Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. Fundacja "A" (dalej: "Fundacja") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając Dyrektorowi Instytutu [...] (dalej: "Instytut") bezczynność poprzez nieudzielenie odpowiedzi na wniosek Fundacji o udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej w zakresie przekazania:
- 1. obowiązującego regulaminu, który jest podstawą przyznawania świadczeń dla doktorantów z Funduszu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów (dalej: "FPM") utworzonego zgodnie z art. 103 i 103a ustawy z dnia 27 lipca 2005 – Prawo o szkolnictwie wyższym;
- 2. wzoru decyzji z roku akademickiego 2013/2014 o: a) przyznaniu świadczenia z FPM, b) odmowie przyznania świadczenia z FPM, c) w przypadku braku wzorów – o przekazanie przykładowych decyzji w wymienionych sprawach;
- 3. protokołów z posiedzeń organów kolegialnych odpowiedzialnych za przyznawanie stypendium dla najlepszych doktorantów, na których zapadły decyzje w sprawie przyznania lub odmowy przyznania tego świadczenia w roku akademickim 2013/2014.
Fundacja wskazała w skardze, że ze stosownym wnioskiem zwróciła się do Instytutu pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Skarżąca przedłożyła także pocztowy dowód nadania listem poleconym pisma z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz dowód potwierdzający, iż Instytut w dniu [...] sierpnia 2014 r. pokwitował odbiór powyższej korespondencji.
W odpowiedzi na skargę Instytut wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego (ewentualnie oddalenie skargi) i wyjaśnił, że w dokumentacji Instytutu taki wniosek nie został odnaleziony.
Z uwagi jednak na charakter wniosku, a także fakt, że nieudzielenie odpowiedzi na wniosek (jeśli został doręczony i obejmował wskazane przez Fundację sprawy) nie było działaniem celowym, Instytut w dniu [...] czerwca 2015 r. przygotował i przesłał na adres Fundacji odpowiedź w zakresie informacji, których nieotrzymanie było powodem do złożenia przez Fundację przedmiotowej skargi.
Do odpowiedzi na skargę dołączono odrębne pismo z dnia [...] czerwca 2015 r. stanowiące zbiorczą odpowiedź na zadane pytania.
Na wezwanie Sądu, pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r., Fundacja przedłożyła wniosek o udzielenie informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć.
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanową inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu lub podjęcia czynności, nie wydaje aktu lub nie podejmuje czynności w terminach określonych w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności.
Przedmiotem skargi jest bezczynność Instytutu i nie udzielenie odpowiedzi na pismo Fundacji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Sprawa poddana kontroli Sądu jest niemalże tożsama z rozpatrzoną wcześniej przez Sąd sprawą o sygn. akt II SAB/Po 75/15, dlatego też uzasadnienie wyroku Sądu z dnia 26 sierpnia 2015 r. stanowić będzie istotną część dalszego uzasadnienia prawnego niniejszego orzeczenia.
Sąd zauważa, że Fundacja skierowała do Instytutu trzy pisma o informacje publiczną datowane na dzień [...] sierpnia 2015 r. i nadała je listem poleconym w jednej przesyłce pocztowej. Okoliczność, że Fundacja nie odnalazła pism nie zmienia faktu, że skarżąca wykazała, iż Fundacja pokwitowała odbiór przesyłki w dniu [...] sierpnia 2015 r. składając podpis osoby upoważnionej do odbioru i pieczątkę Instytutu.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 782 ze zm.; dalej: "u.d.i.p."), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Dostęp do informacji publicznej przysługuje co do zasady każdemu, a od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust 1 i 2 u.d.i.p.).
Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także podmioty, które dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Przykładowy katalog danych, które mogą mieścić się w pojęciu informacji publicznej został określony w art. 6 cytowanej ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, w tym o trybie działania tych podmiotów w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej. Ponadto zgodnie z art. 6 ust 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna informacja o majątku jednostek samorządu terytorialnego.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowane, że Instytut jest podmiotem realizującym zadania publiczne, a także, że Instytut dysponuje środkami publicznymi bowiem zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (tekst jedn. Dz. U. z 2015, poz. 1095) przy tworzeniu instytutu wymagane jest wyposażenie instytutu w środki do prowadzenia działalności.
Dalej zauważyć należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Niemniej, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w powyższym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Jak wskazano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na gruncie takiego ujęcia normatywnego, bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji "milczenia" organu wobec wniosku strony, tj. wówczas, gdy we wskazanym terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie udostępnienia informacji, a także wówczas, gdy podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym dwumiesięcznym terminie (wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1135/12, publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Analiza postanowień art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. wskazuje, że stanowią one lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "K.p.a.") kształtujących terminy załatwiania spraw (art. 35 i 36 K.p.a.). Przepis art. 13 u.d.i.p. ustanawia zasadę udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14-dniowy termin na udzielenie informacji publicznej ma charakter instrukcyjny. Jego upływ nie rodzi za sobą żadnych materialnoprawnych konsekwencji, a jedynie umożliwia wniesienie środków mających na celu zdyscyplinowanie podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznych, które pozostają w stanie bezczynności. Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wydłużenie 14-dniowego terminu może nastąpić w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej.
Podmiot udostępniający jest jednak zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy przed upływem tych 14 dni o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji. Ustawa nie wskazuje, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Przyjąć należy, że podmiot udostępniający informację publiczną nie może w sposób dowolny uzasadniać niedotrzymania terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W grę mogą wchodzić jedynie takie powody, które są bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej (S. Szuster, Komentarz do art. 13 u.d.i.p., źródło: LEX\el.). Konstrukcja tej regulacji jest analogiczna do postanowień z art. 36 K.p.a., przy czym w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wskazany jest nieprzekraczalny termin 2 miesięcy na udzielenie informacji publicznej.
W okolicznościach niniejszej sprawy zobowiązany do udzielenia informacji publicznej uczynił to dopiero w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. Udostępnienie przez zobowiązany Instytut żądanej przez skarżącego informacji po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność powoduje, że zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2014 r. w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie sądowe w tym przedmiocie należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Sąd wydał również rozstrzygniecie, o którym mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a. i stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w sprawie dotyczącej bezczynności organu miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów. W przedmiotowej sprawie nie sposób dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania. Przeciwnie, gdy do zobowiązanego Instytutu wpłynęła skarga na bezczynność, Instytut ten niezwłocznie przygotował odpowiedź i udzielił informacji publicznej. Z tych też przyczyn orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku w oparciu o art. 201 § 1 P.p.s.a., w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. Sąd orzekł o kosztach postępowania uwzględniając: poniesiony przez stronę skarżącą koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżącego radcy prawnego, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490), w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 357 zł.