Uzasadnienie
Skarżący M. K. w dniu 29 listopada 2017r. złożył wniosek o prawo pomocy na formularzu PPF (k. 26 i nast. akt sąd.). Skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku skarżący argumentował, że z uwagi na stan zdrowia nadal nie dysponuje pracą, dochodami i jakimikolwiek środkami na utrzymanie, co powoduje że od maja 2011r. znajduje się pod opieką Matki utrzymującej się z emerytury w wysokości [...] zł, w zakresie dachu nad głową i pożywienia. Podał, że jego matka również choruje, co sprawia, że uzyskiwane z emerytury środki reglamentowane są na leczenie i związane z tym koszty, w pozostałej niewielkiej części stanowiąc źródło utrzymania gospodarstwa domowego. Nadto skarżący oświadczył, że obecne środki pozostające w dyspozycji Matki skarżącego wraz z uzyskanymi w styczniu 2014r. z likwidacji polisy ubezpieczeniowej przez wnioskodawcę, stanowić muszą zaplecze zabezpieczenia środków materialnych dla przeprowadzenia zabiegów ratujących życie i zdrowie Matki wnioskodawcy, z zakresu schorzeń.
W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, czy wartościowych ruchomości. Oświadczył, że aktualnie nie posiada żadnych oszczędności. Nadto wskazał, że z emerytury matki do 2014r. do [...] zł miesięcznie przeznaczane było na jej i wnioskodawcy leczenie, do tego dochodziły koszty wizyt z dojazdami w ośrodkach zdrowia, rehabilitacji u specjalistów schorzeń. Obecnie wszelkie środki poza absolutnie niezbędnymi do utrzymania gromadzone są na operacje i zabiegi. Stan zdrowia uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek pracy, a wysokość emerytury Maki wnioskodawcy uśredniona na dwie osoby – swą wysokością uniemożliwia uzyskanie pomocy społecznej, co sprawia, że emerytura jego Matki staje się jedynym źródłem utrzymania.
Skarżący podkreślił, że Matka wnioskodawcy sprawuje nad nim opiekę wyłącznie w zakresie dachu nad głową i pożywienia i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Matka skarżącego jest właścicielką domu o powierzchni [...] m² w K. koło P. Wnioskodawca nie wskazał wysokości zobowiązań i stałych wydatków.
W celu uzyskania aktualnej sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego zwrócono się do niego w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie wszystkich aktualnych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
Wezwanie prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 22 grudnia 2017r. (k. 23 akt sąd.) pozostało bez odpowiedzi. W dniu 28 grudnia 2017r. skarżący bez wezwania uiścił wpis od skargi w kwocie 500 zł. (k. 25 i 27 akt sąd.).
Skarżący został zobowiązany przede wszystkim do podania wszystkich jego źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (matki, żony, partnerki i innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (PIT). Wezwano do podania, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli tak, to z jakim wynikiem finansowym.
Ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący i wszyscy członkowie jego rodziny oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy.
Nadto wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego jego oraz innych domowników za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie rozporządza. Nadto z uwagi na twierdzenia skarżącego, że gromadzi wszelkie środki na leczenie i operacje, wezwano go do podania wysokości posiadanych oszczędności i lokat terminowych.
Zobowiązano też skarżącego do podania szczegółowych informacji o posiadanych samochodach oraz do wyjaśnienia, czy i na podstawie jakiego tytułu prawnego zamieszkuje pod innym adresem, który wskazuje jako adres do korespondencji, gdzie osobiście odbiera adresowane do niego przesyłki pocztowe.
Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny, oraz jego udokumentowanie, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi skarżący rzeczywiście dysponuje. W tym zakresie wezwano skarżącego do sprecyzowania z jakich źródeł dochodu ponosi koszty swojego utrzymania. Z uwagi na podnoszoną okoliczność, że skarżący i jego Matka poważnie chorują wezwano wnioskodawcę do wyjaśnienia, czy leczą się w publicznej służbie zdrowia, czy prywatnie i do opisania ponoszonych z tego tytułu koszów leczenia i leków.
Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Skarżący nie udzielił żadnych dodatkowych wyjaśnień, nie złożył żadnych oświadczeń, nie przedłożył także dokumentacji źródłowej, co do jego realnej sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej.
Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a).
Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy.
Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i rodzinnego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na poniesienie kosztów postępowania sądowego chociażby w części.
Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej i materialnej oraz rodzinnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa oraz rodzinna skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości oddalić.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska