Uzasadnienie
N. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłość Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie świadczenia wychowawczego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wyjaśniając, iż w sprawie nie wniesiono ponaglenia.
Pismem z dnia 21 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków skargi poprzez wskazanie czy przed złożeniem skargi wniosła ponaglenie, pod rygorem uznania, że takiego ponaglenia nie złożyła, co skutkować będzie odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przesłała do Sądu pismo z dnia 3 września 2023 r. zatytułowane "skarga na działanie organu (...)".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Badanie merytoryczne skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności pod względem formalnym i fiskalnym.
Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi zaś, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Co do zasady, w przypadku zwłoki organu w sprawie administracyjnej strona przed wniesieniem skargi obowiązana jest wyczerpać środek zaskarżenia przewidziany w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 – dalej: k.p.a.), który aktualnie w § 1 stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), względnie – jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W § 3 tego artykułu przewidziano, że ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (pkt 1) albo do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (pkt 2).
Zgodnie z treścią art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy k.p.a.
Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18, por. również postanowienia NSA z dnia 8 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2754/20 i 23 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 950/19, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 973/19 – orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość organu odwoławczego, stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., musi poprzedzać tego rodzaju środek prawny. Brak ponaglenia czyni zaś skargę niedopuszczalną. W konsekwencji, jeżeli strona przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 298/21, dostępne jw.).
Tym samym strona przed wniesieniem skargi winna złożyć ponaglenie.
Sąd miał przy tym na uwadze, iż zgodnie z treścią art. 32 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sprawach o świadczenia rodzinne realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przez wojewodę przepisów art. 37 k.p.a. nie stosuje się. Przepis ten wprost wyłącza stosowanie instytucji ponaglenia w sprawach o świadczenia rodzinne realizowane w związku z koordynacją systemów ubezpieczenia społecznego.
Natomiast niniejsza sprawa nie zalicza się do spraw realizowanych przez wojewodę w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.
Analiza samej skargi, a także odpowiedzi na skargę, akt administracyjnych a także nadesłanego pisma z dnia 3 września 2023 r.. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż w skardze Skarżąca oświadczyła, iż w dniu 5 września 2023 roku złożyła stosowną skargę do ZUS w celu przyśpieszenia rozpatrzenia sprawy" to jednakże pisma z tego dnia nie przedłożyła, a przesłała pismo datowane na dzień 3 września 2023 r.
Analiza treści pisma z dnia 3 września 2023 r. prowadzi do wniosku, żenie stanowi ono ponaglenia, a wyłącznie skargę na działanie organu. W tym miejscu podkreślić, iż w treści omawianego pisma Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów K.p.a., to jednakże w żadnym miejscu nie wskazała, iż organ działa w sprawie w sposób przewlekły. Natomiast samo sformułowanie żądanie rozpoznania sprawy w terminie 30 dni od dnia uwzględnienia skargi nie może być traktowane jako przesądzające, iż mamy do czynienia z ponagleniem podczas gdy z jego treści jednoznacznie wynika, że mamy do czynienia ze skargą złożoną w trybie Działu VIII K.p.a.
Zatem skoro Skarżąca przed wniesieniem niniejszej skargi nie wyczerpała służących jej środków zaskarżenia, gdyż nie wniosła ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. to wniesienie skargi było niedopuszczalne, a skarga z tej przyczyny podlega odrzuceniu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.