Uzasadnienie
C. K., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...] 2000 r. nr [...] [w sprawie ustalenia opłaty za wydanie warunków techniczno-projektowych i uzgodnienia projektu technicznego przyłącza wodociągowego oraz przyłącza kanalizacyjnego], domagając się stwierdzenia nieważności powyższej uchwały, ewentualnie stwierdzenia, że uchwała ta została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu, poza argumentacją przemawiającą zdaniem strony za przyjęciem, że opisana uchwała została wydana bez podstawy prawnej i rażąco narusza porządek prawny, podano, że w dniu 18 kwietnia 2012 r. skierowany został do Wojewody Wielkopolskiego wniosek o stwierdzenie nieważności tej uchwały, w ramach wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jednak Wojewoda nie ustosunkował się pozytywnie do tego wezwania, co oznajmił stronie pismem doręczonym w dniu 28 maja 2012 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 18 kwietnia 2012 r. (data wpływu: 23 kwietnia 2012 r.) udzielił odpowiedzi, że uchwała Rady Miejskiej w K. z dnia [...] 2000 r. nr [...] została poddana ocenie w trybie nadzoru komunalnego i nie stwierdzono aby była sprzeczna z prawem; ponadto uchwała ta straciła moc obowiązującą zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w K. z dnia [...] 2006 r. nr [...]. Powołując się na treść art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1991 r. o samorządzie gminnym Wojewoda stwierdził, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 tej ustawy organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy; w tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 powołanej ustawy). Organ przywołał także art. 94 ust. 1 tej ustawy, wskazujący na ograniczenia czasowe możliwości stwierdzenia nieważności powyższych aktów organów gminy.
W ocenie organu brak podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały, która uprzednio została oceniona przez organ nadzoru jako zgodna z prawem, a przede wszystkim, która aktualnie nie funkcjonuje w obrocie prawnym; załatwienie sprawy wbrew żądaniu wnioskodawcy nie może świadczyć o pozostawaniu przez organ w zwłoce.
Na wezwanie Sądu o wykazanie pod rygorem odrzucenia skargi, że skarżący przed wniesieniem skargi z dnia 18 czerwca 2012 r. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 kpa i wniósł zażalenie na bezczynność do organu wyższego stopnia (właściwego ministra), strona skarżąca w terminie przedłożyła pismo z dnia 15 września 2011 r. skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarżący zarzucił Wojewodzie Wielkopolskiemu bezczynność w zakresie czynności nadzorczych mających na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego wyżej opisanej uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...] 2000 r.
Zdaniem Sądu skarga na bezczynność organów w zakresie nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego nie mieści się w katalogu spraw, w których orzekanie należy do kompetencji sądów administracyjnych określonych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej: p.p.s.a.
W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a.
Z przywołanego przepisu wynika wprost, że sądy administracyjne są właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Wobec tego przedmiotem skargi na bezczynność może być tylko bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a, a więc w tych przypadkach, gdy strona ma prawo żądać od organu podjęcia czynności (np. wydania postanowienia, decyzji lub innego aktu), która stanowić może przedmiot zaskarżenia do sądu. W związku z tym nie każda bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych.
Jak wynika z treści art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola sprawowana przez sądy administracyjne nie obejmuje orzekania w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadku aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego określonych w art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi również wątpliwości to, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być jedynie rozstrzygnięcie organu nadzorczego, a nie domniemane zaniechanie wydania takiego rozstrzygnięcia. Ponadto brak reakcji organu nadzoru na pisma zawierające żądanie podjęcia działań w trybie nadzoru nie jest bezczynnością organu uzasadniającą dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 23 marca 1994 r. sygn. akt SA/Łd 703/94, ONSA 1995/2/73 i postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 31 października 2011 r. sygn. akt III SAB/Gd 22/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji stwierdzić należy, że skarga C. K. jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Niezależnie od powyższego trzeba wyjaśnić, że w odpowiedzi na wezwanie sądowe pełnomocnik skarżącego nadesłał jedynie kopię pisma z dnia 15 września 2011 r. skierowanego do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w którym skarżący domagał się reakcji (zmuszenia do zwrócenia zajętych pieniędzy wraz z odsetkami) na jego zdaniem bezprawne działanie Burmistrza Gminy i Miasta K. w zakresie żądania opłat dotyczących wykonania przyłącza kanalizacji sanitarnej i prowadzenia egzekucji tych opłat. Pismo to jest wcześniejsze niż skierowane do Wojewody Wielkopolskiego żądanie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...] 2000 r. nr [...] i w ogóle nie stanowi zażalenia na bezczynność Wojewody w niniejszej sprawie (przedmiocie wydania aktu nadzoru).
Wobec tego zasadny jest wniosek, że skarżący nie wykazał w zakreślonym terminie, iż wyczerpał tryb określony w art. 37 kpa. Zgodnie z § 1 powołanego przepisu na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z kolei zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia (określonych w § 2), jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Stąd też skarga na bezczynność Wojewody w przedmiocie wydania aktu nadzoru, nawet gdyby podlegała kognicji sądu administracyjnego, ulec musiała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów oraz art. 58 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
/-/ M. Kwiecińska