z powodu limitu bagażu wynoszącego 35 kg nie mógł zabrać ze sobą "dokumentów z P.U.P. K.". Wyjaśnił, że ponaglenie skierował do Wojewody Opolskiego za pośrednictwem "Dyr. P.U.P. K.", zaś na skutek tego ponaglenia Starosta wyrejestrował pojazd.. Ponadto wniósł o polecenie organowi przesłania ww. ponaglenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "P.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Na zasadzie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), zwanej dalej "K.p.a.", stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W myśl art. 37 § 3 K.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;
- 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
W przypadku zatem skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ) wskazanym wyżej środkiem zaskarżenia jest ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Z treści cytowanego art. 53 § 2b P.p.s.a. wynika także, że uprzednie złożenie ponaglenia stanowi niezbędny warunek skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania).
W sytuacji, gdy skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania wymogów formalnych, zgodnie z przepisem art. 49 § 1 P.p.s.a., wzywa się do ich uzupełnienia. Wobec tego skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wykazanie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, że przed jej wniesieniem wniósł ponaglenie do właściwego organu i w tym celu został zobowiązany do nadesłania kopii ponaglenia wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie (np. dowód nadania na poczcie lub prezentata z datą wpływu do organu). Siedmiodniowy termin do dokonania żądanej czynności upłynął 21 września 2022 r., ponieważ doręczenia wezwania w podanym przedmiocie dokonano w dniu 14 września 2022 r. Skarżący nie wykazał jednak, aby skorzystał z opisanego wyżej trybu i złożył ponaglenie, o jakim mowa w art. 37 K.p.a. Nie wykonał też wezwania Sądu o nadesłanie wymaganego ponaglenia.
W piśmie z dnia 14 września 2022 r. wskazał jedynie, że składał za pośrednictwem "Dyr. P.U.P. K." ponaglenie, które zostało następnie skierowane do Wojewody Opolskiego, co spowodowało, że Starosta wyrejestrował pojazd. Dodatkowo dostrzec trzeba, że samo pismo z dnia 14 września 2022 r. przedłożone na żądanie Sądu nie stanowi ponaglenia. Podkreślić przy tym należy, że rolą Sądu nie jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego i zwracanie się w tym celu do organów o sprecyzowanie, czy skarżący złożył ponaglenie przed wniesieniem skargi. To na skarżącym ciąży obowiązek dopełnienia wszystkich wymogów skargi.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn obejmuje w szczególności sytuację, gdy skarga została wniesiona z naruszeniem art. 52 § 1 w zw. z art. 52 § 2 i art. 53 § 2b P.p.s.a., tj. gdy skarżący złożył skargę pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia, jakie służyły mu w administracyjnym toku instancji, a środkiem tym było ponaglenie.
W tych okolicznościach stwierdzić przyjdzie, że skarżący nie złożył wymaganego ponaglenia, a zatem nie wyczerpał środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność organu. Stąd skarga M. P., jako niedopuszczalna, kwalifikuje się do odrzucenia, o czym Sąd orzekł w sentencji postanowienia.