Uzasadnienie
Dnia 20 lutego 2016r. (data nadania na poczcie) J. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Powołał się na treść art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4, art. 50 § 1 i art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W skardze zarzucił naruszenie art. 8, art.12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wniósł o:
- 1. zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt wraz z prawomocnym orzeczeniem organowi,
- 2. zobowiązanie samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie,
- 3. orzeczenie, iż bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa oraz, iż naruszenie prawa było rażące,
- 4. przyznanie na rzecz organu maksymalnej kwoty przewidzianej w art. 139 § 2 ppsa,
- 5. zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych,
- 6. zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych,
- 7. zwolnienie Skarżącego z kosztów sądowych w całości.
W uzasadnieniu podał, że w dniu 27 września 2015r. Skarżący złożył za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy – wniosku o przywrócenie terminu, który został oddalony postanowieniem [...] wydanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] 2015r. Odwołanie zostało skutecznie doręczone, co potwierdziło automatycznie wygenerowanie Urzędowe Poświadczenia Przedłożenia. Wniosek o przywrócenie terminu w związku z pobytem Skarżącego w szpitalu został złożony w dniu [...] 2015r. Skarżący podał, że pomimo upływu prawie 5 miesięcy od momentu złożenia odwołania nie zostało ono rozpatrzone. Działanie organu narusza prawo z uwagi na niedotrzymanie terminów przez SKO przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu i wydanie postanowienia niekorzystnego dla Skarżącego dopiero po złożeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W ocenie Skarżącego podnoszony przez organ argument o obiektywnym braku możliwości rozpatrzenia wpływających wniosków i odwołań w terminie ze względu na ich znaczna liczbę nie może być brany pod uwagę. Gwarancje rozpatrywania spraw w określonych w kpa terminach mają charakter ogólnych gwarancji proceduralnych i na ich stosowanie nie ma wpływu stan organizacyjny bądź stan spraw toczących się przed organem. Wobec powyższego należy na rzecz skarżącego zasadzić maksymalną kwotę przewidzianą w art. 139 § 2 ppsa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu podało, że Skarżący 22 lutego 2015r. złożył wniosek o umorzenie zobowiązań alimentacyjnych.
Decyzją z [...] 2015r. nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił umorzenia należności wypłacanych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych, tj. A. B. i S. B., określonych w decyzji z [...] 2010r., nr [...] (okres świadczeniowy 2008/2009) na kwotę -...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty.
Decyzja ta została doręczona J. B. 8 kwietnia 2015r. (urzędowe poświadczenie doręczenia w aktach administracyjnych).
[...] 2015r. Skarżący za pośrednictwem ePUAP złożył odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wniosku podał, że złożenie odwołania po terminie nie nastąpiło z jego winy, powołał się na swój zły stan zdrowia oraz przebywanie w okresie od 7 kwietnia 2015r. do 24 kwietnia 2015r. w szpitalu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] września 2015r., nr [...] odmówiło Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] 2015r. nr [...]. Postanowieniem z tego samego dnia stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało Skarżącemu doręczone w dniu 25 września 2015r.
Kolegium podało, że błędnie pouczyło Skarżącego w w/w postanowieniu o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamiast o prawie do złożenia skargi na w/w postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
22 lutego 2016r. wpłynęła do Kolegium skarga Skarżącego na przewlekłe załatwienie sprawy. Do tej skargi dołączył wniosek z dnia 27 września 2015r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z ustaleń Kolegium wynikało, że wniosek z 27 września 2015r. nie wpłynął jak podawał Skarżący w dniu 27 września 2015r. a po raz pierwszy dopiero ze skargą na przewlekłość postępowania. Z uwagi na zapis art. 59 § 2 kpa uznany został za skargę do WSA w Poznaniu na postanowienie Kolegium z dnia [...] 2015r.
Kolegium podało, że oczekuje na wyjaśnienie administratora ePUAP w zakresie wniosku Skarżącego z 27 września 2015r.
W ocenie Kolegium dopiero od 22 lutego 2016r. liczony jest termin przekazania skargi do sądu, zgodnie z art. 54 § 2 ppsa.
W ocenie Kolegium nie doszło do przewlekłego prowadzenia sprawy.
Pismem z dnia 9 czerwca 2015r. SKO w Poznaniu wyjaśniło, że w oparciu o informację uzyskaną od administratora ePUAP wniosek Skarżącego z 27 września 2015r. z uwagi na modyfikację ustawień skrytki dokonanej w dniu 28 września 2015r. przez pracownika SKO został pobrany awaryjnie ze skrytki przez pracownika administracyjnego Kolegium i nie trafił do składu na ePUAP, a jedynie na dysk lokalny tego pracownika. Ustawienia skrytki zostały ponownie zmienione w dniu 28 października 2015r. i obecnie są już poprawne.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2016r. Skarżący cofnął złożony wraz ze skargą wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Z treści skargi sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika wynika, że dotyczyła ona bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu.
Skarga została poprzedzona wezwaniem 12 lutego 2016r. dot. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do tego wezwania został dołączony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 27 września 2015r. W uzasadnieniu skargi Skarżący również podnosił kwestie związane ze złożeniem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w dniu 27 września 2015r.
Z powyższego wynikało więc, że skarga dotyczy braku rozpoznania wniosku z 27 września 2015r.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podnosił również kwestię wydania postanowienia niekorzystnego dla Skarżącego dopiero po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Postanowieniem jakie zostało w sprawie wydane było postanowienie z [...] 2015r.
Tym samym Sąd uznał, że skarga dotyczyła również jak określono na jej wstępie bezczynności poprzedzającej wydanie postanowienia z [...] 2015r.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016.718, dalej powoływanej jako ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dotyczy więc bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacjach, gdy winno zostać wydane rozstrzygnięcie określone w pkt 1 – 3, 4a lub inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność w sprawie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie była zasadna albowiem wniosek ten na skutek nieprawidłowego pouczenia Skarżącego przez organ winien być uznany za skargę do WSA w Poznaniu a nie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 – dalej: kpa.) błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która stosowała się do tego pouczenia.
Zgodnie z art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. W przedmiotowej sprawie organem tym było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu jako organ II instancji. Z uwagi na fakt, że zgodnie z w/w przepisem rozstrzygnięcie w tym zakresie jest ostateczne służy od nich skarga do WSA., którą zgodnie z art. 52 § 1 ppsa wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia
Tym samym prawidłowo organ uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest w istocie skargą do sądu administracyjnego. Błędne pouczenie nie zmieniało faktycznego charakteru tego pisma stanowiącego w istocie skargę do sądu.
W takiej sytuacji organ nie był zobowiązany do rozpoznania tego wniosku i wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, czy aktu lub czynności wskazanych zarówno w pkt 8 jak i w pkt 9 § 2 art. 3 ppsa.
Organ był zobowiązany zgodnie z art. 54 § 2 ppsa przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Sankcje za rażące naruszenie obowiązków przez organ przekazujący skargę są przewidziane w art. 55 ppsa. Zgodnie z § 1 tego przepisu są nimi wymierzenie na wniosek skarżącego grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Przy braku przekazania skargi mimo wymierzenia grzywny – sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi w sytuacji określonej w § 2 art.
55. O rażących przypadkach naruszenia tych obowiązków skład orzekający może zawiadomić organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków. Wniosku o wymierzenie grzywny w myśl art. 55 § 1 ppsa Skarżący nie złożył.
Z powyższego wynika więc, że w takich sytuacjach nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu i zobowiązywanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego, jak wnosił Skarżący w skardze. Skarga na bezczynność organu polegająca na braku przekazania skargi do sądu była więc niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Wskazać należy, że skarga ta została przekazana przez organ do sądu i rozpoznana pod sygn. II SA/Po 178/16.
Z uwagi na fakt, że przedmiotowa skarga dotyczyła jak wynikało z treści uzasadnienia również "bezczynności" w postaci wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu [...] 2015r. na wniosek z [...] 2015r. a także zawierała wniosek o zobowiązanie Kolegium do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i przyznania na rzecz Skarżącego od organu maksymalnej kwoty przewidzianej w art. 139 § 1 ppsa - odrzucenie skargi w zakresie bezczynności w przedmiocie przekazania skargi do sądu mieści się w merytorycznym rozpoznaniu jednej skargi na bezczynność organu. Żądanie dotyczące stwierdzenia bezczynności, zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego i wymierzenia sankcji wskazanych w pkt 2, 4 skargi objętych było jedną skargą i podlegało jednemu rozstrzygnięciu.
Nie ma również podstawy prawnej do zobowiązania przez sąd organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, czy do orzekania, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o co wnosił Skarżący w pkt 2 i 3 skargi. Nie było również podstaw do zasądzania na rzecz Skarżącego od organu maksymalnej kwoty przewidzianej w art. 139 § 2 ppsa. Na marginesie tylko wskazać można, że art. 139 § 2 ppsa dotyczy ogłoszenia wyroku. Przyjmując, że Skarżący wnosił o przyznanie od organu na jego rzecz określonej kwoty pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ppsa Sąd wskazuje, że przepis ten również nie może być stosowany w przedmiotowej sprawie choćby z uwagi na fakt, że sąd nie uwzględnił skargi na bezczynność. W tym względzie żądania Skarżącego jako bezzasadne podlegają oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.
Odnosząc się do kwestii bezczynności w rozpoznaniu odwołania od decyzji z [...] 2015r. Sąd uznał, że zarzut dotyczył bezczynności a nie przewlekłości.
Sąd podziela bowiem prezentowany w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia wskutek niepodejmowania żadnych istotnych czynności w sprawie. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12, CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 77).
Reasumując, pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2016 r., I OSK 2341/15, CBOSA).
Odwołanie wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu organ I instancji przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu pismem z 2 czerwca 2015r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] czerwca 2015r. ([...]) zawiadomiło Skarżącego o przedłużeniu załatwienia sprawy do 30 września 2015r. z uwagi na duża ilość spraw.
Zawiadomieniem tym Kolegium uczyniło zadość obowiązkowi z art. 36 § 1 kpa, zgodnie z którym o każdym niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Skarżący kierując do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 37 § 1 kpa w dniu 12 lutego 2015r. uczynił to już po wydaniu przez organ postanowienia z [...] 2015r.
W chwili składania skargi w dniu 22 lutego 2016r.organ w zakresie rozpoznania odwołania z [...] 2015r. nie pozostawał w bezczynności, co czyniło skargę i w tym zakresie bezzasadną. Postanowieniem z dnia [...] 2015r. Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji rozstrzygnęło kwestie związaną z wniesionym odwołaniem i na dzień wnoszenia skargi nie pozostawała w bezczynności. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 24.09.2008r. (I OSK 1490/07) w sytuacji gdy organ stwierdzi uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie powinien stwierdzać już braku podstaw do wniesienia odwołania.
Tym samym skarga jako bezzasadna podlegała w całości oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa
Z uwagi na treść art. 119 pkt 4 ppsa sprawa podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczony a wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 134 § 1 zd. 2 ppsa.