Uzasadnienie
Pismem procesowym z dnia 24 października 2020 r., I. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Wojewody Opolskiego w sprawie pism dotyczących postępowania o wymeldowanie jej syna – N. G. z pobytu stałego. Przedmiotem skargi uczyniła bezczynność ww. organu polegającą na braku odpowiedzi na trzy pisma skarżącej z dnia 29 lipca 2020 r., skierowane do urzędników Urzędu Miejskiego w [...] - a następnie przekazane do Wojewody Opolskiego - według właściwości, o czym stronę powiadomiono.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski w piśmie z dnia 4 grudnia 2020 r., wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że skarga dotyczy pism - skarg na pracowników Urzędu Miejskiego w [...], złożonych w toku postępowania odwoławczego, zakończonego decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 7 października 2020 r., znak [...]. Opisaną decyzją Wojewoda Opolski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 8 stycznia 2020 r., znak [...], w sprawie wymeldowania N. G. z pobytu stałego. Wojewoda Opolski podniósł także, że stosownie do art. 234 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda Opolski w części dotyczącej postępowania odwoławczego odniósł się do zarzutów I. G. w swojej decyzji z dnia 7 października 2020 r. Natomiast, co do treści skarg dotyczących niewłaściwego - zdaniem skarżącej - zachowania pracowników Urzędu Miejskiego w [...], nie mógł się odnieść i według kompetencji przekazał je Burmistrzowi [...], jako organowi właściwemu w sprawie. Sposób załatwienia sprawy przez ten został przedstawiony w decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 7 października 2020 r., nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Na wstępie wskazania wymaga, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256) - zwany dalej: "K.p.a." oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W związku z powyższym skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Poza tym należy wskazać, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie właściwy organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednak - pomimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotem niniejszej sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu I. G. uczyniła bezczynność Wojewody Opolskiego w sprawie rozpatrzenia jej pism z dnia 29 lipca 2020 r. W pismach tych skarżąca kwestionuje działania pracowników Urzędu Miejskiego w [...] (wymienionych z imienia i nazwiska), w prowadzonym postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania N. G. z pobytu stałego. W tym wskazuje w nich na nieprawidłowości - jakie w jej ocenie - zaistniały w sposobie prowadzenia tego postępowania administracyjnego.
Z akt administracyjnych sprawy, w tym z odpowiedzi na skargę wynika natomiast, że przedmiotowe pisma, w części w jakiej odnosiły się do postępowania odwoławczego przed Wojewodą Opolskim zostały rozpatrzone przez ten organ w trybie art. 234 K.p.a., który odniósł się do zarzutów w nich stawianych w decyzji z dnia 7 października 2020 r. Zgodnie z przywołanym art. 234 K.p.a., w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne: 1) skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu;
- 2) skarga pochodząca od innych osób stanowi materiał, który organ prowadzący postępowanie powinien rozpatrzyć z urzędu.
Z kolei, zarzuty przedmiotowych pism co do pozostałej ich części, dotyczące niewłaściwego zachowania pracowników Urzędu - zostały przekazane przez Wojewodę Opolskiego Burmistrzowi [...], jako organowi właściwemu do ich rozpoznania.
Przedstawione okoliczności sprawy, w tym w szczególności treść pism I. G. z dnia 29 lipca 2020 r., wskazują zatem jednoznacznie, że pisma te posiadają charakter tzw. "skargi powszechnej", uregulowanej w dziale VIII K.p.a., tj. w art. 227 i nast. K.p.a. Stanowi ona w istocie odformalizowany środek obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi, może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga ta wnoszona jest w związku z już podjętym działaniem organu, ewentualnie w związku z brakiem takiego działania, ma na celu zwrócenie uwagi właściwym organom na wszelkie nieprawidłowości powstałe w wyniku takiego działania lub zaniechania.
Postępowanie zaś w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do zainteresowanego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu - art. 3 § 2 P.p.s.a. W związku z tym, w przypadku wniesienia skargi do organu administracji na podstawie art. 227 i nast. K.p.a., stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego ani na bezczynność organu, ani na wynik tego postępowania.
Z podanych względów nie można skutecznie wnieść skargi do sądu na bezczynność organu w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2692/11; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 628/20 – dostępne w CBOiSA). Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie działu VIII K.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. akt III SAB 7/99).
Wobec przedstawionych wywodów, skarga wniesiona w sprawie podlega odrzuceniu, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji.
Z kolei orzeczenie o zwrocie wpisu od skargi, zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia, uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stosownie do którego sąd zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma (skargi) odrzuconego. Podkreślić przy tym należy, że zwracana kwota różni się od wysokości wpisu od skargi wymaganej w sprawie. W myśl bowiem znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej - 100 zł. Powstała różnica w wysokości wpisu wymaganego, od kwoty zwracanej przez Sąd wynika natomiast z faktu, że skarżąca uiściła opłatę za granicą Polski w walucie obcej (EURO) za pośrednictwem rozliczeń przez banki, a te dokonując realizacji płatności automatycznie przeliczyły wartość waluty obcej w stosunku do polskiej, według aktualnego kursu walut.